جنرال سالم احساس هم د شمالي دسيسو ښکار شو

د کابل پخوانى امنيه قوماندان جنرال سالم احساس چې د غويي د اتمې د بريد په اړه د غفلت له امله د لوى څارنوال لخوا له خپلې دندې تعليق شوى و، دامهال له قومانداني نه لېرى شوى او د شمالي ټلوالې يو پخوانى غل يې پر ځاى امنيه قوماندان ټاکل شوى دى. جنرال احساس چې د څو مياشتو په لړ کې په کابل کې د غلاو، تښتونو او وژنو کچه له نشت سره برابره کړه په ټول افغانستان کې د ښه پوليس په توگه پېژندل شوى. هغه به د شپې او ورځې کار کاوه څو خلک په ارامه ژوند وکړي.

د ښاغلي احساس په وخت کې په ريښتيا هم ډېرې چاودنې او بريدونه وشول، خو تر کومه ځايه چې د هغه په دندو پورې اړه لري، په ښار کې يې غله او لنډه غران ښه قابو کړي و او د هغوى په وړاندې يې کلکه مبارزه پيل کړې وه.

جنرال احساس او د لوى څارنوال ځواني

د غويي د اتمې له بريد نه وروسته چې کله لويې څارنوالي په دې اړه څېړنې کولې، څو تنه يې په بريد کې د غفلت په نامه له دندو گوښه کړل. په هغو کې چې وکتل شي ډېرى يې هغه پښتانه پوليس او امنيتي چارواکي دي چې په يوه نه يوه توگه له شمالي ټلوالې او د امرالله صالح له کسانو سره په ټکر کې دي. جنرال سالم احساس، نظر شاه، جنرال عبدالرحمن او داسې نور هغه کسان دي چې په کابل کې يې د شمالي لنډغرو مخه نيولې وه، له همدې امله د صالح ملي امنيت د هغوى په وړاندې خنډونه جوړول، د جنرال سالم د قوماندانۍ پر مهال چې کوم بريدونه په کابل کې وشول، په ډېرو کې يې د ملي امنيت د لوى رياست لاس و. د غويي د اتمې په بريد کې هم د ډېرو په وينا د شمالي ټلوالې چې صالح يې ټينگ غړى دى او ملي امنيت يې هم په خدمت کې دى لاس و. ددغه بريد زور بيا هم متاسفانه له پښتنو ووته، د کابل تکړه امنيه قوماندان د هغه څارنوال لخوا تعليق شو، چې د دوستم ښکر يې ورمات نشواى کړاى، د جرات لخوا يې وهل وخوړل او چکري ورته سپکې سپورې ووېلې. څارنوال ثابت اوس له امريکايانو زده کړي دي چې د افغانستان کوم خلک ښه وهلى شي. که په کنړ، پکتيکا او هلمند کې امريکايان د پښتانه سپين ږيرى او ماشوم وژلى شي، په کابل کې هم د جنرال فتاح په اشاره څارنوال ثابت د پښتنو سټې له واکه لرې کولاى شي.

لوى څارنوال چې په ډارنتوب کې ورته هر افغان لوړه نمره ورکړې، په دومره بېړه د کابل د پوليسو او امنيت پښتانه مشران لرې کړل، چې په دومره وخت کې يې د جرات او دوستم په اړه خبره هم ونکړاى شوه. له جبار ثابت نه خلکو هيله لرله چې دوستم چې د يو چا پر کور او کورنۍ يې بريد کړى و محکمې ته را وکاږي، خو هغه د دې کار پر ځاى هغه څوک را و پرځاوه چې د دوستم کوريې کلابند کړى و او ويل يې چې د څارنوالي د حکم پر اساس دې ته حاضر دى چې دوستم لاس تړلى بنديخانې ته واچوي. جنرال احساس د يوه افغان او مسلکي پوليس په توگه هر هغه څه چې يې له لاسه کېدل د کابل د امنيت په اړه وکړل. هغه د خداى بښلي خاکرېزوال په څېر په کابل کې د شمال لنډغرو د مخنيوي هڅې هم وکړې، خو شماليوال کله دا مني چې له کابل نه دې ددوى واک ختم شي. لوى څارنوال هم همدې ته په کتو هغه څه وکړل چې ټول هيواد يې پې خفه کړ. افغان ولس لوى څارنوال ته وړانديز کوي چې دا نور څه پښتانه هم چې په کابل او يا نورو ولايتونو کې کار کوي له دندو تعليق او وروسته لرې کړي، داځکه چې هغوى نه حضرت لري، نه فهيم او رباني چې ملاتړ يې وکړي، هغوىدداسې يوه ولسمشر تر واک لاندې کار کوي چې يوازې خپله څوکۍ او شمالي لنډ غر ورته مهم دي نه کوم بل څوک.

ولسمشره ښه پرېکړه دې وکړه

د پارلمان يوه غړي راته ويل چې يو وخت د افغانستان د ملي امنيت مشر امرالله صالح له خپلې دندې استعفا ورکړه، خو کرزي يې استعفا تر شپږو مياشتو وځنډوله او بيايې ځواب ورته راولېږه چې ته له دې دندې نه شې گوښه کېداى. له هغې وروسته د کابل ښاروالي مرستيال ښاغلي غرزي خواخوږي له دې امله چې همدې د شمالي لنډغرو د طالب او کمونيست په نامه سپک کړ او بدې بدې خبرې يې پسې وکړې ولسمشر ته د دندې پرېښودو وړانديز وکړ. ولسمشر هم بې له ځنډه د نوموړي پرکاره چارواکي استعفا امضا کړه او غرزى يې له حکومت نه ووېست. دا ځل هم ولسمشر ډېره ښه پرېکړه وکړه، د يوه مسلکي، په کار پوه او هڅانده امنيه قوماندان جنرال سالم احساس خبره چې کله تر ده ور ورسېده، د شمالي ټلوالې د غلو لست ته يې لاس کړ او ايوب سالنگي يې د هغه پر ځاى امنيه قوماندان وټاکه. د ولسمشر کله دا په کابل لورېږي چې غلاوې او شوکې دې ترې ورکې وي، له همدې امله يې د غلو يوه مشر ته بيا د کابل قومانداني ورکړه او يو ځل بيا يې خلکو ته وښوده چې دلته يوازې غله د ژوند کولو حق لري نه عام خلک.  ولسمشر ته خو د بابه جان، سالنگيانو او امان الله گذر قوماندانيانې مالومې دي، هغوى خو هم د خلکو په مال تېرى کوي او هم د خلکو په ناموس، نو څنگه يې دې ته زړه ښه کړ چې يو ځل بيا هغوى ته د کابل واک ورکړي. خداى دې ولسمشر ته خير ورکړي، ددې خلکو دومره غم ده ورسره چې د لږ وخت لپاره يې هم د پخوانيو دوستانو د رحمت له سيوري لرې نه پرېږدي، که شمالي ټلواله دا څه موده له کابله لرې وه، اوس يې بيا د خلکو د خوشحالولو لپاره په کابل واکمنه کړه او د پښتون او پښتو لمن يې د کابل له امنيه قومانداني ټوله کړه. ښه مې په ياد دي، يوځل د هيواد يوه شمالي ولايت ته تللى وم، هلته يو چا راته قسم وخوړ چې همدې سالنگيانو به چې کله د کابل امنيه قوماندانۍ په لاس کې لرله، په خپل موټر کې شهدائ الصالحين او نورو سيمو ته بوول او تاريخي آثار به يې ورباندې را اېستل او بيا به يې په پاکستانيانو پلورل. ولسمشر ته ښايي د شماليوالو پاکستان ضد شعارونو خوند ورکړى وي، خو نه داسې نه ده، هغوى د پښتو او پښتنو لپاره په پاکستان لعنت وايي، هسې خو يې چې گټه وي، خپل هر څه له پاکستان نه ځاروي، هغوى چې د روس غلامي کولاى شي، نو د پاکستان په وړاندې سترگې برگوي؟

ولسمشره آفرين، داد ې ښه پرېکړه وه، پرېنږدې چې په کابل کې د عدالت او امنيت څرک تر سترگو شي، دا پکتياوال دې هم چې دومره پريښى ښه دې نه دي کړي، لرې يې کړه او داسې څوک د جنايي پېښو پر ضد د مبارزې څانگې مشر کړه، چې لږ تر لږه خو د لنډ غرو بانډونه او ډلې ولري. پښتانه څه کوي، شپه او ورځ کار کوي او د ښار له چلونو سره نه دي بلد.

خلک بايد څه وکړي؟

دا لومړى ځل نه دى چې داسې کېږي. په لسگونو ځله د کابل او هيواد په کچه داسې شوي چې د پښتون په لرې کېدو او د نورو په ټاکلو کې له منډې کار اخيستل شوى. ولسمشر، لوى څارنوال او د کورنيو چارو وزارت په دې هرڅه ښه پوهېږي، خو متاسفانه چې همدا لاره يې غوره کړې ده. ولسمشر هم ددې پرځاى چې له تېرو کلونو پند واخلي، بيا پخواني کارونه تکراروي او د خلکو په سر د ظلم او وحشت مېچنې گرځوي، خلکو ته په کار ده چې په زغرده نور د ولسمشر ددغو کارونو په وړاندې جبهه ونيسي، د ملت استازو ته هم په کار ده چې د هغه سر په دې خلاص کړي چې د خداى لپاره رايه دې د پښتنو وړې او واکونه نورو ته سپارې. ولسمشر که نور نه سمېږي او په دغو کارونو ټينگار کوي، هر افغان چې په راتلونکو ټاکنو کې له هغه نه ملاتړ کوي د ملي خائن نوم به ورته د افغانستان په تاريخ کې ورکول کېږي ځکه چې همدغه ولسمشر په هيواد کې ملي خائنانونه ملي اتلان جوړوي.

په هلمند کي خپلواکو ژورنالستانو

د احتجاجي غونډي پريکړه ليک

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله په وږي نس اتله شوه

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله چې پرون هيواد ته را ورسېده، لومړنۍ ډله ده چې په نړيواله کچه يې افغانستان ته دومره وياړونه راوړي دي. دغې ډلې د انگلستان په جرسي ټاپو کې ددولسو هيوادونو د لوبډلو په منځ کې لومړى مقام وگاټه او په دې توگه يې خپل هيواد ته د بري وياړوباښه.

د افغان لوبډلې مخې ته پرون د کابل نړيوال هوايي ډگر ته لسگونه افغانان، حکومتي چارواکي او د لوبغاړو خپل خپلوان ورغلي و. د لوبډلې د راستنېدو پر مهال يوه شي چې تر هر څه ډېر يې د هر چا فکر ځانته اړاوه هغه له يوې اتلې لوبډلې نه د حکومت او افغانانو او حکومت سوړ هر کلى و. د دغې لوبډلې مخې ته نه دومره لوړ پوړي دولتي چارواکي ورغلي و او نه هم د ملي شورا مشران. ددې ترڅنگ د کرکټ له ملي لوبډلې سره افغان رسنيو هم ښه په ښکاره ناځواني وکړه. دغې لوبډلې هره ورځ يوه نه يوه هيواد ته ماتې ورکوله، خو دلته په کابل کې يوې ورځپاڼې هم خپل مخ زموږ د وياړلو لوبغاړو په تصويرونو ښکلى نه کړ. همدارنگه يې زموږ ډېرى هيوادوالو ته چې د لوبو په اړه معلوماتو ته تږي و د معلوماتو رسولو مسئوليت هم ادا نه کړ. دغه رسنۍ چې ډېرى يې د نارواوو ژبنيو او سمي تړاوونو پر بنسټ جوړې شوي په دې غلط فکر کې وې چې گنې کرکټ لوبډله په يوې ځانگړې ژبې پورې تړلې(حال داچې دا يوه ملي لوبډله ده) او له همدې امله يې د هغوى هېڅ وياړ په هغه شان چې لازم و ياد نه کړ.

 يو وخت په بهر کې د افغانستان يوه ځوان چې زموږ ټولو وياړ دى يوه لوبه وگټله چې په بل پړاو کې هماغه ځوان ناکام هم شو، خو رسنيو دومره ونازاوه چې ټولو افغانانو آفرين پرې ووايه. د دغه ځوان په اړه د رسنيو خپرونو زموږ هيوادوالو ته دا سوچ پيدا کړ چې گنې په ملي برخه کې ټولې همغږې او د ملت په گټه دي، خو بد بختانه چې دغه چلند له کرکټ لوبډلې سره ونشوه. د کرکټ ډلې ته چې په پرله پسې توگه وياړونه راوړي او تر اوسه يې ماته نه ده خوړلې د رسنيو لخوا هېڅ پاملرنه ونشوه. ددې ترڅنگ حکومت دومره ستره جفا ورسره وکړه چې ټولې لوبې يې ورباندې په وږي نس تېرې کړې.

د افغانستان د کرکټ فدراسيون مشر او د ولسمشر سلاکار شهزاده مسعود په ښکاره وويل چې افغان لوبغاړو به د يوه کس ډوډۍ په څلورو کسو خوړله او د دريو وختونو پرځاى به يې يو وخت خوراک کاوه. کرکټ لوبغاړو هم چې له جرسي نه له رسنيو سره خبرې کولې په زغرده ويل چې پيسې نه لري او ستونزې يې ډېرې دي. د کرکټ لوبډله له افغانستان نه د پښتنو په استازيتوب نه وه تللې چې د نورو برخو په شان حکومت ورسره خپله جفا تکرار کړه، بلکې دغه ډله د افغانستان د بيرغ اوچتولو لپاره زموږ د هيواد د هر قوم او هر اوسېدونکي په استازيتوب د انگرېزانو هيواد ته تللې وه. د اکبرخان د خاورې دغو نومياليو زامنو د مکناټن پر خاوره په کاملا دوستانه فضا کې خپلو سيالانو ته د خپلو مټو زور وښوده او مات يې کړل، خو متاسفانه چې په دغه زور کې حکومت او ولس هېڅ رول ادا نکړ. د کتونکو په وينا، د کرکټ نورې لوبډلې به چې له لوبو خلاصې شوې، د خپل هيواد د استازو لخوا به ډېر ښو هوټلونو ته د ډوډۍ او ښو ځايونو ته د چکرونو لپاره تلل، خو افغان لوبډلې هلته هره ورځ خپلې گېډې په يوه اسيايي وروسته پاتې هوټل کې بيا هم په کچالو مړولې. د وياړونو ددغې ډلې سپکاوى نه يوازې داچې زموږ د لوبډلې سپکاوى دى، بلکې د ټولو هغو با احساسه افغانانو سپکاوى هم دى، چې په جرسي کې يې د افغان لوبډلې په هرې نمرې اخيستو له خوښي نه اوښکې تويولې او په دې به يې وياړ کاوه، چې اوس هغه افغانان چې خاپوړې يې د مهاجرت په کوڅو کې کړي، د خپل هيواد بيرغ په ډېر وياړ او مېړانه په نړۍ کې اوچتوي.

افغانان په دې سوچ کې و، چې د امريکا د غلامۍ په بيه ددغه هيواد او نورې نړۍ د مرسته شويو ميلياردونو پيسو يوه برخه خو به په دغو اتلانو ولگول شي، خو متاسفانه چې هېڅ هم ونشول. له کرکټ لوبډلې سره يادې شوې جفا او بيا د شهزاده مسعود پرونيو خبرو يو ځل بيا زموږ ملت ته دا وښوده چې ورسره کېدونکې ټولې مرستې د يو څو هغو کسانو جيبونو ته ځي چې نه له ملت سره علاقه لري او نه هم د ملت له وياړونو سره.

د کرزي په حکومت کې چې په کابل کې په زرگونو کورونه د شمال د لنډغرو او پنجشېر د غلو لخوا په زور ونيول شول او ځينې يې د وزيرانو لخوا په خلکو ووېشل شول، د افغانستان د کرکټ د ملي لوبډلې غړي کورونه نه لري. ددې ترڅنگ ډېرى يې له کورونو نه خپل ورځنى لگښت اخلي او د حکومت لخوا ورته معاشونه نه ورکول کېږي. په همدې توگه په لسگونو نورې داسې ستونزې شته چې که د بل هيواد کومه لوبډله ورسره مخامخ واى، بهر ته په تلو به بېر ته هيواد ته هم نه وه راگرځېدلې، خو د افغان وېر د قربانيانو دغه بچيان نه يوازې داچې د خپل حق د تر لاسه کولو لپاره چانه څه نه غواړي، په پرله پسې توگه خپل هيواد ته وياړونه راوړي او په همدغې خاوره کې اوسېږي. ټولو هيوادوالو ته به ياد وي چې څومره افغان لوبغاړي له هيواد نه بهر ته په تلو سره په همغو هيوادونو کې ورک شول. د فوټبال او نورو لوبډلو خبرونه خو به ټولو اورېدلي، خو د کرکټ اتلان نه يوازې داچې تښتي نه، بلکې په پراخه سينه ټولې هغه ستونزې زغمي چې ورسره لاس او گرېوان دي.

اوس چې د هيواد د کرکټ ملي لوبډله له ستر وياړ سره هيواد ته را رسېدلې، حکومت ته ښايي چې خپلې ټولې جفاگانې چې تر دې پخوا يې له دغې لوبډلې سره کړي دي شاته وغورځوي. حکومت ته ښايي چې زموږ له اتلانو سره داسې چلند وکړي لکه چې ورسره ښايي. که داسې ونه شي، خداى خبر چې زموږ دغه ځوانان به تر کومه يادې شوې ستونزې وزغمي. په پوره وياړ سره ويلاى شم، چې ستونزه آخر خلک غبرگون ته هڅوي او خداى مکړه د کرکټ د اتلانو غبرگون داسې نه وي، چې بله ورځ هيواد ته د وياړونو راوړونکي رانه پردي نه شي.

ولې په لوى لاس له ننګرهار نه

د هلمند جوړېدو هڅې كېږي؟

له تېرو څو اونيو راهيسې د افغانستان ختېځ ولايت ننګرهار د يولړ داسې پېښو شاهد دى، چې په ښكاره دغه ولايت د بدامنيو او ګډوډيو پر خوا بيايي. ددغه ولايت په بېلابېلو سيمو كې د امريكايي ځواكونو عمليات او ترڅنګ يې پر عامو وګړو بريدونه ددې لامل شول چې عام ولس دې راوپارېږي او لار يونونه دې وكړي.

امريكايي ځواكونه پر داسې مهال په ننګرهار ولايت كې د طالبانو د نيونې په نامه د عامو وګړو په نيولو او وژلو لاس پورې كوي، چې د افغانستان په نورو په تېره بيا سويلي سيمو كې نا امني ورځ په ورځ ډېرېږي او د بهرنيو ځواكونو د زيانونو كچه هم د لوړېدو په حال كې ده. دغه نا امني نوې نه دي، بلكې له څو كلونو راهيسې د يوې داسې ډلې لخوا جوړېږي چې په زوره له حكومت نه وشړل شول او پرځاى يې نوي خلك واكمن شول. د افغانستان د اوسنۍ ستونزې دوام نه يوازې داچې له ياد شوي لامل نه دى، بلكې دامهال خپله بهرنيان او د افغان حكومت يو شمېر چارواكي او سياسي ډلې په داسې بڼه لمن ورته وهي، چې په هېڅ صورت يې د سمېدو شونتيا نه تر سترګو كېږي. په حقيقت كې خو كه له ريښتيا تېر  نه شو، امريكايي او ترڅنګ يې ناټو ځواكونه هر هيواد ته چې تللي، د هغه هيواد خلك يې د سولې په ارمان كړي او ترڅنګ يې د ملي پخلاينې ټولې لارې ورباندې تړلې دي. د افغانستان ولس هم په همدې ستونزه اخته دى، زموږ خلك كه له يوې خوا د يوې پردۍ جګړې په لومو كې ګير دى، ترڅنګ يې په هره خوا كې خپل خلك داسې له لاسه وركوي چې هيڅوك هم زړه نه ورباندې سوځوي. متاسفانه نه يوازې داچې په تېرو څو كلونو كې زموږ په هيواد كې ددغه ناورين د پاى ته رسېدو كومې نښې نه معلوميږي، په ډېر زور ياد شوې غميزې ته لمن وهل كېږي او زموږ خلك په كې خپل هرڅه له لاسه وركوي.

كه څه موده پخوا او يا هم تېركال په هلمند، ارزګان او يا نورو سويلي ولايتونو كې خلك د مخامخ جګړو، چاودنو او بمباريو له لاسه له خپلو سيمو په منډه او تيښته و، دا مهال دغه بلا زموږ د هيواد نورو سيمو ته په غځېدو ده او داسې ښكاري چې زموږ دغه خلك به هم يا وسله را اوچتوي او يا به هم خپلې سيمې او ځمكې د پردو د خپلسره كارونو له لاسه پرېږدي. كه په ننګرهار كې د تېرو څو ورځو پېښو ته وكتل شي، له دې نه پرته كوم بل مفهوم نه شي ترې اخيستل كېداى. د افغانستان په تېرو څو كلنو جګړو كې ننګرهار تر ټولو آرام ولايت و، هلته نه جګړې كېدې او نه هم په كې د تاوتريخوالي پېښې، خو دا مهال نه پوهېږو د امريكايي ځواكونو د B52 لابراتوار په دغه ولايت كې د كوم ترهګر او امريكا ته ګواښ كس څرك لګولى. هيڅوك په دې نه پوهېږي چې د ننګرهار ولايت كې كوم زورور پټ دي چې نه يې افغان ملي پوځ او نه هم ملي پوليس او ملي امنيت نيولاى شي او په تورو شپو يې دغه تور مخي او تور بختي امريكايان په خړو كورونو او كليو كې لټوي. موږ او بل هر افغان ته تر ټولو لويه پوښتنه داده چې زموږ حكومت ولې د اوو كلونو په تېرېدو بيا هم ددې توان نه لري چې سړكونو ته د سلګونو كسانو په راوتو دا معلومه كړي چې هلته امريكايي ځواكونو پرځاى عمليات كړي او كه بې ځايه. ددې توان زموږ حكومت او ملي شورا يو هم نه لري چې په زغرده د څو كلونو په تېرېدو امريكايانو ته ووايي چې نور نو د افغان پر سر بمونه او مرمۍ اورول بند كړي او د افغانانو ټولې ستونزې افغانانو ته پرېږدي. زموږ حكومت بايد ددې توان لرلاى چې كم له كمه يې تر خپل واك لاندې سيمو كې د امنيت او پوليسو په مرسته مشكوك كسان نيولى او په يوه افغان محكمه كې يې محاكمه كولاى، خو متاسفانه چې داسې نه ده. زموږ خلك اوس هم له دې وېرېږي چې امريكايان به يې پر كور ورشي او خپل خپلوان به يې د ګوانتانانو تر كپسونو ورسوي. ددې ترڅنګ زموږ خلك په دې هم ډاډه نه دي چې له بهرنيانو نه كېدونكي شكايتونه به يې حكومت واوري او كه پارلمان او يا هم هغه نړيواله ټولنه چې زموږ هيواد او دې ته ورته په لسګونو اسلامي هيوادونه يې په غمونو اخته كړي دي.

د ننګرهار ولايت بېلابېلو پېښو كه له يوې خوا زموږ يو شمېر هيوادوال مړه او زنداني كړل له بلې خوا يې دا اندېښنې په يقين بدلې كړې چې افغان حكومت پر داسې لوري نه دى روان چې ډېر ژر به د خپلو چارو مسئوليتونه پرغاړه واخلي. دا ډېره په زړه پورې ده چې د يوه يا دوو طالبانو او يا نورو جنګياليو د نيولو لپاره لا هم زموږ پوليس او پوځ نه دي كافي او يا هم د هغوى د نيولو لپاره د افغان حكومت نظر نه غوښتل كېږي. دا او دې ته ورته په لسګونو نورې پوښتنې دي چې د هر افغان په ذهن كې راګرځي او د ځواب سرچينه يې نه ده ور مالومه.

ښه به وي چې د ننګرهار له پېښو نه داسې عبرت واخيستل شي چې نور د پردو په لاس زموږ د بې ګناه خلكو د وينې توئېدو د مخنيوي لپاره كار وشي، كه نه په پوره باور سره ويلاى شو چې خلك به را وپارېږي او د پردو پر وړاندې به داسې حركت پيل كړي، چې مخنيوي ته به يې د نړۍ ستر ځواكونه هم ټينګ نه شي. په افغانستان كې د مېشتو بهرنيو ځواكونو په وينا دامهال چې هره ورځ په افغانستان كې د تاوتريخوالو پېښې كېږي يوازې په لسو ولسواليو كې دي، كه د هغوى خبره ريښتيا وي نو دا ثابتيږي چې دغه ځواكونه ددې توان نه لري چې يوازې په لسو ولسواليو كې ټيكاو راولي. له همدې امله پر داسې مهال چې دغه په هرڅه سمبال پوځونه د يوې لږې سيمې امنيت نه شي ټينګولاى، د ټول افغانستان په ثبات كې به څنګه مرسته وكړي؟

موږ د بل هر چا د شننو خلاف په زغرده وايو چې بهرني ځواكونه دې نه په هغو ولسواليو كې چې ويل كېږي هلته نا امني دي عمليات كوي او نه دې هم نورو آرامو ولايتونو او سيمو ته خپلې ناولې څېرې ورښيي. دا مهال هرچاته ښكاره ده چې بهرني ځواكونه د افغانستان د امنيت ساتلو په چاره كې په بشپړه توګه ناكام دي او ددغې ناكامۍ په لړ كې دې زموږ نورې سيمې په غمونو نه اړوي.

كه چېرې اوس هم په افغانستان كې د بهرنيو ځواكونو په شتون بيا كتنه ونه شي او د خپلسريو د مخنيوي لپاره يې كار ونه شي، لرې نه ده چې د افغانستان هره سيمه هلمند شي او په دې توګه زموږ هيواد د نورو لوبو ډګر هم وګرځي.

ددې ترڅنګ د غويي د اتمې بريد داسې ګنګوسې هم را وپارولې چې ګنې په حكومت كې دننه يو شمېر سياسي كړيو له دغې لارې د حكومت رسمي مراسم ګډوډ كړل او حكومت ته يې خپل زور وروښوده. د غويي د اتمې د بريد تر شا هرڅه چې وي وي به، خو د كرزي د اووه كلن حكومت پرمخ يې داسې څپېړه وركړه چې اعتبار يې ت ډېره د ټولو افغانانو په منځ كې له هېڅ سره برابر شو.

آيا افغانستان د سيالو ځواکونو د لوبو ډگر

کېداى شي؟

څو ورځې وړاندې په كابل كې د روسيې سفير "ضمير نبيويچ كابلوف" له بي بي سي سره په خبرو كې يو لړ هغه پټې اندېښنې راڅرګندې كړې، چې له ۲۰۰۱ ز كاله يې ځينې ويښ انده افغانان او يو شمېر بهرني كارپوهان لري. هغه په افغانستان كې د لوېديځو په تېره ناټو ځواكونو د شتون په اړه د روسيې سياست بيان كړ او په دې اړه يې د خپل هيواد اندېښنې يادې كړې. كابلوف په زغرده ناټو ته خبر وركړ، چې په افغانستان او سيمه كې خپل شتون د روسيې د ګټو پر ضد ونه كاروي او نه هم داسې كار وكړي، چې روسيه غبرګون ته اړه شي. هغه د افغانستان د څو تېرو كلونو بدلونونه روسيې ته د پام وړ وبلل او په ډاګه يې كړه، چې روسيه د افغانستان وضعه په پوره غور سره څاري.

د روسيې سفير آن لا په افغانستان کې شته بهرنيانو ته د کار اډانه وټاکله او ورته ويې ويل چې بايد، ناټو او امريکا په افغانستان کې له ترهگرۍ سره له مبارزې پرته کومه بله موخه په پام کې ونه لري.

اندېښنې په باور بدليږي

په ٢٠٠١ز کال کله چې امريکا پر افغانستان بريد کاوه، د ډېرو اندېښنه داوه، چې په سيمه کې يوځل بيا د نړۍ د سيالو ځواکونو سيالۍ پيل شوه. هغه مهال ويل کېدل، چې امريکا غواړي پر افغانستان ولکه د منځنۍ آسيا هيوادونو ته وغځوي او له دې لارې د روسيې حالات له نژدې وڅاري. ددې ترڅنگ په تېرو اووکلونو کې څوڅو ځله روسيې او امريکې يو د بل د څارلو په تور ځينې لفظي شخړې هم کړې دي او په دې ټولو سربېره روسيې د امريکا پر وړاندې د يو شمېر هيوادونو او ډلو لمسون ته هم دوام ورکړى دى. ددې ترڅنگ امريکې هم د روسيې د سياستونو خلاف هر کار چې يې له لاسه شوى کړى يې دى. له همدې امله، په افغانستان کې د بهرنيانو اووه کلن شتون او دلته د هغوى د ناکامي پيل هغه څه دي، چې هم يې په بهر او هم دننه افغانستان کې يو شمېر اندېښنې رازېږولې دي.

له دې نه خو هېڅوک هم نه شي منکرېداى، چې ستر هيوادونه د سترو امپراطوريو پاتې شوني وي او په جديت سره د خپلې امپراطورۍ د بيا را ژوندي کېدو هڅې کوي. تېر کال هم په روسيې کې يوځل داسې اوازې خپرې شوې، چې يوشمېر پخواني کمونستان ددغه هيواد له لارې د پخواني شوروي د بيا راژوندي کېدو هڅه کوي، ددغه کار لپاره که څه هم روسيه ښايي تر اوسه په بشپړه توگه نه وي تياره، خو لکه چې ليدل کيږي، په سيمه کې يې د خپل ځواک د پياوړتيا لپاره ډېر کار کړى دى، خو ترڅنگ يې امريکا هم وخت ناوخت د روسيې سياستونو ته لومې ږدي او نه يې پرېږدي، چې په پوره برياليتوب پرمخ ولاړ شي. د منځنۍ آسيا په يو شمېر هيوادونو کې د تېرو څو کلونو ټاکنې او د امريکا پلوه او روسيې پلوه کانديدانو سيالۍ او بيا له هر يوه نه ددغو دوو هيوادونو ملاتړ ټول ددې ښکارندويي کوي، چې روسيه او امريکا يو د بل ښکاره وهلو ته ډېر نژدې شوي دي. دغه نژدېوالى ښايي په دې مانا نه وي، لکه چې زموږ خلک يې د صبا يا يوه او ياهم دوو کلونو لپاره کاروي، بلکې د امريکا او روسيې د ښکېلتيا د نژدېوالي گومان د هغو نښتو په مانا دى، چې ډېر کلونه وخت به ونيسي، خو پايلې به يې ډېرې سترې او ويجاړوونکې وي.

نوې سيالۍ او نوى افغانستان

د روسيې د سفير دغه څرگندونې که له يوې خوا په افغانستان کې پراته بهرنيان يوځل بيا يوه زاړه خو له ډېرو ستونزو راوتلي او تر ډېره په خپلو پښو ولاړ سيال ته متوجه کوي، له بلې خوا افغان ولس هم د هغو تېرو ترخو خاطرو په ياد کې اچوي، چې د همدې لويديز او روسيې د رقابتونو په ترڅ کې يې زغملي دي. روسانو چې د پخواني شوروي اتحاد پر مهال د امريکې او لوېديځ د ماتولو لپاره په افغانستان کې څه لوبې وکړې، له هيچا هم پټې نه دي، خو دامهال يې يوځل بيا په دغه هيواد کې د نوې لوبې تابيا کړې ده. روسان غواړي په افغانستان کې امريکا له هغه برخليک سره مخامخ وويني، چې دوى خپله د امريکا په مرسته ورسره مخامخ شول. دوى هېڅکله هم د افغان مجاهدينو په لاس هغه ماتې نه شي هېرولاى چې له امريکا سره يې د سړې جگړې پرمهال وليده. هغه ماتې چې پراخ شوروي اتحاد يې په لسگونو ټوټو بدل کړ او اوس يې پر ځاى يوازې پوتين او روسيه پاتې دي.

ددې ټولو ترڅنگ روسيه غواړي د منځنۍ آسيا د تېلو له زېرمو، د افغانستان له ستراتيژيک جغرافيايي موقعيت او د سيمې له يو زيات شمېر نورو اسانتيا و نه د امريکا لاسونه لنډ کړي، هغه لاسونه چې ښايي امريکايي هم په اسانۍ سره ور ټول نکړي. له همدې امله به روسيه دغه لاسونه يا خپله ((چې ښايي دومره ژر يې ونکړاى شي) او يا هم د هغو په مرسته چې له پخوا يې له امريکې سره جگړه ده، لنډ کړي. په دې توگه به افغانستان يوځل بيا د داسې يوې جگړې ډگر شي، چې بې له شکه يې نه زموږ هيوادوال غواړي او نه هم ورته په زړه پورې ده.

بايد وويل شي، چې د روسيې او امريکا سياليو تر دې وړاندې هم افغانان له سختو ستونزو سره مخامخ کړي دي. په اتيايمه لسيزه کې افغانان په ډېره ليوالتيا د شوروي او دهغه د لاسپوڅي حکومت له ماتېدو وروسته د خپل هيواد د بيا رغونې او ابادۍ لپاره رامخې ته شول، خو په خواشينۍ سره بايد ووايو، چې د روسيې او امريکا سياليو د هوسا او په خپلو پښو ولاړ ژوند جوړولو ته پرېنښودل. افغانانو باندې دا ټول شرايط قصدي او د يوې سترې موخې لپاره راوستل شول، تر هغې چې دلته د لسگونو هيوادونو عسکر راغلل او نن مو ټول واک د بل په لاس کې دى، آن مو حکومت د نورو له مرستې پرته خپل شتون د يوې ورځې لپاره هم نه شي باوري کولاى، په دې ټولو برسېره د همدغو بهرنيانو له برکته مو خلک دادى، د سترو ځواکونو د يوې بلې داسې جگړې په درشل کې شپې او ورځې تېروي، چې د ډېرو په وينا خامخا به داځل له اټومي جگړې سره مله وي.

څه بايد وشي؟

افغانستان د تاريخ په اوږدو کې هرځل د استعماري ځواکونو نښه گرځېدلى، که يو مهال پر دغه هيواد چنگيز، تيمور، انگريز او شوروي تاړاکونه کول، دا مهال د امريکې او ناټو د بدو موخو نښه گرځېدلى. زموږ هيواد هېڅ داسې لسيزه نه ده تېره کړې، چې د مغرضو ځواکونو له دسيسو دې بې غمه وي، دامهال هم چې دلته په زرگونو بهرني او له غرضونو ډک ځواکونه ميشت دي، زموږ هيواد د يوې داسې راتلونکې په لور گام اخلي، چې د ډېرو په اند تياره او لورى يې نامعلوم دى. له همدې امله هغه کسان چې خپل هيواد ورته گران او د خپلو خلکو نوره مرگ ژوبله يې نه ده پېرزو، د هغو اندېښنو په اړه پوره اندېښمن دي، چې د افغانستان د راتلونکي په اړه نوې راټوکيږي. دوى په دې فکر دي، که چېرې دا د لسگونو کلونو جگړو ځپلى هيواد يوځل بيا د نړۍ د زبر ځواکونو د سياليو ډگر گرځېده، زموږ خلک به په کې داسې وځپل شي، چې په پښو درېدل به يې ډېر ستونزمن وي. تر دې مهاله هيڅوک هم د افغانستان په نامه د نړۍ له نقشې نه د يوه باتور او وياړلي هيواد د نوم په حذفولو نه دي توانيدلي، خو که دلته د اټومي ياغيانو سيالۍ پيل کېده، نه يوازې داچې زموږ د هيواد نوم به له خطر سره مخامخ شي، بلکې ټوله خاوره به مو د نورو د غوبل ميدان وي او افغان بېچاره به يا د يوه او يا هم د بل لورى نيسي او په دې توگه به له ژوند نه مايوسه د مرگ شېبې شماري.

موږ چې دامهال په سيمه کې د دوو ځواکونو سيالۍ وينو وړانديز کوو، چې په هېڅ صورت دې هم افغانستان د سيالو هيوادونو لورى ونه نيسي، په داسې توگه چې زموږ هيواد له ټولو ښکېلو خواو نه خپل تړون وشکوي او له هر لوري سره د يوه خپلواکه هيواد په توگه چلند وکړي. دا وخت دى، چې افغانستان له پخوا يو موټى او له بهرنيانو سره د دوستۍ او دښمنۍ لورى وټاکي. که زموږ هيواد د اوو کلونو په تېرېدو هم خپله بقا د نورو ځواکونو په شتون کې ويني او په ټينگه يې دلته شتون غواړي، په پوره ډاډ سره ويلاى شو، چې صبا به يې د لويو معاملو پرمهال هم پلوي کوي او په لوى لاس به زموږ هيواد د يوې بربادوونکې بلا په خوله کې ورکوي. اوس موږ ته ښايي چې تر پخوا ډېر د ټولو افغان ځواکونو د راټولولو په فکر کې شو او بې له کوم تبعيض او بهرني فشار نه خپل خلک د افغانيت په محور سره راټول کړو. د افغانستان حکومت او هغې ډلې(که له حکومت سره جوړې دي که مخالفې) چې خلک ورباندې راټوليږي او د هيواد په جوړونه کې رول ادا کولاى شي، ديني او هيوادنى مسئوليت لري، چې په يوه غږ د خپل هيواد د بقا لپاره مټې راونغاړي، دا ډېره جالبه ده، چې روسانو تر اوسه زموږ پر هيواد د يرغل تاوان نه دى راکړى او دلته د يوې بلې سيالۍ خوبونه ويني، په پوره باور سره ويلاى شو، چې دروسيې او ترڅنگ يې د لويديزو مغرضينو اهداف هغه مهال دلته ناکامېداى شي، چې موږ د نورو له احتياجه ځان خلاص کړو او د يوه خپلواک ولس په توگه د خپل هيواد پر سياست کار وکړو. افغانستان بايد په دې پوه شوى وي، چې که څه هم بهرنيانو تېر اووه کاله له افغانستان سره يوه اندازه اقتصادي مرستې وکړې، خو ترڅنگ يې موږ په داسې ستونزو اخته کړو، چې حل ته يې د ټولو سترگې سپينې دي. د همدې لپاره تر ټولو ښه داده چې نور له ټولو سره د دوستي او دښمني پولې وټاکو او داسې سياست غوره کړو، چې نه مو دوستي دومره وي، چې دپرديو سياليو کې ورگډ شو او نه دښمني دومره چې ټول مو له نامه کرکه وکړي. 

 افغانانو په تېره بيا هغو كسانو ته چې اوس هم ددغه هيواد د مشرتابه دعوې كوي دامهال په كار ده چې خپل ولس ته د ژوند لورى وټاكي. له شپږو كلونو وروسته بايد زموږ مشران په دې پوه وي، چې په بهرنيانو تكيه يوه غلطه مفكوره ده او دغه مفكوره ولسونه د تباهۍ كندې ته اچوي، بهرنيان هېڅكله هم يوه خاورې د نورو د ګټو لپاره نه لاندې كوي، هغوى تل د هيوادونو په نيولو كې خپل اغراض لټوي او په دې توګه كله چې يا له ماتې سره مخامخ شي او يا يې هم اغراض پوره شي، نيول شوې خاروه په داسې يوه حالت كې پرېږدي چې ستونزې يې له انقلابه د وتلو ولسونو له وسه پورته وي. له همدې امله موږ ته ښايي چې د خپل هيواد د ساتنې لپاره داسې تګلارې غوره كړو چې په لومړي سركې د بهرنيانو له واكه ځانونه راوباسو او په دوهم ګام كې خپل ټول ولس ديوه ولسواك او داسې نظام په شاوخوا سره راټول كړو، چې زموږ هېڅ هيوادوال هم ستونزه ورسره ونه لري. كه داسې ونه شي، خداى خبر چې په موږ به بيا كوم ناتار راشي او څومره سرونه به مو په كې خاورې شي.

د دوستم او اکبرباى لانجه؛ د زړو يارانو ستونزه

آيا دولت به دغه پېچلې قضيه په سمه توگه حل کړاى شي؟

د تېرې يکشنبې( د دلوې14 مه) په ورځ د کابل رسنيو د پوليسو لخوا د جنرال دوستم د کور د کلابندۍ خبرونه خپاره کړل. دغه کلابندي چې د شپې له نژدې يوې بجې پيل شوې وه، د ورځي د لسو بجو په شاوخوا کې پاى ته ورسېده. د کابل پوليسو دغه کلابندي پر داسې مهال پاى ته ورسوله، چې يو دوه ځله د دوستم د وسله والو لخوا د هغه د کور په خواوشا کې په ډزو هم بدرگه شول.

کيسه څنگه پيل شوه؟

د کابل د پوليسو او د کورنيو چارو وزارت د سرچينو په وينا، د افغانستان د وسله وال پوځ د اعلى سر قوماندانۍ درستيزوال او دپخوانيو گليم جم مليشو مشر جنرال عبدالرشيد دوستم د يکشنبې په شپه پر داسې مهال د ترک توکمو د شورا د مشر اکبرباى پر کور ور ننوت چې نشه و. هغه د اکبرباى پر ساتونکو ډزې وکړې او وروسته يې د هغه او د هغه د کورنۍ د غړو وهل ډبول پيل کړل. د پوليسو په وينا، له جنرال دوستم سره په دغه بريد کې د هغه په لسگونو کسان او همدارنگه د ملي شورا يو شمېر غړي هم شامل و.  د کابل ولايت امنيه قوماندان جنرال سالم احساس وايي، چې د لانجې له پيل نه لږ وروسته پوليس خبر شول او د اکبرباى کور ته يې ځانونه ورسول. د هغه په وينا، دا هغه مهال و، چې اکبرباى د دوستم کسانو له ځان سره بېولى و.

پوليس وايي، چې د پېښې ځاى ته له رسېدو سره سم يې دوستم پلوي شپږ تنه وسله وال او يو موټر ونيول او له هغې وروسته يې د اکبرباى د را خوشې کېدو هڅې پيل کړې. اکبرباى د جنرال دوستم په کور کې له څو دقيقو تېرولو وروسته پوليسو ته وسپارل شو او له هغې وروسته روغتون ته وېوړل شو.

د شېرپور په تاريخي ځمکه په ميليونونو افغانيو جوړه شوې د جنرال دوستم ماڼۍ هغه مهال د پوليسو تر کلابندۍ لاندې راغله، چې د هغه کسانو پوليسو ته د خپلو وسلو له سپارلو ډډه وکړه. د افغانستان د کورنيو چارو وزارت د کلابندۍ په لومړيو ساعتونو کې اعلان وکړ، چې د دوستم په کور  کې په لسگونو ناقانونه وسله وال ميشت دي او بايد بې وسلې شي. د يکشنبې ورځې له لمر ختو سره د سيمې خلکو د جنرال دوستم د کور پر بام د افغانستان د دولت نوموړى لوړ پوړى جنرال  له خپلو په درنو او سپکو وسلو سمبال مليشو سره او د هغه د څنگ د کورونو پر بامونو په وسلو سمبال ملي پوليس ليدل. د کابل تصويري رسنيو هغه تصويرونه هم خپاره کړل، چې دوستم د خپلو کسانو په سيوري کې خپل گاونډي بامونه کتل او د پوليسو د ځواک جاج يې اخيسته.

د شپې پر نژدې يوې بجې پيل شوې د دوستم د کور کلابندي د ورځې د لسو بجو په شاوخوا کې پاى ته ورسېده. که څه هم تر هغه مهاله رسنيو ته د کلابندي د پاى ته رسېدو کوم څرک نه ښکاره کېده، خو ناڅاپه پوليس مشرانو خپلو کسانو ته د لوډسپيکرو په واسطه خبر ورکړ، چې گنې نوره دلته دنده پاى ته ورسېده او خپلو اصلي ځايونو ته ولاړ شئ. د کابل ولايت امنيه قوماندان په سيمه کې خبريالانو ته د کلابندۍ د پاى ته رسېدو د جزئياتو په اړه څه ونه ويل، خو د همغې ورځې په ماسپښين  د کورنيو چارو وزارت وياند زمري بشري، په يوه خبري غونډه کې د کلابندي د پاى ته رسېدو لامل، د جنرال دوستم لخوا د کلابندي د ماتېدو وړانديز وښوده او ويې ويل چې نوموړى تيار دى، عدلي ارگانونو ته د کړي تيري په اړه ځواب ووايي.

د دوستم د کور کلابندي او غبرگونونه

په کابل کې د دوستم د کور د کلابندي د خبر له خپرېدو سره سم د افغانستان د شمال په يو شمېر ولايتونو کې ازبک توکمه خلکو د حکومت ددغې پرېکړې په وړاندې غبرگون وښوده او لاريونونه يې پيل کړل. خلکو جنرال دوستم خپل رهبر گاڼه او د هغه د کور کلابندي يې د حکومت لخوا د هغه پر وړاندې جوړه شوې توطئه بلله. په ورته وخت کې د کابل ښار او نورو ولايتونو اوسېدونکو په دې برخه کې د حکومت د غوڅو گامونو د اوچتولو غوښتنه کوله او ويل يې چې د اکبرباى او دوستم په لانجه کې چې هر لورى ملامت وي، له قانون سره سمه جزا دې ورکړل شي. د کورنيو چارو وزارت او لويې څارنوالي هم وويل چې په دې برخه کې بايد عدالت تطبيق شي او له ټولو هغو خواو نه بايد پوښتنه وشي، چې په دغې قضيه کې ملامت دي، خو په دې اړه بيا د ملي جنبش او ملي کنگرې گوندونو غبرگونونه بېل وو. د ملي کنگرې مشر او مرستيال دواړو د دوستم د کور کلابندي د پياوړو؟! سياسي احزابو په وړاندې د حکومت دسيسه وبلله او په ټينگه يې وويل، چې د اکبر باى په کور بريد نه دى شوى. د ملي جنبش وياند آن لا د افغانستان د کورنيو چارو وزير په دې تورن کړ، چې له دوستم سره شخصي اختلافات پالي او دغه ډرامه يې د هغه د بدنامۍ لپاره جوړه کړې وه، خو تر څنگ يې پوليسو په وار وار د اکبرباى هغه خبرې تکرارولې، چې گنې دوستم يې خپله په کور ورننوتى او پر هغه يې تيرى کړى دى.

شنونکو او څارونکو د اکبرباى پر کور بريد د هغو اندېښنو ژوندى ثبوت وباله، چې اوس هم په افغانستان کې د شخصي مليشو لرونکي د خلکو په کورونو بريدونه کولاى شي او له دې لارې خپلې موخې لاسته راوړلاى شي.

داکبرباى کورنۍ هم له دغه بريد نه وروسته له حکومت نه وغوښتل چې د دوستم په محاکمې کې ځنډ ونکړي او د هغوى په وينا، له دوستم نه دې د هغو ټولو کارونو په اړه پوښتنې وشي، چې د اکبرباى په کور او له هغه نه بهر يې د هغه او د هغه د کورنۍ په وړاندې تر سره کړي دي.

زاړه ياران، نوي سيالان

دوستم او اکبرباى د افغانستان د ازبک توکم غړي او مشران دي. دغه دوه تنه تر دې نژدې پنځه شپږ کاله وړاندې د يوه گوند غړي او هغه د چاخبره د پرې ياران و. د پژواک آژانس د معلوماتو له مخې، اکبرباى په ٢٠٠١ ز کال په کابل کې د دوستم تر مشرۍ لاندې د ملي غورځنگ د استازي په توگه وټاکل شو. د دغو دوو تنو ترمنځ بيا وروسته هغه مهال اختلافات پيدا شول، چې په هيواد کې د ولسمشرۍ ټاکنې کېدې او دوستم هم د ارگ دتخت گټلو لپاره د ولسمشرۍ د نوماندو په کتار کې ولاړ و.

له دغې مودې وروسته اکبرباى د افغانستان د ترک توکمو د شورا په نامه يوه شورا تاسيس کړه او ځان يې د ازبکو او ترکمنو په گډون د ټولو هغو افغان قومونو مشر اعلان کړ، چې ترکي ريښه لري. جنرال دوستم چې له اويايمې لسيزې راپدېخوا د ازبکانو او تر څنگ يې د ټولو ترک توکمو قومونو د مشري دعوا کوي، د اکبرباى ددغه کار په وړاندې ودرېد او په زغرده يې ورته وويل، چې د دغو قومونو مشري زما ده او هر څوک چې له ده سره ځان برابروي، گټه به ونکړي.

د معلوماتو له مخې، تېر کال هم همدغه مياشت د کابل په وزير اکبرخان مېنه کې د اکبرباى او دوستم د کسانو ترمنځ نښته وشوه او د هيواد په شمال کې يې هم څو ځلې سره ووهل. ددې ترڅنگ څو مياشتې وړاندې جنرال دوستم په خپل سيال تور ولگاوه، چې د هغه د وژلو هڅه کوي او په دې اړه يې له خپل شخصي ټلويزيون آئينې نه هم د هغه ټيلفوني خبرې خپرې کړي. په دغو خبرو کې اکبرباى خپلو کسانو ته لارښوونه کوي، چې د دوستم د موټرو کتار باندې بريد وکړي، دوستم ددغه بريد د ناکامي لامل له هغه سره د ازبک ځوانانو هغه مينه ښيي چې د هغه په وينا، هېڅ غليم گټه نه شي ترې اوچتولاى، خو اکبرباى دغه ټول تورونه له يوې مخې ردوي او برعکس وايي، چې دوستم د هغه د له منځه وړو په لټه کې دى. څه موده وړاندې د ملي امنيت لوى رياست اکبرباى ونيو، خو په پټو لاملونو بېرته خوشې شو.

پرېکړه به څارنوالي کوي

د کورنيو چارو وزارت د اکبرباى پر کور د دوستم د بريد دوسيه لويې څارنوالي ته وسپارله. تر دې وړاندې له ملي ټلويزيون سره په مرکه کې لوى څارنوال عبدالجبار ثابت دا يوه جنايي پېښه وبلله او په اړه يې د کلکو پلټنو خبره وکړه. له هغې وروسته چې کله د سه شنبې په ورځ دغه دوسيه لويې څارنوالۍ ته وسپارل شوه، ښاغلي ثابت له ازادۍ راډيو سره په مرکه کې پر جنرال دوستم د يو شمېر نورو تورونو د لگېدو خبره هم وکړه، خو په دې اړه چې ايا دوستم به ونيول شي او د خپلو کړو په اړه به ځواب ورکړي، لوى څارنوال هم ډاډمن ځواب ورنکړ. ښايي ددې لوى لامل داوي، چې ډېر وخت د لوى څارنوال پرېکړې د زورورو په اړه ماتې شوې دي. څو اوونۍ وړاندې پر دغې خبرې خپله لوى څارنوال هم د ملي ټلويزيون د ښار د هيندارې په پروگرام کې اوښکې تويې کړې.

د جنرال دوستم چې د جگړو او وژنو اوږده مخينه لري او اکبرباى چې هغه هم په ځينو تورونو تورن دى، موضوع که څه هم د دغو دواړو له شخصي سياليو نه سرچينه اخلي، خو د افغان حکومت  لپاره له دې امله مهمه ده چې د پلازمېنې په منځ کې د دولتي حاکميت تر سيوري لاندې په کې، د يو چا پر کور بريد شوى او په دې بريد کې آن لا د تښتونې پېښه هم تر سره شوې ده. دا مهال لويه څارنوالي اړه ده چې هم د جنرال دوستم د جنبش له مشرتابه او گوند سره زور و ازميي او عدالت ته د هغه په را کاږلو کې هڅه وکړي او هم د هغه له هغه حکومتي پست سره چې ولسمشر کرزي پرې لورولى دى. همدارنگه د اکبرباى په اړه څارنوالي اړه ده چې په وروستۍ قضيه کې هغه د يوه زيانمن په توگه تر پوښتنو لاندې ونيسي او ترڅنگ يې ددغو دوو سيالانو اساسي اختلافاتو ته کتنه وکړي، داځکه چې دغه اختلافات وخت ناوخت زموږ د هيوادوالو امنيت گواښي او په هيواد کې د خپل منځي تورو جگړو تاريخونه تکراروي.

د ملګرو ملتونو د نوي استازي په اړه شكونه له كومه ځايه سرچينه

 اخلي؟

د افغان-انگليس جگړې د سرتيري زوى به د افغانانو چوپړ وكړاى

شي که نه؟

لكه چې هيوادوال خبر دي، په دې وروستيو كې د افغان دولت او نړيوالې ټولنې ترمنځ، افغانستان ته د يوناما د نوي مشر د راليږلو پر سر د نظر اختلاف را پيدا شو. په دې توګه چې د وزيرانو شورا پرېكړه وكړه، چې نړيواله ټولنه دې د هغو دندو او واكونو په اړه چې نوې يې د ملګرو ملتونو استازي ته سپارلي، معلومات وركړي او دا دې په ډاګه كړي چې د ملګرو ملتونو راتلونكى استازى به په كابل كې په ريښتيا هم د ملګرو ملتونو استازيتوب كوي او كه د حكومت تر څنګ به يو بل حكومت چلوي. ويل كيږي، ملګرو ملتونو د دغه سازمان د راتلونكي استازي د دندو او واكونو ليست لا له وړاندې د افغان حكومت په لاس كې وركړى و، چې د وزيرانو شورا يې په اړه شكونه څرګند كړل.

يوناما

يوناما د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندويه عملياتو په نامه د هغې ادارې د انګليسي نوم لنډيز دى، چې د تېر شپږ كلن افغانستان په سياست كې يې ستر رول درلود. دغه اداره چې په افغانستان كې د ملګرو ملتونو سياسي استازيتوب هم ورته وايي، له ۲۰۰۱ز كال نه راپدېخوا د افغان دولت ترڅنګ په بېلابېلو مهمو كارونو كې ونډه اخلي او ترڅنګ يې پراخ پروګرامونه هم د افغانستان په بېلابېلو سياسي او ټولنيزو برخو كې لري. يوناما چې د كرزي د دولت په سركې يې مشري د لخضر ابراهيمي په لاس كې وه، په بېړنۍ او د اساسي قانون په لويو جرګو كې ښه وځلېده. د دغو جرګو د ډيرو غړو په وينا، يوناما او د امريكې سفارت چې هغه مهال يې مشري زلمي خليلزاد كوله، دواړه جرګې ښه په درز كې د خپلې خوښې پر بنسټ وڅرخولې او تر ډيره به يې د جرګو د غړو د خپل منځي اختلافونو منځګړيتوب هم كاوه.

له هغې وروسته د ولسمشرۍ او ملي شورا په ټاكنو كې هم يوناما مهم رول ولوباوه او تر اوسه پورې له هيواده بهر او دننه ډير كارونه همدغه يوناما له افغان حكومت سره د مرستې په نامه كوي. د هيواد دننه او بهر د كنفرانسونو رابلل، د افغانستان له خلكو سره د مرستو په نامه له نورې نړۍ سره اړيكې او په لسهاو نور هغه كارونه دي چې يوناما يې همدا اوس سرته رسوي. كه په لنډو ټكو كې ووايو، يوناما هغه نړيواله اداره ده چې د ډيرو بهرنيانو په اند يې د افغانستان د اوسني نظام په پښو درولو او پياوړتيا كې ډيره مرسته وكړه.

په اصل كې يوناما د بن له كنفرانس نه را وروسته د اوسني دولت تر ټولو ستره ملاتړ كوونكې نړيواله اداره بللاى شو، همدا لامل دى، چې تر دې مهاله يې په اړه ټول دولت يوه خوله دى او شتون يې ګټور بولي.

د يوناما د مشرتابه په اړه شكونه

په دې وروستيو كې د يوناما د پخواني مشر ټام كونيكس د كار دوره پاى ته ورسېده او په پام كې ده په نژدې راتلونكي كې د هغه پرځاى كوم بل څوك په كابل كې د ملګرو ملتونو د استازي په توګه و ټاکل شي. يو شمېر په دې اند دي چې ټام كونيكس په افغانستان كې د هغو كارونو په برخه كې چندان بريالى نه و، چې ده ته سپارل شوي وو. څو ورځې وړاندې هم يو شمېر بهرنيو كړيو شك وښوده چې ګنې نړيواله ټولنه د ټام كونيكس له كاره دومره خوښه نه ده، له همدې امله غواړي د راتلونكي لپاره كابل ته داسې استازى راواستوي چې د كار كيفيت يې ښه او په اصطلاح په خپلو چارو كې بريالى وي. دغه بريا او د كار ښه كيفيت ښايي په هغه سند كې ښه څرګند شوى وي، چې د ملګرو ملتونولخوا د افغانستان حكومت ته ددغه سازمان د نوي استازي د دندو او واكونو په اړه راليږل شوي و.

د افغان حكومت سرچينو ويلي، په دغه سند كې داسې ټكي ځاى شوي و، چې د هغو په وينا، د يوه خپلواك حكومت په منځ كې ورته ځاى نشته. حكومتي سرچينې وايي، د ملګرو ملتونو د نوي استازي په دندو او واكونو كې په افغانستان كې د اروپايي ټولنې استازيتوب او همدارنګه د دولت لپاره د ستراتيژي جوړول شامل و. د چارو ادارې عمومي رئيس فاروق وردک له بي بي سي سره د خبرو په ترڅ كې دغه مسئله نژدې پوره بيان كړه. په دغو خبرو كې ښاغلي وردك په زغرده وويل، چې كابينه د ملګرو ملتونو د نوي استازي له يو شمېر دندو او واكونو سره دومره ليوالتيا نه لري. هغه وويل چې افغانستان اوس داسې حکومت لري چې ستراتيژي جوړولاى شي.

د پخواني انګليسي سرتيري زوى

د ډيرو په اند ښايي ملګري ملتونه بريتانوى اپيډي اشډاون په افغانستان كې خپل راتلونكى استازى وټاكي. اشډاون د 1941ز کال د فبروري په 27 مه هغه مهال د هندوستان په ډهلي ښار کې و زيږيد، چې بريتانوي استعمار د هند په گډون د اسيا په ډېرو هيوادونو د خپل زاړه استعمار سيورى خپور کړى و. د هغه پلار کاتوليک او مور يې پروتستانت مذهبه ده او پلار يې د انگليسي پوځ منصبدار و.

اشډاون پوځي او سياسي مخينه لري او تر دې پخوا يې په بوسنيا هرزگوينا كې د ملګرو ملتونو د استازي په توګه كار كړى دى. ددې ترڅنگ هغه په ملگرو ملتونو او ځينې نورو ځايونو کې د بريټانيې د استازي او همدارنگه دننه په بريتانيا کې د پارلمان د غړي او د سياسي ډلې د مشر په توگه هم پاتې شوى دى.  بهرنۍ سرچينې هغه يو بريالى ډيپلومات بولي او وړاندوينه كوي، چې په افغانستان كې به د ملګرو ملتونو سياستونه ښه پلي كړاى شي.

يو شمېر افغان رسنيو د هغه د پلار په اړه ليکلي چې د افغان- انګليس  په جګړه كې د افغانانو لخوا په افغانستان كې وژل شوى دى، خو په هغو سرچينو کې چې د دغې ليکنې په برخه کې گټه ترې اخيستل شوې، داسې کوم څه نه ليدل کيږي.

لوى دردونه، کوچني درمل

ښايي په افغانستان ته د ملگرو ملتونو د نوي استازي په توگه د اشډاون د ټاکلو موضوع له دې امله هم بهرنيانو او افغانو ته په زړه پورې وي، چې د هغه پلار په سيمه او زموږ هيواد کې پوره نظامي او د اشغالگرۍ مخينه لري. اشډاون ته به ډېرو بهرنيانو د هغو انگليسي استازو گومان کړى وي، چې شاه شجاع او زموږ د خاورې نورو مزدورو مشرانو ته به يې د مشورو ترڅنگ د دولت د سياست اصلي ټکي ټاکل.

د ملګرو ملتونو غړيو چې په بشپړه توګه د امريكې او بريټانيې تر اغېزلاندې دي، ښايي په شلمه پېړۍ كې په افغانستان كې د بريټانيې د سياست د پلي كولو په تعقيب د هغه چا زوى د دغه سازمان د استازي په توګه كابل ته رامعرفي كړى وي، چې د ډېرو دوستانو وينه يې زموږ په خاوره كې تويې شوې ده. دوى ښايي په دې گومان وي، چې نوي دردونه زاړه درمل جوړولاى شي، خو نه يوازې داچې دا يوه بې ځايه شننه ده، بلکې په سلگونو نورې دومره ستونزې به راوزېږوي، چې د اشډاون پلار به هم په دې خاوره کې نه وي ليدلې. زموږ هيواد که څه هم په ستونزو اخته دى، خو په زغرده ويلاى شو، چې داسې لارې يې چې دامهال نړيوالې ټولنې لټوي، ستونزې نه شي حل کولاى.

د افغانستان اوسنى حالت دومره حساس دى، چې د راتلونكې په اړه يې هيڅوك هم كره وړاندوينه نه شي كولاى. د افغانستان دولت ددې ترڅنګ چې له پراخ اداري فساد نه په تكليف دى، په خپل منځ كې دداسې مصلحتونو پالنه كوي، چې له امله يې زموږ ولس تر دوو سپېږمو راغلى. ددې ترڅنګ، د هيواد امنيتي او بيارغنيز حالت داسې نه دى، چې ټول افغانان دې د هغه په اړه خوشبينه وي او د راتلونكې لپاره دې هم ډيره هيله ولري. د افغانستان د ستونزو دحل لپاره بېلابېلې بهرنۍ او كورنۍ كړۍ د كار لافې وهي، خو د خلكو له غبرګونونو نه داسې ښكاري، چې دغه لافې ټولې بې ځايه او زموږ په درد نه خوري.

په اصل كې د افغانستان ستونزې تر هغې ډېرې لويې دي، چې ځينې يې د درملو وړاندوينه كوي. افغانستان له ۲۰۰۱ز كال نه را پدېخوا ددې پرځاى چې په يوه ښه لوري رهبري شوى واى، په بهر پورې تړلى پر داسې خوا بوتلل شو، چې اوس يې پاى هيچا ته هم روښانه نه بريښي. د افغانستان ستونزه له تېرو دېرشو كلونو راهيسې د بهرنيانو د بې ځايه مهربانيو او لاسوهنو له لاسه ده، خو لكه چې ليدل كيږي زموږ اوسنى نظام چې په پرديو پورې تړلي نظامونه او د هغو پايلې يې تر بل هرچا ښې ليدلي، بيا هم ځان په بهر پورې تړلى خوښوي. همدا اوس چې افغانستان ته د كوم بهرني په تېره لوېدېز هيواد كوم لوړ پوړى استازى راځي، حكومتي چارواكي يې راتلل د خلاصون د پرښتې د راتګ په بڼه لمانځي او په ګډو خبري غونډو كې يې د ډبلو ژمنو يادونه كوي. همدارنګه د شپږو كلونو په تېرېدو اوس هم بهرني او هم كورني چارواكي افغانستان ته د بهرنيو ځواكونو راتلل د وضعې د كنټرول ښه لار بولي خو هيڅكله يې په دې سوچ ونكړ، چې په دې څو كلونو كې دغو ځواكونو څه وكړل چې په راتلونكې كې يې وكړي؟ داټول او ددې ترڅنګ ځينې نور ټكي ددې لامل شول، چې افغانستان دې په داسې يوې ستونزې اخته شي، چې اوس يې حل كولو ته هم د پخوانيو اشغالي سرتېرو زامن اړم كيږي.

خداى دې وكړي زموږ هيواد دداسې مسير لاروي شي، چې پاى يې نيكمرغي او سعادت وي نه د بهرنيو په جيبونو پورې تړاو او احتياج. 

طالبان په څه ډول مهم اهداف په نښه كوي؟

په كابل سيرينا د وړمې ورځې بريد او هلته د څوتنو مرګ ژوبله په ډاګه كوي چې اوس طالبان له ښارونو نه مهمو ودانيو ته خپل بريدونه پراخوي. دغه بريد چې د افغانستان د پلازمېنې كابل په تر ټولو مهم او له امنيتي پلوه ډاډمن هوټل وشو، كابل ښاريان او ټول افغانان يې له دې امله ولړزول، چې ګنې دامهال په كابل كې د سترو او بهرنيو ميلمنو د اوسېدو ځاى چې يوازې له سړكونو تېرېدو ته يې لارې بندېږي، ډاډمن او محفوظ نه دى. كابل سيرينا د كابل په زړه او د ولسمشرۍ ماڼۍ ته نژدې هغه هوټل دى، چې له تېرو دووكلونو راهيسې يې د كابل د لومړۍ درجې هوټل ځاى نيولى. دغه هوټل د اسمعيليه شيعه ګانو د اوسني مشر آغاخان دى او ويل كيږي، نوموړى په ډيرو هيوادونو كې په ورته نامه هوټلونه لري.

د كابل سيرينا ځانګړنه په دې كې ده، چې هلته تر ډيره بهرني ميلمانه، ډيپلوماټان او داسې نور مهم كسان اوسيږي. ښايي په نورو هيوادونو كې هم د سيرينا هوټلونو ميلمانه همدغه كسان وي، داځكه چې څو اوونۍ وړاندې چې كله د افغانستان ولسمشر حامد كرزي پاكستان ته سفر وكړ، په ورته هوټل كې يې چې د اسلام آباد په ډيرو ښو هوټلونو كې حسابيږي كوټه لرله.

سيرينا هوټلونه كله چې چا نه وي ليدلي په اړه يې بېلابېلې خبرې اوري، همدا د كابل سيرينا هم د ډيرو په اند د ډول ډول فحاشيو مركز دى، خو لكه څنګه چې خلك فكر كوي، دومره بربنډه فحاشي هم نشته پكې. په دغه هوټل كې افغانانو ته د افغاني ژوند پوره شرايط برابر دي او بهرنيانو ته د هغوى له خوښې سره څه ناڅه امكانات برابريږي، خو ښايي په كابل سيرينا د طالبانو د وړمې ورځې بريد له دې امله نه وي شوى. طالبانو په هغه لومړۍ ټيلفوني اړيكي كې چې له خبريالانو سره يې ونيوه، په هوټل كې د ميشتو بهرنيانو د وژل كېدو خبره وكړه. هغوى وويل چې دغه بهرنيان يې له دې امله نښه كړي، چې نظامي بهرنيانو ته كار كوي، د هغوى په وينا، د دوى يوازې جامې بدلې دي، خو كه حقيقت ته وكتل شي، په دغه شان بريدونو كې نه يوازې داچې د ملكي او پوځي بهرنيانو خاطر نه كيږي، ګڼ شمېر بې ګناه افغانان هم په كې وژل كيږي. د سيرينا د بريد ډيرى قربانيان هم هغه افغانان و، چې په هغه هوټل كې يې د چوپړي او ياهم د ساتونكو په توګه دنده تر سره كوله.

پرون حكومتي امنيتي سرچينو خبر وركړ، چې په بريد كې بهرنيان هم وژل شوي، خو په زړه پورې داده، چې د هوټل خاوند د خپلې ګټې غمه خوري. د دغه هوټل وياند د ځينو خبريالانو د هر شان پوښتنې په اړه ويلي، چې دغه پېښه ډيره بده پېښه وه، زموږ هوټل خراب شو او زموږ سوداګري ته يې هم زيان ورساوه. د سرينا خاوند ملامت نه دى هغه د هغه څه په اړه اندېښمن دى، چې د هغه لپاره يې هوټل پرانيستى، خو افغانان چې له كوم څه نه په ويره كې دي، هغه دادي چې دا مهال ډير كم ځايونه ورته ډاډمن او با امنه ښكاري. هغوى كه دوه كاله وړاندې د سيرينا له شاوخوا د سيمنټي پايو او چكونو په درولو ددغه هوټل د امنيت د ټينګښت ننداره كوله، خو وړمه ورځ يې د دغه هوټل تر منځه د ځانوژونكو بريد كوونكو رسيدل او د يو شمېر خلكو وژل او ټپي كيدل وليدل.

دامهال خلكو ته يوازې او يوازې داپوښتنه تر هرې بلې پوښتنې وړاندې سترګو ته دريږي، چې دا پېښه څنګه او په څه ډول تر سره شوه، آيا ريښتيا هم طالبانو د هيواد له سوېل نه چې ډيرى يې د هغوى د فعاليتونو مركز بولي او ياهم له پاكستان نه چې د ډيرو په وينا، ځانمرګي له هغه ځايه زموږ هيواد ته راځي، په دومره ځيركۍ خپل كسان تر كابله او بيا د سيرينا تر منځه راورسول او دا كار يې وكړ او كه په كابل كې داسې څوك او يا كړۍ شته چې له هغوى سره د مرستې له لارې يې دغه كار تر سره كړ. كه داسې وي، دا څوك دي اوله كومې خوا نه يې ملاتړ كيږي.

تر دې وړاندې څو څو ځله په سياسي كړيو كې ياده شوې چې دامهال دننه په حكومت كې داسې خلك شته چې د امتيازاتو د ترلاسه كولو لپاره هر كار ته تيار دي، آيا همدا خلك خو نه دي چې د سيرينا له ټينګو او په امنيتي وسايلو پوښلو دروازو يې طالب چريكان تير كړل او هلته يې دغه ننداره جوړه كړه. په اسلام آباد كې د طالبانو د مهال سفير ملا عبدالسلام ضعيف هم چې تېره ورځ د بي بي سي له خبريال سره خبرې كولې دغه شونتيا رد نكړه او ويره يې وښوده چې ښايي ځينې خلك په مركز كې هم د دغسې كارونو هڅولو او بريالي كولو ته لمن ووهي. خو ددې ټولو په اړه پرېكړه له وخته وړاندې ده. دامهال چې موږ څه ويلاى شو هغه داده چې په كابل سيرينا د طالبانو بريد ته بايد په ساده سترګه ونه كتل شي. په دغه بريد سره طالبانو يوځل بيا ثابته كړه، چې دوى نور خپل فعاليتونه د هلمند او يا كنړ او پكتيا په غرونو كې نه ځانګړي كوي، بلكې له بېلابېلو لارو د افغان دولت مهمو اهدافو ته ځان رسوي او دداسې بريدونو په كولو يې دولت ته بېلګې وړاندې كوي. تر دې وړاندې هم طالبانو د حكومت د مهمو اهدافو د له منځه وړو هڅه كړې ده. په كابل كې د ملي پوځ او ملي پوليسو په موټرو د تېر زيږديز كال پرلپسې چاودنې او په ولايتونو كې د ولسواليو د مركزونو نښه كول، ټول هغه څه دي چې د حكومت په مهمو اهدافو د طالبانو د بريدونو او ددغو اهدافو د له منځه وړو هڅه بلل كيږي.

شنونكي په دې اند دي، چې طالبان به خپل دغه فعاليتونه نور هم غځوي او له دې لارې به افغان حكومت او په افغانستان كې ميشت بهرني ځواكونه تر فشار لاندې راولي، خو داچې دغه شننه به څومره پرځاى او زيانونه به يې څومره پراخ وي، هغه څه دي چې د ډيرو په اند، د حكومت د امنيتي څانګې له فعاليتونو سره مستقيم تړاو لري.

په سعودي كې د افغان حاجيانو ستونزې

د افغان حاجيانو موضوع هركال، د حج او اوقافو وزارت لپاره له ستونزو او جنجالونو ډكه موضوع وي. د هجري سپوږميز كال د ذى الحجې مياشت په دغه وزارت كې د ځينو لپاره د مزو او پيسو د لاسته راوړو مياشت وي، خو د ځينو لپاره بيا دومره ګرانه پريوزي چې آن لا خپلې دندې پكې له لاسه وركوي او د زندانونو ميلمستيا تيروي. څو كاله وړاندې چې كله په افغانستان كې نوي نظام په كار پيل وكړ، همدغه د حاجيانو موضوع وه چې د حج او اوقافو ډير لوړپوړي چارواكي د پيسو د اختلاس له امله له دندو ګوښه او محاكمه شول او ددې ترڅنګ همدغه د حاجيانو موضوع ده چې هركال دحج او اوقافو وزارت له زرګونو افغان حاجيانو نه د پيسو په اخيستو دولت ته څه ناڅه عوايد ترلاسه كوي. د حاجيانو په موضوع كې كه څه هم حج د اسلام ددين يوه فريضه ده، خو بيا هم د اوسنۍ نړۍ د اصولو له مخې بايد د هر مسلمان هيواد اوسيدونكي داسې پړاوونه طى كړي چې په پايله كې يې سعودي ته د تلو جوګه شي. د افغانستان خلك هم د نورو هيوادونو ترڅنګ همداسې اصول عملي كوي. زموږ حاجيان د حج او اوقافو وزارت د پروګرام له مخې د يوې اندازې پيسو په وركولو سره سعودي ته ځي او د حج د مباركې فريضې له ادا كولو وروسته بيرته خپل هيواد ته راستنيږي. په خواشينۍ سره بايد وويل شي، هر چيرته چې خبره د پيسو او مادي معاملاتو شي، كه هرڅومره پاك او ديني موضوع هم وي، نيتونه پكې خرابيږي. اوسنيو نړيوالو شرايطو ته په كتو د حج موضوع هم همداسې شوې ده. په افغانستان كې يو حاجي كله چې د حج نيت كوي، وړاندې تر وړاندې د ناروا رشوت لپاره څه ناڅه پيسې بيلوي او بيا د حج او اوقافو اړوندو ادارو ته د نوم ليكنې لپاره مراجعه كوي. همدارنګه د پيسو ترڅنګ له شاوخوا نه يو شمېر مخور او په دولت كې پيژندل شوي كسان هم ددې لپاره چې په هغو معدودو كسانو كې چې سعودي افغان دولت ته حق وركړى د شاملېدو لپاره د وزارت او ياهم په ولايتونو كې د حج او اوقافو د رياستونو چارواكو ته واسطه كوي او له همدې لارې د حج د فريضې د اداكولو لپاره لاره خلاصوي. ښايي دا خبره په ټولو حاجيانو كې ريښتيا نه وي، خو د افغانستان د اوسني نظام په منځ كې پراخ اداري فساد ته په كتو له ورايه ښكاري چې يو افغان دغه پاكه ديني فريضه له څومره ستونزو سره يوځاى ادا كولاى شي.

حج ته د تلو لپاره د كسانو د ټاكلو ترڅنګ د هغوى وړل راوړل بله هغه موضوع ده چې بې له شكه بايد هر كال د حج او اوقافو وزارت كار ورباندې وكړي او په ښه توګه يې حل كړي. سعودي عربستان ته د حاجيانو په وخت رسول او هلته د هغوى لپاره دځاى تيارول، هغه اړتياوې دي، چې د حج او اوقافو چارواكي يې په لومړي ګام كې د پوره كولو هڅې كوي. كه څه هم سږ كال سعودي عربستان ته د افغان حاجيانو د ليږد او هلته د ميشت كيدو چارې تر بل هر كال ښې پرمخ ولاړې، خو د هغوى د بېرته راليږدولو په برخه كې دادي داسې ستونزې را پيدا شوي، كه حل نشي په ريښتيا هم د حج او اوقافو وزارت ټولې هڅې له خاورو سره خاورې كولاى شي.

هغه مهال چې لا سعودي ته د حاجيانو تګ نه و پيل شوى، د حج او اوقافو وزارت له بېلابېلو هوايي شركتونو نه غوښتنه وكړه، چې د حاجيانو د ليږد لپاره خپل شرايط وړاندې او په داوطلبۍ كې ګډون وكړي. د هغې داوطلبۍ په پايله كې چې د حاجيانو د ليږد په موخه د بېلابېلو هوايي شركتونو ترمنځ وشوه، كام اير هوايي شركت په دې بريالى شو، چې د حاجيانو د ليږد لپاره ښه شرايط وړاندې كړي. د حج او اوقافو وزارت هغه مهال چې دغه شركت د وړونكي په توګه اعلان كړ، وويل چې بل هيڅ شركت داسې شرايط نه و وړاندې كړي، لكه نوموړي شركت چې وړاندې كړل. كه څه هم د نورو شركتونو ترڅنګ آريانا افغان هوايي شركت چې يو دولت شركت دى، هم داوطلبي ته حاضر شوى و، خو بيا هم ددې لپاره چې د حج او اوقافو وزارت په وينا حاجيان په خپل وخت او ښه حج ته ورسيږي او بيرته خپل هيواد ته راستانه شي، كام اير يې وټاكه. كام اير په همغو لومړيو كې ژمنه وكړه، چې خپل كار به په ښه توګه پرمخ بيايي او هيڅ داسې كار به ونكړي، چې افغان حاجيانو ته د ستونزو د پيدا كېدو لامل وګرځي. كام اير ددغه كار لپاره د څو نويو الوتكو د اجارې خبره هم وكړه او په ريښتيا يې هم حاجيان سعودي ته ښه او پر وخت ورسول، خو اوس په سعودي عربستان كې ميشت افغان حاجيان د ورځې په تېريدو له سختو ستونزو سره مخ كيږي. هغوى بايد تر دې څو ورځې وړاندې هيواد ته راستانه شوي واى خو د هغوى په وينا، د كام اير هوايي شركت يې د ليږد چارې نه سمبالوي. همدا اوس په عربستان كې تر شپږو زرو افغان حاجيان پاتې دي چې بايد ژر تر ژره هيواد ته راستانه شي، خو كام اير هره ورځ د ګوتو په شمار الوتنو په پايله كې يوازې څه كم دوه سوه تنه حاجيان هيواد ته راليږدوي.

د حج مراسمو ته تللي حاجيان له دې امله چې د ټاكل شويو شپو ورځو د لګښت پيسې يې له ځان سره وړې دي، اوس له دې امله هم په ستونزو اخته دي، چې پيسې يې خلاصې شوي او اوس آن لا ګدايي ته اړ شوي دي. وړمه ورځ داسې خبرونه هم خپاره شول چې تر سلو ډير حاجيان به په حرم شريف كې څادرونه وغوړوي او ګدايي به پيل كړي. همدارنګه ډيرى حاجيانو چې له حج نه وروسته يې خپلو كورونو او يا خپل خپلوانو ته سوغاتونه اخيستي، د هغو خرڅولو ته اړشوي او له پيسو نه يې د خپلو ورځنيو لګښتونو په لاره كې ګټه اخلي.

د افغانستان د حج او اوقافو وزارت چارواكي وايي، كام اير په خپلو كمو پروازونو سره په دې نه ده توانيدلى چې تر دې مهاله دې ټول حاجيان هيواد ته راستانه كړي، خو په ورته وخت كې د كام اير چارواكي بيا له سعودي چارواكو سر ټكوي او وايي، كه دوى ته هره ورځ د ډيرو الوتنو اجازه وركړل شي، ښايي په يوه ورځ كې افغان حاجيان خپل هيواد ته راستانه كړي. په ورته وخت كې بيا په سعودي عربستان كې د افغانستان د حج او اوقافو وزارت چارواكي وايي چې كام اير كوچنۍ الوتكې كاروي او دغه الوتكې ددې ترڅنګ چې په يوه وخت ډير كسان نه پكې ځاييږي، كار كوونكي يې هم له حاجيانو سره بد چلند كوي.

پورتنيو ستونزو او خبرو ته په كتو داسې ښكاري، چې د حاجيانو ستونزې به څو ورځې نورې هم اوږدې شي او له دې لارې به ډير دې ته اړ شي چې د افغانستان او افغان په نامه په سعودي كې ګدايي وكړي. كه چيرې داسې وشي، نه يوازې داچې د حاجيانو هغو ارمانونو ته چې حج ته د تلو او له هغې خوا په خپل وخت راستنېدو په اړه يې لرل له خاورو سره خاورې شي، د حج او اوقافو وزارت چارواكو د ناكارۍ ښه ثبوت به هم خلكو ته ښكاره شي. ددغې ستونزې د حل لپاره به ښه وي چې د افغانستان دولت ددغې ستونزې لپاره داسې لار ولټوي چې هم يې هغه خواري چې د حاجيانو د ليږد په اړه يې كړې بې ځايه لاړې نه شي او هم افغان حاجيان له هغه ذلت نه چې د ګدايي له وجهې به ورته مخ كيږي، بچ شي.

په دې برخه كې تر ټولو ستر مسئوليت د هغه كميسيون پر غاړه دى، چې د بېلابېلو دولتي ارګانونو له استازيو جوړ او د حاجيانو د چارو د سمون لپاره ټاكل شوى دى. همدارنګه د حج او اوقافو وزارت ته ښايي، يا له كام اير سره په تماس كې دا ستونزه حل كړي او يا هم د كام اير ترڅنګ كوم بل هوايي شركت ته پيسې وركړي چې افغان حاجيان كورونو ته راورسوي.

 له خصوصي شركتونو سره په تړون كې يو مهم شرط داوي، چې دغه شركتونه به ټول هغه شرايط په خپل وخت پوره كوي، چې د تړون كوونكې ادارې له لوري ورته ښودل كيږي، اوس كه كام اير دغه شرطونه نه وي پوره كړي، حج او اوقافو وزارت حق لري، چې د كام اير په پيسو له نورو شركتونونو نه ګټه واخلي او خپل حاجيان هيواد ته راستانه كړي. همدارنګه كه ستونزه د كام اير شركت نه د عربستان د دولت وي، نو بايد حج او اوقافو وزارت او يا هغه كميسيون چې په سر كې يې د بهرنيو چارو وزير دى، د سعودي له دولت سره دا خبره ياده كړي او د خپلو حاجيانو ستونزې دې ورسره شريكې كړي. بې له شكه له سعودي دولت سره د خبرو پايلې به هم د حاجيانو ستونزې حل كړي او هم به حكومت له هغې نام بدۍ نه وساتي چې له دې لارې ورته متوجه ده. كه داسې ونه شي، لرې نه ده چې افغان حاجيان په سعودي كې لاريونونه پيل كړي او له دې لارې په لوړه كچه د خپلو حقونو د تر لاسه كولو غوښتونكي شي. په ريښتيا هم هره خبر چې وي، د حكومت او كام اير ترمنځ به وي، حاجي خو له تلو نه مخكې ښې پوره پيسې حكومت ته وركوي او هلته يې هم د چارواكو ټولو فرمانونو ته غوږ نيسي، خو حكومتي اړونده ادارې هم بايد داسې ونكړي، چې كله يې پيسې ترلاسه او موخې يې پوره شي، د خپلو خلكو ستونزې پرځاى پريږدي. د خلكو د ستونزو حل د حكومت له سترو مسئوليتونو نه ګڼل كيږي او له همدې امله نه د احسان او كرم له مخې، بلكې د خپلې دندې او مسئوليت له مخې بايد دغې موضوع ته جدي پاملرنه وكړي او په څو ورځو كې د حاجيانو مسئله حل كړي.

مرگ بی نظیر بوتو و تاثیرات آن بر آینده پاکستان

بی نظیر بوتو رهبر حزب مردم پاکستان و صدراعظم پیشین آنکشور در یک حمله انتحاری روز پنجشنبه در شهر راولپندی پاکستان کشته شد. وی هنگام کشته شدن 54 سال داشت و یکی از چهره های بارز سیاسی پاکستان به حساب میامد. بی نظیر بوتو دختر ذوالفقار علی بوتو و سیاستمدار جرار و دلیر پاکستان بود. 

خانم بوتو تحصیلاتش را در خارج از پاکستان انجام داد و بعد از آنکه پدرش توسط جنرال ضیاءالحق اعدام گردید، عملاً به سیاست روی آورد. وی بعداً رهبری حزب مردم پاکستان را بر عهده گرفت و تا آخرعمرش به این سمت باقی ماند. بی نظیر بوتو دو دوره صدارت پاکستان را به پیش برد که در هر دو دوره به اتهام فساد و سوء استفاده از قدرت از کار بر کنار گردید. وی برای هشت سال در تبعیدی که خودش آن را اختیار کرده بود در لندن و دبی به سر برد و سر انجام در ماه اکتوبر سال جاری میلادی به کشورش بازگشت. وی قبل از بازگشتش مصرانه سیاست های جنرال مشرف رئیس جمهور پاکستان را انتقاد می کرد و روی همین موضوع بر توافقاتی نیز با نواز شریف صدراعظم سابق پاکستان نایل آمد؛ اما بعد از بازگشتش به پاکستان این توافقات به نوعی فراموش شد و بوتو راهش را تنها منحیث رهبر حزب مردم پاکستان با انتقادات شدید از حکومت مشرف ادامه داد.

بی نظیر بوتو بعد از بازگشتش به پاکستان با پذیرایی بی نظیر طرفدارانش روبرو گردید؛ اما با رسیدنش به پاکستان کاروان همراهش هدف حمله انتحاری قرار گرفت که ده ها کشته و زخمی برجاگذاشت. بی نظیر بوتو در همان اوایل که به پاکستان آمد امنیت خودش را نگران کننده خواند و گفت مبارزه اش در مقابل دیکتاتوری مشرف وهم چنان حلقات افراطی که در پاکستان حملات گوناگونی را انجام می دهند ادامه خواهد داشت. بی نظیر بوتو اوضاع جاری پاکستان را قناعت بخش نه؛ بلکه قابل نگرانی می خواند از همینرو برای تغییر اوضاع سیاسی کشورش به کمپاین وسیع انتخاباتی پرداخت. وی همه روزه به شهرهای مختلف پاکستان سفر می کرد و به هوادارانش سخنرانی می کرد. بی نظیر بوتو از تمامی احزاب سیاسی پاکستان خواسته بود که برای تغییر در نظام حاکم بر کشورش دست به دست هم داده و پاکستان را به سوی مردم سالاری و دیموکراسی سوق دهند. او هم چنان حالت فوق العاده را که چندی قبل توسط مشرف اعلان و خاتمه یافت به شدت نکوهش کرد و برای از بین بردن آن از دولت خواسته های متعددی نمود. بی نظیر بوتو یگانه سیاستمداری بود که در جهان به وی دختر شرق گفته می شد و هم چنان سیاست های فعلی وی مورد قبول اکثر کشور ها به خصوص کشور های همسایه قرار داشت.

خانم بی نظیر بوتو آخرین دیدار رسمی اش را با حامدکرزی رئیس جمهور افغانستان که به سفر دوروزه به اسلام آباد رفته بود، انجام داد. وی در این دیدار روی اوضاع دوکشور و منطقه با رئیس جمهور افغانستان صحبت کرد و اظهار داشت که اگر حزبش در انتخابات پیروز شود، در راه از بین بردن تروریزم و افراط گرایی که به گفته او مردم افغانستان و پاکستان مشترکاً از آن رنج می برند، بیشتر همکاری خواهد نمود. رئیس جمهور افغانستان که شام پنجشنبه در نکوهش حمله بر جان بی نظیر بوتو صحبت می کرد، وی را دختر دلیر پاکستان و جهان اسلام خواند و اظهار داشت که وی با ثبات و امنیت افغانستان و منطقه علاقه خاصی داشت.

در برابر مرگ بی نظیر بوتو رهبران و حکومات مختلف جهان عکس العمل های شدید را نشان دادند و آن را کار مردمانی خواندند که مخالفت با دیموکراسی و مردم سالاری در پاکستان دارند. بی نظیر بوتو دیروز با حضور هزاران پاکستانی در پهلوی پدرش در منطقه لارکانه به خاک سپرده شد.

بی نظیر بوتو در این اواخر به رهبر بزرگ اپوزیسیون حکومت پاکستان تبدیل گردیده بود. وی هم چنان در مخالفت صریح با جنگجویان اسلامی قرار داشت و در مقابل شان سیاست کاملاً دشمنانه داشت. بوتو به جهان غرب وعده سپرده بود که اگر قدرت پاکستان به دستش افتد، از هیچنوع کمک در راه مبارزه با جنگجویان اسلامی دریغ نخواهد کرد. او هم چنان خواهان تغییرات جدی در اوضاع سیاسی و اجتماعی پاکستان امروزی بود و به شدت می خواست، پاکستان به سوی حکومت انتخابی و مردم سالار برود.

بی نظیربوتو با آنکه خوب می دانست که جان و زنده گی اش در خطر است، برای به دست آوردن قدرت و موفقیت حزب تحت امرش در انتخابات سال آینده کمپاین می کرد و در جریان همین کمپاین جانش را از دست داد. صاحب نظران و تحلیلگران همه به این باور هستند که با کشته شدن بوتو، تغییرات بارزی در اوضاع پاکستان خواهد آمد. نخستین تغییری که با کشته شدن وی در پاکستان به چشم می خورد، همانا ازدیاد نفرت مزید مردم آنکشور در برابر دولت مشرف خواهد بود. دیروز که جنازه خانم بوتو به خاک سپرده می شد، هزاران تن از طرفداران وی به جاده ها ریختند و با آتش زدن موتر ها، دکاکین، بانکها و تخریب خط ریل تنفر و انزجار شان را در برابر دولت و عکس العمل شان را در برابر کشته شدن رهبر شان اظهار داشتند. اکثراً به این باور هستند که تشنجات طرفداران حزب مردم پاکستان در همین جا خاتمه نخواهد یافت؛ بلکه با مراجعه به محاکم و متهم کردن تعداد زیادی از دست اندرکاران حکومت مشرف، راه را برای یافتن عاملان اصلی قتل بوتو باز خواهند کرد. هم چنان در این سلسله ممکن انتخابات پارلمانی پاکستان که بوتو خواهان برگزاری به وقت آن بود نیز به تعویق افتد و به اینگونه اختلافات میان حزب مردم آنکشور و حکومت بیشتر خواهد شد. با این همه آن حلقات و گروهاییکه تا دیروز در مخالفت نسبی سیاسی با حزب بوتو قرار داشتند، اکنون با او همدردی نموده و در برابر دولت در صف واحدی با حزب مردم پاکستان خواهند ایستاد که این خود بی تاثیر بر حکومت مشرف نه خواهد بود. نمونه بارز این همدلی همین دیروز در حزب مسلم لیگ نواز مشاهده شد که وی علناً اعلان داشت که حزبش انتخابات را تحریم خواهد کرد و از این راه دولت پاکستان را منحیث دولت غیر منتخب و دیکتاتور به جهان معرفی خواهد نمود.

با این همه سیاستمداران مختلف پاکستان با کشته شدن بوتو در مورد سهل انگاری دولت در حفاظت رهبران سیاسی بی اعتماد شده و راهی را برای بهبود آینده و حفظ زنده گی شان که راه غیر از همراهی با مشرف خواهد بود اختیار خواهند کرد. بدون شک بی نظیر بوتو در این اواخر به رهبر تمام عیار تقریباً ملی و فراگیر در پاکستان مبدل شده بود، مردم پاکستان نه تنها سخنان و بیانیه های مکرر و پر جاذبه وی را به علاقه فراوان می شنیدند؛ بلکه همه روزه در تعداد طرفدارانش نیز ازدیاد به عمل میامد که این خود نشانه پیروزی وی در انتخابات آینده پاکستان بود.

عکس العمل تند کشور ها دیگر و جامعه جهانی در برابر کشته شدن بوتو، نیز می تواند راه را برای فشار بیشتر جهان بر دولت پاکستان هموار سازد، حتی بعضاً به این باوراند  که کشته شدن بوتو عامل بر آمدن مشرف از قصر ایوان صدر پاکستان خواهد شد.

در نتیجه گفته می توانیم که کشته شدن بی نظیر بوتو در سلسله اختلافات درونی، نا ارامی ها ومشکلات متعدد روز افزون پاکستان باعث تضعیف بیشتر دولت پاکستان خواهد شد. در عین حال کشته شدن وی راه را برای موفقیت یقینی حزب مردم پاکستان باز خواهد کرد که در آنصورت مشکلات مشرف و حکومتش با این حزب چند برابر خواهد شد.

د سوداګرۍ پراختيا د ستونزو د حل تر

 ټولو ښه لار

داسې ښكاري چې په دې وروستيو كې افغان دولت له بېلابېلو هيوادونو سره د سوداګرۍ د اړيكو د پراختيا هڅې په لوړه كچه پيل كړي دي. د افغانستان ولسمشر حامد كرزي چې څه موده وړاندې د كويټ هيواد ته سفر وكړ، لويه موخه يې د افغانستان او كويټ هيوادونو ترمنځ د سوداګريزو چارو پياوړي كول و. همدارنګه تېره اوونۍ چې ولسمشر پاكستان ته كوم سفر درلود په هغه كې هم د افغان او پاكستاني چارواكو ترمنځ د خبرو اترو لويه موضوع د سوداګريزو اړيكو پراختيا او په افغانستان كې د پاكستاني پانګوالو پانګه اچونه وه. ولسمشر په لوړ غږ په پاكستانيو پانګوالو غږ وكړ چې راشي او په هر برخه كې چې غواړي، په افغانستان كې پانګه اچونه وكړي. د دې ترڅنګ د ترانزيت مسئله هم يو له هغو خبرو نه وه چې د افغان او پاكستاني چارواكو ترمنځ ياده شوه. ولسمشر د منځنۍ آسيا او پاكستان ترمنځ د افغانستان نښلوونكي ارزښت ته اشاره وكړه او همدارنګه يې له هند او نورو هيوادونو سره د افغانستان په سوداګرۍ كې د پاكستان په رول خبرې وكړې. كرزي وويل، چې افغانستان تيار دى په هره برخه كې د پاكستان له دولت او سوداګرو سره مرسته وكړي، چې خپل توكي د افغانستان له لارې منځنۍ آسيا ته يوسي او يايې هم افغانستان ته د پلورلو لپاره راوړي. په همدې لړ كې د افغانستان او پاكستان ترمنځ يوه سوداګريزه كميټه هم كار كوي، چې ټوله هڅه يې د افغانستان او پاكستان ترمنځ د سوداګرۍ او پانګوالۍ د چارو پياوړي كول دي.

افغان دولت كوېټ ته د ولسمشر له سفر نه وروسته كابل ته د كويټي چارواكو او سوداګرو د سفر خبره هم وكړه، چې دغه موضوع د پاكستان په سفر كې د پاكستاني سوداګرو او اقتصادي چارواكو د سفر په برخه كې هم ياده شوه.

پانګه اچونه او سوداګري په ريښتيا هم د يوه هيواد د په ځان بسيا كېدو او پرمختګ لپاره تر ټولو ښه لاره بللاى شو. د افغانستان ولسمشر د پاكستاني اقتصادي چارواكو او سوداګرو په غونډه كې هم په دې اړه ټينګار وكړ او ويې ويل، كه هرڅومره مرستې هم له افغانستان سره له بهر نه وشي، زموږ د هيواد د په ځان بسيا كيدو په لاره كې به كومه مرسته ونكړي، د هغه په وينا يوازنى شى، چې كولاى شي افغانستان په خپلو پښو ودروي او يوه بډايه هيواد ځنې جوړ كړي، همدغه پانګه اچونه او د سوداګرۍ پراختيا ده. په ريښتيا هم يو هيواد هغه مهال په پښو دريږي چې ګټه او لاسته راوړنه يې ټوله خپله وي. افغانستان هم د نورو هيوادونو ترڅنګ هغه مهال په ځان بسيا كيداى او په خپلو پښو دريداى شي، چې له نورو هيوادونو سره سوداګريزې چارې پيل كړي او له دې لارې د خپلو خلكو د هوساينې او بډاينې لپاره لومړني ګامونه پورته كړي.

د ډيرى اقتصاد پوهانو په اند، افغانستان د خپل جغرافيايي موقعيت او همدارنګه د اقتصادي منابعو له امله له نړۍ سره په سوداګريزو اړيكو كې تر بل هر هيواد ښه كولاى شي، ډيره ګټه وكړي، له دې امله چې افغانستان د نړۍ په زړه كې داسې ځاى پروت هيواد دى، چې سويلي آسيا ته د منځنۍ آسيا د ګازو د تيرېدو ښه لاره او منځنۍ آسيا ته د سويلي آسيا د توليداتو د تيريدو ډيره ښه لاره كيداى شي. په دې توګه افغانستان كولاى شي هم د ترانزيت له لارې ډير عوايد ترلاسه كړي او هم د دغه هيواد په بيلابيلو برخو كې د توكو د زير مو او كاركوونكو د كار له لارې.

ددې ترڅنګ په افغانستان كې شته د ځمكې لانې ټولې طبعي زېرمې د نورې نړۍ پرخلاف تر اوسه نه دي كيندل شوي او نه هم په دې برخه كې پانګه اچونه شوې ده. كه چيرې د افغانستان په كانونو پانګونه وشي او له دې لارې د افغانستان خلكو ته د كار او دولت ته د ماليې او د قرار داد له نورو برخو نه د عوايدو لاره خلاصه شي، په ډير لږ وخت كې به افغانستان په خپلو پښو ودريږي. همدا اوس چې د لوګر د عينكو د مس په اړه په كوم قرار داد كار روان دى، كه چيرې بشپړ شي او پر دغه كان كار پيل شي، د افغانستان لپاره به يې دومره ګټه وي، چې په تير عمر كې يې ښايي هيڅ كړي نه وي. د افغانستان د معادنو وزارت د معلوماتو له مخې، يوازې د لوګر د مسو په قرار داد كې كه د ريل پټلۍ جوړه او منځنۍ آسيا له پاكستان او له هغې لارې له هند سره ونښلول شي، هر كال به په لسهاو ميليونه ډالر افغانستان ته ګټه راوړي. ددې ترڅنګ په سلګونو افغانان به د دغه كان په بېلابېلو برخو كې د كار له مخې خپل عوايد ولري او ددې ترڅنګ به يې د كورنيو ژوند او د ماشومانو روغتيا او روزنې ته هم پوره پاملرنه وشي. همدارنګه كه د افغانستان په نورو كانونو كار پيل او پانګونه ورباندې وشي، په پوره باور سره ويلاى شو چې افغانستان به بيا د بهرنيو څو ميليونو ډالرو ته سترګې نه وي نيولې. په دې لاره كې هغه څه چې اړين دي، د افغان دولت د هغو هڅو لا پراختيا ده چې اوس مهال يې په لاره اچولې. كه چيرې ولسمشر كرزى په خپل هر سفر كې همدې برخې ته پاملرنه وكړي او د ماليې او سوداګرۍ وزارتونه هم د سوداګريزو چارو د لاهمغږي كولو لپاره خپلې هڅې ونه سپموي، لرې نه ده چې د افغانستان خپلې اقتصادي سرچينې د افغانانو د ستونزو د حل جوګه شي.

كه چيرې داسې وشي، نه يوازې داچې د افغانستان ترځمكې لاندې زيرمې به ګټې اخيستنې ته چمتو شي، د افغانستان او نورو هيوادونو ترمنځ سوداګري به هم دومره پراخه شي، چې په پايله كې به يې افغانان د يوه هوسا او په خپلو پښو ولاړ ژوند خاوندان شي.

د امريكا د درواغجنو ادعاو يو بل ثبوت

داخو ټولو ته ښكاره ده چې په تېرو څو كلونو كې امريكې د ترهګرۍ؟! او اټومي وسلو په بهانه څومره ولسونه د غم په ټغر كينول. افغانستان يې د القاعدې په نامه لاندې كړ او عراق يې د اټومي وسلو په نامه په داسې جګړې او غمونو واړاو، چې پاى يې نه نړۍ او نه هم د عراق ولس ته ښكاري.

په اصل كې كه د نړۍ په پوځي رقابتونو كې د شوروي اتحاد له ماتې وروسته د امريكې، يكه تازيو ته وكتل شي، ډير داسې كارونه يې كړي چې هيڅ د انسان په عقل جوړ نه راځي. امرېكې يو وخت د سياسي رقابتونو په پايله كې عراق او ايران وجنګول او بيايې كويټ د عراق تر بريد لاندې راوست. همدارنګه يې بيا د كويټ د تيلو د زيرمو د لاندې كولو لپاره له خپل ډير كلك دوست، عراق سره ووهل او له كويټ نه يې د هغه هيواد ځواكونه وتوته اړ كړل. دا ټول كارونه په شلمه پيړۍ كې د امريكې د هغه سياست پيل و، چې ادامه يې دادى د نړۍ ګڼ شمير ولسونه د ورځې په تيرېدو په غمونو اړوي.

كه د نړۍ نظامي تاريخ ته وكتل شي، هر هيواد چې د امريكې په كچه نظامي او اقتصادي توان پيدا كړى، په بېلابېلو بهانو يې ځان د نړۍ داسې سيمو ته رسولى، چې هلته يې څه ناڅه ګټې خوندي وي. د امريكې په څير نظامونه په خپلو اقداماتو كې ددې پرځاى چې انساني ارزښتونو ته وګوري، اقتصادي ګټې په پام كې نيسي، له همدې امله يې هر كار او هر يرغل د انسانيت په وړاندې د سترو جفا ګانو يادونه پرځاى پريږدي. نه يوازې امريكا، بلكې په تاريخ كې هر بل ځواكمن هيواد په خپل وخت كې په هيوادونو داسې ورغلى، چې نه يې معنوي ارزښتونه ورته پريښي او نه هم مادي، خو له دې ټولو سره سره يې په ملتونو د قبضې لپاره ګڼ شمير دليلونه او بهانې وړاندې كړې دي. دغه سياست اوس امريكا هم په ښه زور سره پرمخ بيايي، خو له دې نه څه خبره ده چې د يوويشتمې پيړۍ انسان، له هغو انسانانو سره ډير توپير لري، چې تردې وړاندې پيړيو كې يې ژوند كاوه، د اوسنۍ پيړۍ انسانان(په تيره بيا لويديزوال) كه څه هم د خپلو هيوادونو او مشرانو ګټې ته ژمن دي، خو په ټولنو يې د واكمنو شرايطو په اغيزمنتيا داسې روږدي شوي، چې په هيڅ صورت خپلې شخصي ګټې د نورو د ګټو لپاره نه قرباني كوي. ښايي ډير په دې اند وي چې لويديزوالو ته خپلې ملي ګټې تر بل هرڅه ډير اهميت لري، خو كه په دقت سره وكتل شي، هغوى آن لا په داسې كومه خبره چې ملي ګټه بلل كيږي، له سره روږدي نه دي، هلته څو تنه سرمايه داران واك ته رسيږي او د هغوى د واك په سيوري كې نور د ټيټې كچې سرمايه داران ژوند كوي چې دا لړۍ همداسې تر هغه چا پورې رسيږي، چې يوازې د خپلې شپې او ورځې تيرولو لپاره خوراك څښاك پيدا كولاى شي. همدا لامل دى چې لويديز سياستوال اوس ډير ځله له خپلو خلكو نه زيانمن كيږي. همدا خلك دي چې په ډيره هوښيارۍ د خپلو سياستوالو خيانتونه را پيدا كوي او بيايې نړيوالو ته ښيي.

په دې برخه كې خبريالان او ژورناليستان تر نورو ځكه ډير پرمخ دي چې هغوى ته هرڅوك معلومات وركوي، آن لا ډيرې پټې او غټې دولتي كړۍ. امريكا وروسته تر دې چې څو كاله پخوا يې يوه ولسمشر د يوه څيړنيز رپوټ له خپرېدو وروسته له دندې استعفا وركړه، اوس بيا د خپلو پټو سياسي او نظامي رازونو له خپرېدو وروسته په ښه حالت كې نه ده. له څه مودې راهيسې امريكا پرايران د بريد بېلابېلې نښې وړاندې كولې، كله به يې د ايران په وړاندې د يو ډول غبرګون په ښودلو وښوده چې شونې ده هروخت يې چې زړه وغواړي پر ايران بريد وكړي او كله هم د بل ډول. ددغه بريد لپاره د امريكې ستره بهانه بياهم هغه ده چې عراق ته يې لرله. امريكا د عراق په څير اوس ايران ته هم وايي، چې اټومي وسلې جوړوې او كه يې بندې نكړې نو له ځپلو دې نه ويريږو! ايران له دې سره سره چې هرځل خپل د اټومي انرژۍ كار سوله ييز بولي، خو بيا هم د امريكا لخوا ګواښل كيږي او تر اوسه يو شمير بنديزونه هم ورباندې لګول شوي دي.

كه څه ډير هيوادونه په بشپړه توګه دا نه مني چې ايران دې اټومي وسلې جوړوي، خو د بش پر له پسې ادعاو او درواغجنو معلوماتو د نړۍ ډير هيوادونه دې ته اړ اېستل چې د ايران په وړاندې دې سخت دريځ غوره كړي. همدا لامل دى چې په ملګرو ملتونو كې هم اوس د بش خبره پلويان لري او ډير كله خو د بش سياستونه د ايران په وړاندې ستايل كيږي هم، خو يوشمېر ستر هيوادونه چې ښايي د ټكنالوژۍ او پوځي ځواك له مخې له امريكا نه ډير كم نه وي، په ډيره ساده ګۍ د امريكې د غلطو سياستونو ښكار ګرځي، دوى يا داچې په څه پوهيږي نه او يا داچې د كومې بدې معاملې په پايله كې له امريكې سره په غلطو لارو ځي، كه دوى نه پوهيږي دا خو يې ستره سياسي ناكامي ده او كه په غلطو لارو د امريكې ملګرتيا كوي، لرې نه ده چې د امريكې په برخليك اخته شي او له هغې سره يوځاى په هغه لور ولاړ شي، چې پخواني سر زوري حكومتونه په هغه تللي دي.

څو ورځې وړاندې په امريكې كې د يوه پټ استخباراتي سند ښكاره كيدو عجيبه شان غوغا را وپاروله. هغه سند چې ښيي ايران په ۲۰۰۳ز كال كې د اټومي وسلو كار پريښى او اوس داسې شواهد نشته چې ايران دې له امله په پراخه كچه تر ملامتۍ لاندې راشي. دا سند پر داسې مهال خپور شو چې امريكې په ډيره كلكه پر ايران بريد او له هغې وړاندې پر دغه هيواد د نړيوالو پراخو بنديزونو تابيا كوله. امريكې په زغرده ويل، چې ايران ددې ترڅنګ چې د ترهګرۍ؟! په ناولي محور كې راځي، د اټومي وسلو د جوړولو هڅې هم كوي، چې يا بايد دغه كار ودروي او يا هم د ځواب انتظار وباسي. ښايي د كوم ايراني دعا خداى قبوله كړې وي چې په داسې حساسو ورځو شپو كې يې د هيواد د پاكۍ سند پخپله د امريكې د استخباراتي كړيو له منځه را ووت، دغه كار نه يوازې د ايران دريځ ټينګ كړ، بلكې د امريكې د هغو غلطو ادعاو يو ستر ثبوت يې څرګند كړ، چې پر مټ يې ملتونه په غمونو اړوي. امريكې په ۲۰۰۲ز كال كې پر عراق د بريد لويه بهانه هم همدا اټومي وسلې ښوولې وې، خو كله يې چې هغه هيواد لاندې كړ، نه اټومي وسلې پيدا شوې او نه هم داسې شواهد چې د اټومي وسلو په جوړولو دې دلالت وكړي. ايران ښايي له همداسې يوه برخليك سره اخته شوى واى، ښايي امريكا د خپلو غلطو اوازو له مخې پر ايران بريد كړى واى او له بريد نه وروسته چې كله هلته د اټومي وسلو له پيدا كولو پاتې راغلى واى، نړيوال به يې په يوه او بله بهانه غولولي و او د اسلامي نړۍ يو بل هيواد به يې د ورانيو او ويجاړيو په درشل ور ننه ايستى و.

ښايي د امريكې د استخباراتي سند ښكاره كيدل د ايران په وړاندې د امريكې پر سياستونو دومره اغيز ونكړي، داځكه چې دا اوس ټولو ته ښكاره ده چې امريكا تل په غلطو لارو تللې، خو په مرموزو لاملونو، بيا هم د نړۍ هيوادونه پر دغو غلطو لارو د امريكا ملګرتيا كوي، د ايران په هكله هم ښايي همداسې وشي، له دې سره سره چې امريكا خپله د ايران لپاره بهانه د يوه سند له لارې له لاسه وركړه، ښايي د نورو دروغجنو ادعاو او ياهم سر زورۍ په پايله كې ايران باندې بنديزونه ولګوي او ياهم بريد ورباندې وكړي، خو د ياد شوي سند
ښكاره كيدو، ټولو هغو ملتونو ته وښوده چې دامهال د امريكې پر ادعاو باور كوي، چې د دغه جنجال غوښتونكي هيواد ادعاوې ناروا او له درواغو ډكې دي.همدارنګه دغې خبرې هغو مسلمانانو ته هم د امريكې دروغجنه څيره بربنډه كړه چې په ناپوهۍ كې د امريكې ملاتړ كوي او په هر اقدام يې شاباس ورته وايي. اوس بايد لږ تر لږه مسلمانان پوه شوي وي چې امريكا د اسلامي هيوادونو په لاندې كولو كې له څومره بې شرمۍ نه كار اخلي، مسلمانان خو بايد اوس لږ تر لږه په دې سوچ كې شي چې دداسې شر غوښتونكي هيواد له شره د خلاصېدو لپاره بايد د اتفاق او ورورۍ داسې اړيكې لارې ولټوي چې په راتلونكې كې يې خلك او هيوادونه د همداسې ناروا او دروغجنو ادعاو په پايله كې د امريكې د لوبو ښكار نه شي.  

حادثه دلخراش بغلان

گمانه زني ها، خبرسازي هاى منفى و اقدامات عجولانه پارلمان

نتايج بررسى هاى هيئت حقيقت ياب، تخمين ها و حدس ها را نقش بر آب و چهره

هاى پنهان ماجرا جويان را عريان  خواهد نمود

 عبدالرحمن سكوت

در طى دو هفته ايكه گذشت، در جنب خونبارترين خبرهاى كشت و خون در جنوب، اينبار از شمال كشور نيز خبرهاى زشت، دلخراش و المناك شنيده شد. حادثه ۱۵ عقرب ۱۳۸۶ بغلان، كه منجر به كشته شده عده يى از هموطنان عزيز ما بشمول اطفال، شاگردان مكتب، زنان، موسفيدان و شش تن از نمايندگان مردم در ولسي جرگه افغانستان نيز گرديد.

هرچند حملات انتحارى در جنوب كشور همه روزه جان هموطنان عزيز ما را ميگيرد و هر روز شان را سياه ميگرداند ولى حادثه بغلان چنان بزرگ بود كه رئيس جمهور به مجرد كسب اطلاع از حادثه مذكور، سه يوم را روز سياه اعلام نموده، هيئت عاليرتبه يى را به رياست وزير امور داخله، نماينده گان پارلمان، نفرات لوى سارنوالى، امنيت ملى و نماينده گان ادارهء جديد التشكيل ارگانهاى محل، بمنظور دريافت حقايق و بررسى موضوع را به اسرع وقت آغاز نماید. ولى بآنهم به تعقيب اين حادثه تروريستى و در لحظاتيكه تا هنوز اجساد به تابوت ها نرسيده بود و اندوه زده گان به جستجوى لاش هاى تكه تكه شده عزيزان شان بودند و تازه هيئت حقيقت ياب در جريان آغاز كار خود بود، دهل مطبوعات و تبصره هاى منفى و فتنه برانگيز فضا و صحنه ها را پر نمودقرار اطلاعات هيئت حقيقت ياب در روز دوم حادثه به محل رفته و شام امروز به مورخ ۲۳ عقرب با بررسى هاى نهايى از محل وقوع حادثه رجعت نموده است..

گزارش اخير اينكه وزير امور داخله كشور، طى يك كنفرانس مطبوعاتى در بغلان گفته بود كه: تحقيقات نشان ميدهد كه اعضاى گروه طالبان درين قضيه دخيل بودند. همچنان میرزا محمد یارمند، رئیس عمومی مبارزه با جرایم وزارت امور داخله در یک نشست مطبوعاتی به خبرنگاران گفت: آخرین تحقیقاتی که در ولایت بغلان صورت گرفته بیانگر این واقعیت است که حادثه ۱۵ عقرب حمله انتحار ی و از قبل سازماندهی شده بوده ا ست. یارمند اذعان داشت: در اولین تحقیقاتی که از سوی مسئولین پولیس وزارت امور داخله در محل حادثه و شفاخانه ها صورت گرفته نشان می دهد که فرد انتحار کننده با استفاده از وسکت مملو از مواد انفجاری خود را در میان ازدحام مردم رسانده و سپس انفجار داده است. یارمند یکی از دلایل آمار بلند کشته و زخمی شدگان را ازدحام بیش از حد مردم وشاگردان مکاتب دانست و خاطر نشان ساخت: بر اساس تحقیقات انجام شده حمله انتحاری در ولایت بغلان با سایر حملات انتحاری که سبب شهادت بسیاری از افراد می شود تفاوتی نداشته است. رئیس عمومی مبارزه با جرایم وزارت امور داخله تلفات حادثه  بغلان را ۶۴ کشته به شمول و کلاء پارلمان و ۱۰۴  زخمی اعلام کرد و اظهارداشت: با این وجود تعداد دقیق تلفات این حادثه هنوز معلوم نیست چون اکثر مردم اجساد را به ولایات و شفاخانه ها انتقال داده اند. وی اصابت مرمی به جان وکلا  پارلمان را رد کرده گفت: هیچ مرمی در محل حادثه فیر نشده و فقط سربازان و کلا پارلمان بنابر ترس و هراسی  که برای شان رخ داده بود فیر کردند که در نتیجه سه نفر از مردم مجروح شدند، با این حال آنان هم از وضعیت صحی خوبی برخوردار می باشند

ولسى جرگه كه عاليترين مرجع قانون سازى كشور ميباشد، بلادرنگ و بدون درنظر داشت عمق و عواقب مسئله در جلسه ۱۹ عقرب در مجمع عمومى آن مجلس فيصله نمودند تا هشت تن از مسوولين درجه يك آن ولايت كه نامهايشان حسب آتى ميباشد از سمت هاى شان بركنار و وظايف شان بايد به حالت تعليق درآيد:

1.     محمدعلم اسحاقزى والى ولايت بغلان

2.     تورنجنرال عبدالمنان فراهى رئيس مبارزه با تروريزم وزارت داخله

3.     تورنجنرال غلام مجتبى پتنگ قوماندان زون شمالشرق

4.     بريد جنرال عبدالجميل آمر امنيت ولايت

5.     دگروال ولى محمد رئيس امنيت ملى آن ولايت

6.     سمونوال عبدالله مدير مبارزه با تروريزم ولايت

7.     رئيس معارف ولايت

8.     عبدالرحمن سيدخيلى قوماندان امنيه بغلان

اين اسامي كه ستون فقرات ولايت مذكور را تشكيل ميدهند، در صورت نبود آنها چه فاجعه هاى به بار خواهد آمد، در صورتيكه چند پوليس نبود و حادثه المناك و بزرگى مانند حادثه ۱۵ عقرب رخ داد، پس از اگر همه يى اين مقامات نباشند در آنصورت؟؟؟ آيا ولسى جرگه در هنگام صدور اين فيصله مصلحت و سرنوشت مردم منطقه را نيز در نظر داشتند، يا تنها به بُعد سياسي قضيه توجه داشتند؟؟ فرض كنيد اگر رئيس دولت به اين فيصله شورا تن دهد و خداى ناخواسته حوادث مشابهى رخ دهد، آيا در آنصورت كدامين نماينده گان شوراى ملى مسووليت را به عهده خواهند گرفت؟؟ آيا در آن هنگام بار مسووليت را پذيرفته ميتوانند؟

جالب اينكه هيئت ادارى ولسى جرگه طى مكتوبى فقط نام هفت تن آنها را به مقامات حكومت ارسال و از شخص اخير الذكر (قوماندان امنيه بغلان) كه مستقيماً در محل مسووليت دارد، نامى نبرده. و جالبتر اين كه رئيس ولسى جرگه جناب قانونى صاحب به اين شخص از راه تليفون  مژده ميدهد و ميگويد كه در لست توبيخ شده گان نه مياوردش.

آيا مقام درجه يك قانون ساز، شخص قانونى چه تفاوتى ميان مسوولين قايل است؟ آيا شخص اخير الذكر با قومندان زون (پتنگ)، و عبدالمنان فراهى كه مستقيماً مسووليتى ساحوى را ندارند، چون محل كار پتنگ در مزار شريف و محل كار فراهى در كابل ميباشد. از جانب ديگر اگر بازخواست مساوى و عادلانه مطلوب باشد بايد هر سه تن را يكسان، بلكه قوماندان امنيه محل (سيدخيلى) را اولتر از دوى ديگر محكوم مى نمود. قرار اطلاع دقيق هر سه تن آنها در زمان وقوع حادثه در كنفرانس دو روزه پوليس در كابل تشريف داشتند. شايد براى رئيس ولسى جرگه ميان اين سه تن تفاوتى وجود دارد!! بدين مفهوم كه شخص اولي (عبدالرحمن سيدخيلى) كه مستقيماً مسووليت امور استخبارتى بغلان را دارد، از اطرافيان شوراى نظار و دومى و سومى كه پشتون هستند، ازينرو نامهاى شان را در لست شامل نموده است، آيا توجيهى ديگرى وجود دارد؟ آيا معيارى براى عدالت وجود دارد؟ اگر به فرض محال بپذيريم كه گناه همه گان يكسان است پس چرا تعامل يكسان صورت نميگيرد؟

ولسى جرگه دليل ديگر، عدم شايسته گى و كوته كارى مسوولين بغلان را در عدم اشتراك آنها در مراسم تشيع و انتقال اجساد شهدا و مجروحين ميداند. در حاليكه بعد از حادثه، قوماندان پتنگ و عبدالمنان فراهى راهى منطقه شدند و در مراسم تشيع و انتقال مجروحين و شهدا اشتراك داشتند. و اگر اشتراك هم نمى داشتند، عدم اشتراك آنها قانوناً جرم تعريف شده يى نيست.

پارلمان خانه ملت است نه محل سياست بازى ها

ازينرو نبايد از پارلمان و اعضاى نجيب آنها، بهره بردارى سياسى نمود. اگر به مواد قانون اساسى مراجعه نمائيم درخواهيم يافت كه تصميم اخير پارلمان سخت عجولانه و مغايير با مواد قانون اساسى و ساير قوانين جمهورى اسلامى افغانستان ميباشد.

تصميم پارلمان مبنى بر به تعليق در آوردن چند مقام ارشد حكومتى از صلاحيت پارلمان نيست. نظام جمهورى اسلامى افغانستان بر اصل تفكيك قوا (قواى سه گانه) مبنى ميباشد. در قانون اساسى صلاحيت ها، وجايب و مسووليت هاى هر قوه بطور واضح مشخص گرديده، تشبث يك قوه در كار ديگر، باعث ديگرگونى و سردرگمى نظام ميگردد. در مواد ۸۹، ۹۰، ۹۱، ۹۲ و ۹۳ قانون اساسى و همچنان در چند فقره ماده ۶۴ و ماده ۱۲۷ قانون اساسى صلاحيت هاى ولسى جرگه مشخص گرديده، در هيچ يكى از اين مواد فوق الذكر و باقى مواد قانون اساسى ولسى جرگه صلاحيت بركنارى مقامات ادارات مركزى يا محلى را ندارد. البته اگر موارد جرمى يا تخلفى قابل پيگردى واقع گردد در آنصورت شخص وزير نزد ولسى جرگه جوابده ميباشد، نه مامورين دست دو و سه يك ارگان. به همين ترتيب ولسى جرگه ميتواند رئيس يا عضو ستره محكمه را بر اساس جرم ناشى از اجراى وظيفه يا ارتكاب جنايت، با تائيد دو ثلث، از وظيفه اش كنار و محاكمه كند. اما در مورد مامورين حكومتى هيچ تذكرى وجود ندارد.

از سوى ديگر پارلمان با اين اعلام اش، در مورد همين مقامات شكوك و شبهاتى را خلق نمود، مردم را به آنها بدبين نمود و اين همه بالنوبه باعث متزلزل شدن احوال و اوضاع ميگردد، اطاعت از قانون و مسوولين را مخدوش ميسازد و بدين ترتيب اولياى امور آن ولايت دلشكسته و مايوس ميشوند و به جرم ناكرده، مستحق مجازات ميگردند. همينكه پارلمان به تعليق در آمدن آنها را اعلام مينمايد، در حقيقت روحاً آنها زجر اين تصميم پارلمان را متقبل گرديده اند. چون جامعه افغانستان كه يك جامعه شفاهى است با آندك اعلام، آنرا بمثابه حكم نهايى ميپندارند.

آيا در قانون اساسى افغانستان قبل از تدوير و اعلان محكمه باصلاحيت، تشهير متهم يا تشهير مشكوك ممنوع نميباشد؟ تا زمانيكه جرم يك فرد تثبيت نگرديده، هيچكس حق ندارد وى را در ميان عامه مردم مشكوك و مشبوه معرفي نمايد.

از جانب ديگر اگر عملاً مقامات حكومتى مشار اليه به حالت تعليق باشند، چگونه تصاميم كميسيون حقيقت ياب، مشروعيت اش را خواهد داشت؟ طبيعى است كه در زمان تحقيق و بررسى بايد شخص مسوول جواب بگويد. اما اگر همان اشخاص هيچكدام تقبل مسووليت نه نمايند و در مقاماتشان موجود نباشند، كى جواب خواهد گفت؟ اگر پارلمان درين اعلام از عجله كار نمى گرفت، يقيناً كه همكارى مقامات با كميسيون بيشتر مى بود، ولى بعد از اين اعلام به يقين گفته ميتوانيم كه آنها خود را مجرم، ملامت و طرف پنداشته، با كميسيون همكارى مطلوب نخواهند نمود.

پارلمان بايد بداند كه حيثت، آبرو و حرمت انسانى اشخاص از هر نوع تعرض مصون است، ولى پارلمان كه خود قانون ميسازد، خود خلاف آن عمل نموده به شخصيت روانى و معنوى اين اشخاص تعرض نمود.

نقش منفى رسانه ها و سران جبهه ملى:

يك تعدادى از رسانه هاى مغرض، فتنه گر، شر انداز و معامله گر، كه بنيه مالى آنها توسط همين جبهه ها و گروه هاى مغضوب المله تمويل ميگردد در همان وهله اول به پروپاگند ها و تخريبكارى ها پرداختند. آنها به سراغ اظهار نظرات صاحبنظران و رهبرانى پرداختند كه در جامعه شك و فتنه را دامن ميزنند. گاه مردم را نسبت به دولت بدبين ميكردند و گاه مردم را به سوى يك آشوب خطرناكتر و تعصبات قومى تحريك ميكردند. آنها عجولانه صريحاً و كنايتاً مقامات امنيتى حكومت را در قضيه دخيل دانستند. سران جبهه ملى، حزب اقتدار ملى، طالبان و يكتعداد به اصطلاح صاحبنظران مغرض، درون سوخته و عقده يى موقف مشترك داشتند. آنها در حقيقت بنفع طالبان صحبت ميكردند، طالبان با انكار از دخيل بودن در حادثه ميخواستند ميان اعضاى دولت شكوك و اختلاف ايجاد كند و جبهه ملى، هم از ممبر جبهه و هم از ممبر خانه ملت اين پروپاگندها را تقويت نموده مردم را نسبت به مشروعيت نظام مشكوك ميكردند. اين سلسله تا الحال نيز دوام دارد. هستند دستان و زبانهاى كه ميخواهند اوضاع كشور يكبار ديگر متزلزل و زمينه آشوبها ميسر گردد. چون آنها ميدانند كه با تحكيم نظام و حاكميت قانون، روزى فرا خواهد رسيد كه به ميز محاكمه كشانيده خواهند شد و از جرايم ارتكابى  شان بازخواست صورت خواهد گرفت، ازينرو آنها هميشه در انتظار اند تا با استفاده از فرصت از كمين گاه خود ميخيزند و فتنه مى آفرينند.

سران جبهه ملى ولو از هر ممبرى صحبت مى كنند، بايد بدانند كه مردم افغانستان ديگر تطميع اهداف شوم، جنگى و غير انسانى آنها نخواهند شد. بهتر است براى جبران ماضى و آينده پر سعادت كشور از سياست هاى منفى، دوپهلويه و مغرض دست بردارند و بر اولاد مظلوم و ستمكشيده اين سرزمين ترحم نمايند.

په افغانستان كې د ايكو سازمان اوولسمه غونډه

آيا افغانستان به وكولاى شي په ښه توګه د ايكو مشري وكړي؟

د اقتصادي همكاريو سازمان اوولسمه غونډه د روان كال د تلې مياشتې له پنځه ويشتمې نه تر اته ويشتمې پورې په هرات ولايت كې جوړه شوه. په دغه غونډه كې د ايكو سازمان د غړو هيوادونو د بهرنيو چارو وزيرانو برخه اخيستې وه. د ايكو سازمان د لوړې كچې غونډه هر كال د دغه سازمان له غړيو هيوادونو نه په يوه كې جوړيږي. تېر كال دغه غونډه د آذربايجان په پلازمېنه باکو كې جوړه شوه. تر دې وړاندې د ايكو يوه د ټيټې كچې غونډه په ۲۰۰۵ز كال په كابل كې جوړه شوې وه چې په افغانستان كې يې د ايكو د غړيو هيوادونو په پانګې اچونې بحثونه وكړل.

ايكو سازمان

ايكو له انګليسي مخففو ټكيونه جوړ شوى د اقتصادي همكاريو د سازمان هغه نوم دى چې ډېر يې د سيمه ييزو اقتصادي همكاريو د سازمان په نامه يادوي. دغه سازمان د لومړي ځل لپاره د ايران، پاكستان او تركيې هيوادونو په هڅو په ۱۹۸۵ز كال كې د دغو دريو هيوادونو ترمنځ د اقتصادي چارو د همغږي كولو او ښه كولو په موخه جوړ شو. افغانستان او د منځنۍ آسيا شپږ هيوادونه په ۱۹۹۲ز كال كې د ايكو غړي شول او تر اوسه يې هم مهم غړيتوب لري. افغانستان له اوږدو جنګ جګړو وروسته سږكال د ايكو د غړو هيوادونو د غونډې كوربه و چې ډېرى اقتصاد پوهان يې دغه هيواد ته يوه لويه لاسته راوړنه بولي.

د ايكو سازمان اصلي موخه د نړۍ د نورو اقتصادي سازمانونو په شان د سازمان د غړو هيوادونو ترمنځ چې اوس يې شمېره لسو هيوادونو ته رسيږي، د ښو اقتصادي همكاريو په لار اچول دي. دغه سازمان په پام كې لري چې په غړو هيوادونو كې يې اقتصادي راكړې وركړې نسبت نورو هيوادونو ته اسانه او د سوداګرو كار يې هم بې ستونزو وي. همدارنګه سازمان پتيلې ده، په دغو لسو هيوادونو كې داسې يو تړاو رامنځته كړي، چې له لارې يې يو وخت په سيمه كې د اروپايي ټولنې په څېر غښتلى او په خپلو پښو ولاړ سازمان منځته راشي. همدارنګه ايكو په پام كې لري د سيمې د هيوادونو د اقتصادي پرمختګ لپاره ددغه سازمان په غړو هيوادونو كې د پانګې اچونې سيستم پياوړى كړي او له دې لارې هراړخيزو پانګو اچونو ته لاره اواره كړي. ددغو پانګه اچونو په پايله كې به يو داچې په نوموړو هيوادونو كې اقتصادي چارې پرمختګ وكړي، بل به د هيوادونو د خلكو په تېره سوداګرو ترمنځ د راشه درشې داسې لاره پرانيستل شي، چې يو وخت به بې له كومې ستونزې په ډېره اسانۍ ترېنه ګټه اخيستل كيداى شي. ددغې موخې د لاسته راوړو لپاره سازمان كولاى شي په راتلونكې كې د دغو لسو هيوادونو ترمنځ د ويزې سيستم ته هم د پاى ټكى كيږدي او تګ راتګ ازاد كړي، داځكه چې هرڅومره د هيوادونو ترمنځ تګ راتګ اسانه وي، هغومره د هيوادونو توليدات يو بل ته ښه رسيږي او په دې توګه سوداګري پياوړتيا پيداكوي.

ايكو كه څه هم دا مهال دومره پياوړى سازمان نه دى، خو په اصل كې د داسې يوې موخې د لاسته راوړو لپاره جوړ شوى چې هيله يې د نړۍ د سترو اقتصادي سازمانونو په كتار كې درېدل دي.

ايكو تر سياسي اغېزو لاندې

د ايكو سازمان له جوړېدو نه څه باندې شل كاله تېريږي، خو د ډېرو په وينا دغه سازمان په هغه شان چې ورته په كار وه پرمختګ نه دى كړى، آن لا ځينې يې تش په نامه سازمان بولي او د غړو هيوادونو ترمنځ يې سوداګريزو ستونزو ته په كتو هيڅ داسې فكر نه كوي چې دا دې د يوه سيمه ييز ښه اقتصادي سازمان بڼه غوره كړي.

همدا اوس چې د ايكو له جوړېدو نه څه باندې دوه لسيزې تېريږي،  د دغه سازمان د غړو هيوادونو ترمنځ هيڅ داسې كومه پرېكړه نه ده شوې چې پر بنسټ دې يې ددغو هيوادونو سوداګر وكولاى شي په اسانۍ سره خپل مالونه له يوه هيواد نه بل هيواد ته ولېږدوي، آن لا ځينې په دې اند دي چې دغه سازمان ونشواى كړاى د ايكو د غړو هيوادونو دوديزې او عنعنوي سوداګرۍ ته نوې بڼه او پرمختګ وركړي. د ايكو په غړو هيوادونو كې داسې هيوادونه هم شته چې لوى لوى سوداګر يې د حكومتونو د نه همكارۍ له امله قاچاقي سوداګرۍ ته اړ شوي او خپل مالونه په پټه له يوه هيواد نه بل هيواد ته ليږدوي. ښكاره بېلګې يې افغانستان، ايران، پاكستان او د منځنۍ آسيا هيوادونه دي. كه ددغو هيوادونو سوداګرۍ ته وكتل شي، په ريښتيا هم له دومره ستونزو سره مخامخ ده، چې سر او درك يې نه لګيږي. همدا اوس د ايكو غړي هيوادونه د افغانستان له لارې د منځنۍ آسيا توليداتو ته د ليږد او همدارنګه منځنۍ آسيا ته د نورو هيوادونو د توليداتو د ليږد لارې نه شي خلاصولاى.

ددې ترڅنګ له افغانستان سره د دغو هيوادونو سوداګري په دومره ستونزو اخته ده چې له سره يې د يوه واحد سازمان غړي هيوادونه نشو بللاى.

د همدغو ستونزو په لړ كې وخت نا وخت د افغانستان سوداګر شكايتونه كوي چې مالونه يې د پاكستان حكومت لخوا په كراچۍ او يا هم د ايران هيواد لخوا په عباس بندر كې ځنډيږي، په كراچۍ بندر كې خو د مالونو ځنډول حتى ځينې وخت شرموونكي حالت ته رسيږي او سوداګر كله چې دغه مالونه افغانستان ته رارسوي مياشتې مياشتې ورباندې تېرې شوې وي. همدا لامل دى چې د دغو هيوادونو ترمنځ ترډېره سوداګرۍ قاچاقي شوې او مالونه په پټه وړل راوړل كيږي. په ريښتيا هم كله چې سوداګر خپل مالونه پخپل وخت ټاكل شوي ماركيټ ته ونه رسوي، تاوان كوي او هغه هم كه بيا د كراچۍ او يا عباس بندر په څير د ډېرې مودې لپاره هلته وځنډول شي. په نړيواله كچه د اقتصادي سازمانونو له جوړېدو نه يوه ستره موخه د سازمان په غړو هيوادونو كې د سوداګرۍ ډېرول او پراختيا ده او په سوداګرۍ كې بيا هغه مهال پراختيا راتلاى شي، چې د سوداګرو په وړاندې ټول خنډونه لرې، ټكسونه ښكته او په پاى كې له سره معاف شي، خو د ايكو سازمان ته چې وكتل شي، نه يوازې دا چې موضوع پكې مطرح نه ده، بلكې ورځ په ورځ هرهيواد د ټرانزيټي مالونو ټكس جګوي او د سوداګرو د كار په وړاندې خنډونه جوړوي. كه څه هم د ايكو په هره غونډه كې په دې برخه خبرې كيږي او ګډونوال هم د دغو ستونزو د لرې كولو ژمنې كوي خو په عملي ډګر كې يې كومه پايله نه ده ښكاره او د سوداګرو شكايتونه ورځ تر بلې ورځې ډېريږي.

اقتصادي كارپوهان د ايكو د غړو ترمنځ د يادو شويو شته ستونزو او د دغه سازمان د نه پرمختګ په اړه په دې اند دي چې ايكو له هغې ورځې، چې جوړ شوى تر ننه پورې ددې پرځاى چې په خپلو غړو هيوادونو كې دمرستې او اقتصادي پرمختګ په برخه كې لاسته راوړنې ولري، د هيوادونو ترمنځ د سياسي ستونزو له امله په داسې يوه سازمان بدل شوى، چې يوازې يې نوم شته او نور يې هيڅ اغېزې هم په سيمه ييزو اقتصادي چارو نه تر سترګو كيږي. د ايكو د غړو هيوادونو د ستراتيژيك موقعيت او په دغو هيوادونو كې د سياسي بدلونونو له امله، ددې پرځاى چې دغه هيوادونه يو له بل سره د همكارۍ لاره خپله كړي، د پرديو او لويو ځواكونو په اشاره يو بل ته د ستونزو پيدا كولو په لټه كې دي. افغانستان او د هغه ګاونډي هيوادونه يې ښې بېلګې جوړوي. همدا اوس د افغانستان سوداګرۍ هم له پاكستان او هم له ايران سره د افغانستان او يادو شويو هيوادونو په سياسي اوضاع پورې اړه لري چې بد بختانه په دغو سياستونو كې د يو شمېر نابللو پرديو او ډېرو لرې هيوادونو لكه امريكا، انګليس او روسيې لاسونه مخامخ ګډ دي.

په افغانستان كې د امريكايي ځواكونو د شتون او د ايران او امريكې د دښمنيو په پايله كې ډېر ځله د افغانستان او ايران په سوداګرۍ كې ستونزې را پيدا شوي په تېره بيا د سون د توكو په برخه كې. همدارنګه له پاكستان سره د تېرو پنځو كلونو راهيسې د افغانستان اړيكو داسې ستونزې را پيدا كړي چې په ښكاره يې اغېزې د دغو دواړو هيوادونو ترمنځ سوداګرۍ باندې اغېزې ليدلاى شو. له تركيې او د منځنۍ آسيا له هيوادونو سره سوداګرۍ خو لا پرځاى پرېږده چې هر يو يې د سوداګرۍ همكاريو د نه كولو لپاره ځانته يو زيات شمېر دلايل لري.

په افغانستان كې د امريكې په مشرۍ د نوې جګړې پيل او په دغه هيواد كې د يوه نابلل شوي اتحاد مېشتېدل بل هغه لامل دى چې هيوادونه يې له افغانستان سره په سوداګرۍ كې څه ناڅه له سره غور كولو ته اړ اېستلي دي، داځكه چې د همدغه ناولي او بې خيره اتحاد له امله افغان هرځاى په ترهګر تعبيريږي او آن يې په سوداګرو څوك باور نشي كولاى. د بېلابېلو هيوادونو په خوښه په تېرو دريو لسيزو كې د افغانستان د حكومتونو ادلون بدلون خو څه كوې چې كله مو يو يار وي او كله بل او همدارنګه كله مو يو غماز وي او كله هم بل مغرضه او سپين سترګى.

په ټوليزه توګه كه چېرې د ايكو سازمان د غړو هيوادونو ترمنځ سياسي ستونزې نه واى، ښايي دغه سازمان هم د اروپايي ټولنې په توګه دامهال په سيمه ييزه كچه دداسې يوې ټولنې په جوړېدو توانېدلى واى، چې د سيمې د اوسېدونكو ډېرې ستونزې به يې حل كولې. ښايي د دغو ستونزو يو لامل دا هم وي چې د آسيا دغه توليدي هيوادونه يو له بل سره د يوځاى كېدو او يوه اقتصادي بلاك د جوړېدو له لارې د نورو د مغرضانه ګټو د مخنيوي لامل ونه ګرځي. اقتصاد پوهان په دې اند دي، كه اوس هم د ايكو غړي هيوادونه اقتصادي اړيكي له سياسي هغو نه بېلې وساتي، ښايي دغه سازمان هم يو وخت د نړۍ د سترو او ځواكمنو اقتصادي سازمانونو په كتار كې ودريږي، كه چېرې داسې وشي او د دغو هيوادونو اقتصاد پراختيا وكړي، ښايي سياسي ستونزې يې هم له منځه ولاړې شي، داځكه چې اوس د نړۍ سياست اقتصاد ټاكي او تر هغه چې په يوه سيمه كې اقتصادي ستونزې ډېرې وي، د مغرضو هيوادونو لاسوهنې به هم پكې په خلاص مټ روانې وي.

افغانستان او د ايكو مشري

كه څه هم په افغانستان او بيا په هرات ولايت كې د ايكو سازمان جوړيدل هم اوسني افغانستان ته له ډېر اهميت نه برخمن دى، خو د يوه كال لپاره دغه هيواد ته د ايكو د مشرتابه سپارل هغه څه دي چې ښايي افغان چارواكي يې تر ډېره خوښ كړي وي. د ايكو په څېر سازمانونو مشرۍ په نړيواله كچه له ډېر اهميت نه برخمنه ده، خو دغه مشري به هغه مهال ډېره ښه وه چې كم له كمه دغه سازمان له كلنيو ناستو نه پرته يوه ښه بېلګه د خپلو كاري پرمختګونو هم لرلى، په دې مانا چې كه ايكو د نړۍ په اقتصادي برخه كې د يوه موثر سازمان په توګه ځاى درلوداى، افغانستان كولاى شواى له همغه ځاى نه په ګتې اخيستو، د ځان لپاره يو څه ترلاسه كړي، خو اوس داسې نه ده. دا مهال ايكو پرته له كلنيو سترو او نورو وړو غونډو نه بل څه نه لري، آن تر دې چې د خپلو غړو هيوادونو د سوداګريزو ستونزو لپاره څه نه شي كولاى نو د افغانستان په څېر هيواد لپاره به څه وكړي، چې بدبختانه يې اوس هم هرڅه نور ورته برابروي؟

زموږ په اند افغانستان ته د ايكو سازمان د مشري سپارل نه يوازې داچې دغه هيواد ته يو امتياز دى، بلكې يو داسې امتحان هم دى چې فكر نه كوم د افغانستان اوسنى له مصلحتونو ډك حكومت او همدارنګه ناقص د بهرنيو چارو وزارت يې پكې برى تر لاسه كړي. په تېر يوه كال كې افغانستان د ايكو سازمان د سوداګرۍ د خونې مشرتوب پرغاړه لاره، خو لكه چې وليدل شول، دغه مشرتوب زموږ هيواد ته هيڅ ګټه هم ونكړه، آن تر دې چې د ايكو د غړو هيوادونو د غونډې يوه پياوړي ګډونوال او د يوه بهرني هيواد لوړپوړي استازي په ډېره خاصه لهجه د افغانستان لخوا د ايكو د سوداګرۍ د خونې د مشرۍ په اړه په زغرده وويل چې افغانستان په دې ونه توانېد چې د هرات په غونډه كې د ايكو د سوداګرۍ د خونې د مسئول په توګه د خپل يو كلن كار راپور د غونډې ګډونوالو ته وركړي، دغه خبر نه يوازې داچې افغانستان د سيمې او نړۍ په كچه شرموي، بلكې ټولو ته يې د يوه داسې هيواد په توګه ورپېژني چې يوازې يې په نوم يو مسئوليت خوښيږي او نور يې د پرمخ بېولو هېڅ استعداد هم نلري.

په پوره باور سره ويلاى شو، كه چېرې د ايكو مشري په راتلونكي يوه كال كې د دغه سازمان د سوداګرۍ د خونې د مشرۍ په څېر د افغانستان لخوا وشي، نه يوازې داچې موږ به كومه ګټه نه وي كړې، بلكې د ايكو په راتلونكي كنفرانس كې به لا هم رنګ زيړي و، په ريښتيا هم هغه هيواد چې د بهرنيو چارو وزير يې بې اعتباره او سياسي لوبې يې هم له بل لوري تنظيمې شي، په نړيواله كچه به په ورته په سپارل شويو دندو كې داسې ستونزې خامخا پيداكيږي.

د ملت كور او كمېشن كاره وكيلان!

كه څه هم له ۲۰۰۱ز كال نه را پدېخوا په افغانستان كې د نورو پرمختګونو ترڅنګ د ملي شورا او پارلمان جوړيدل د اوسني نظام له سترو لاسته راوړنو ګڼل كيږي، خو بيا هم له هغه راهيسې چې د هيواد ملي شورا په كار پيل كړى، په اړه يې له بېلابېلو لوريو  راز راز  خبرې او تورونه اوريدل كيږي. په هغو لومړيو شپو ورځو كې چې كله د افغانستان ملي شورا په كار پيل كاو، يو شمير بهرنيو كړيو يې په اړه انديښنې څرګندې كړې او ويې ويل چې دغه شورا تر ډېره له هغو كسانو جوړه شوې چې د هغوى په وينا د افغانستان په تيرو شخړو كې يې لاس درلود او بشر ضد كارونه يې ترسره كړي دي. د دغو كړيو د يادو شويو تورونو په اړه له دې امله د افغانستان ډيرو خلكو غوږ و نه ګراو چې يو شمير بهرنۍ كړۍ په رښتيا هم ټول هغه چې د افغانستان په پاك جهاد كې يې برخه لرله پرته د ګنهګار او بې ګناه له توپير نه په بشر ضد جرمونه تورنوي، خو ددې ترڅنګ په دې وروستيو كې يو شمير حكومتي چارواكو انديښنه څرګنده كړه چې ګنې په ملي شورا كې د ملت استازي ډير كله د خپلو شخصي كارونو لپاره ددوى دفترونو ته ورځي او ددې ترڅنګ چې د هغوى د كارونو مزاحمت كوي، له خپل وكالت نه په استفادې يو زيات شمير ناقانونه چارې هم ترسره كوي. په دې لړ كې د شورا او ځينو حكومتي چارواكو ترمنځ يوه اندازه ستونزې هم رامنځته شوې او لكه چې ښكاري تر اوسه هم نه دي فيصله شوي. سربېره پردې څو مياشتې وړاندې د افغانستان لويې څارنوالي هم په ملي شورا( په تېره ولسي جرګه كې)  دداسې كسانو له شتون نه خبر وركړ چې شخصي او ملي پورونه ورباندې دي او تر ډېره په اختلاس تورن دي. له اداري فساد او بډې اخيستو سره د مبارزې رياست هم څه موده مخكې له ورته قضيو نه خبر وركړ او انديښنه يې وښوده چې له خپل زور نه په ګټې اخيستو به د شورا ځينې غړي حاضر نشي په دوى د لګول شويو تورونو سپيناوي ته حاضر او ياهم هغه پيسې وركړي چې د خلكو او يا دولت ورباندې دي.

د ولسي جرګې د مصئونيت او امتيازاتو كميسيون هم ويلي چې دوى په كلكه د هغو كسانو څارنوالۍ ته د تلو غوښتونكي دي چې د څارنوالۍ لخوا تورن ښودل شوي، همدارنګه د خلكو ډيرى نور استازي هم همدا غوښتنه كوي، خو لكه چې ښكاري تراوسه هم له دغو څه باندې لسو كسانو نه د خپلو دوسيو د پاى ته رسولو لپاره څارنوالي ته نه دي تللي او د ورپورې لږېدلو تورونو سپيناوى يې نه دى كړى.

په څارنوالۍ كې دوسيې او يا هم ځينې تورونه هغه څه دي چې د ګوتو په شمار څو تنه وكيلان يې په اړه ګرم دي، خو په ناقونونه چارو كې لاس لرل، هغه پټه لوبه ده چې د ولسي جرګې د يو شمېر غړو په وينا د ملي شورا ډير غړي پكې اخته دي. په دولتي ادارو كې له ناقانونه دوسيو نه ملاتړ، په حكومتي دندو د خپلو خپلوانو د ټاكلو لپاره په چارواكو فشار راوړل او  دې ته ورته نور ډېر  څه شته چې همدا اوس په دولتي كچه د ملي شورا غړي پې اخته دي او تر ډېره يې د حكومتي چارواكو په كارونو كې هم ستونزې پيدا كړې دي.

په اوسنۍ دولتي اداره كې كميشن او كميشن كار هغه بده كلمه ده چې تر ډېره زموږ هيوادوال ترې تر سپېږمو راغلي او په هر كار كې د همدغې ناولې شبكې له لارې خپل كارونه د بډو او رشوت له لارې خلاصوي، خو په ډېره خواشينۍ سره بايد ووايو چې دغه كار اوس د ملي شورا په غړو كې هم پلويان پيدا كړي او ځينې پې ككړ هم دي.

په رښتيا هم كميشن كاري په ادارو كې د هرچا له وسه نه ده پوره او تر كوچنيو كميشن كارانو غټ هغه ښه كارونه ترسره كولاى شي، د ملي شورا غړي هم كه چېرې په رښتيا په دغه توره سوداګرۍ كې ښكېل وي نو په پوره باور سره ويلاى شو چې د كوچنيو كميشن كارانو نه به يې د كار كيفيت ډير ښه وي، داځكه چې دوى د ملت له استازيتوبه په استفادې هم دولتي ادارو ته ژر ژر ورتلاى شي او هم له چارواكو سره په اساني ليداى او كارونه ورباندې خلاصولاى شي.

د ولسي جرګې غړي نادرخان كټوازي په دې وروستيو كې له بي بي سي سره په خبرو كې په زغرده ويلي چې د ملي شورا يو شمير غړي كميشن كاري كوي او ترډيره يې ځانونه مدافع وكيلان جوړ كړي دي. همدارنګه ويل كيږي چې همدا اوس په يو شمير ولايتونو كې د ملي شورا د غړو په وساطت هغه كسان په دندو ګومارل شوي چې ورور يا كوم بل خپلوان يې د شورا غړى وي.

په افغانستان غوندې له زرګونو ستونزو ډك هيواد كې په ريښتيا هم د ملي شورا د غړو داشان چارې هغه بلا ده چې د ملت ټولې هيلې او اميدونه خوړلاى شي. په هيواد كې د طالبانو د نظام له سقوط او د نوي حكومت له ټينګيدو نه وروسته، ملي شورا يواځينۍ مرجع وه چې كولاى يې شواى ملت ته د چوپړ هيلې او ډاډ وركړي، خو لكه چې ښكاري دادى دا شورا هم د ملت له استازيتوبه د كميشن كارانو په خونه اوړي.

 بې له شكه دغه حال د ملت د هغو استازو نومونه هم بدوي چې د خلكو چوپړ ته يې په ريښتينې توګه ملاتړلې او د قانون د ټينګښت لپاره شورا ته راغلي دي. همدارنګه دغه اوضاع په حكومت كې هم ټولو هغو په فساد ككړو ته امكانات برابروي چې غواړي له هرې ناولې لارې د ملت له جيبه پيسې راوباسي او خپل جيبونه ورباندې ډك كړي، له همدې امله د افغانستان ملي شورا ته ښايي چې دا ټولې ستونزې او انديښنې ترڅيړنې لاندې ونيسي، په لومړي ګام كې په اختلاس تورن وكيلان څارنوالي ته واستوي او په دوهم ګام كې ټول هغه كميشن كاران چې د ملت د استازو نوم يې بد كړى، له خپلو نا كاره كارونو نه راوګرځوي. كه داسې نه وي، په پوره باور ويلاى شو چې ملي شورا به تش په نامه د يوڅو تنو د عيش عشرت مركز وګرځي او نور به يې شتون د خلكو هيڅ درد هم دوا نكړي.

له طالبانو سره خبرې اترې؛ زمينې او ګواښونه

آيا دواړه لوري به يو د بل شرايط ومني؟

د افغانستان د تېر شپږ كلن ناورين په لړ كې له څو ورځو  را پدېخوا د افغان دولت او طالبانو ترمنځ د خبرو اترو موضوع تربل هروخت ډېره راپورته ته شوې او په يوه نه يوه توګه دواړو خواوو مشروطو خبرو اترو ته غاړه اېښې ده.

څو ورځې وړاندې افغان ولسمشر حامد كرزي په يوه خبري غونډه كې له طالبانو او  له  اسلامي حزب سره  د خبرو اترو موضوع په داسې بڼه ياده كړه چې ترپخوا هغو يې ډېر توپير درلود.  ده وويل چې دولت يې هڅه كوي، آن د ګاونډي پاكستان په مرسته مخالف جنګيالي دسولې په ټغر كينوي او له جګړې يې را وګرځوي. طالب وياند قاري يوسف احمدي هم د خپلې ډلې د مركچيانو د امنيت د تضمين په صورت كې د طالبانو له لوري خبرو اترو ته د هو سر و ښوراو او ويې ويل چې غواړي له افغان دولت سره د خبرو اترو په ټغر كيني.

ولې خبرې اترې غوره شوې؟

په افغانستان باندې د امريكې او د هغې د  متحدينو د بريد له لومړيو ورځو نه د نوې پيل شوې جګړې ستر لوبغاړي، جورج ډبليو بوش اعلان وكړ چې دغه جګړه يوازې دوه ، مخالف او موافق لوري لري. د هغه په وينا مخالف ټول لوري نړيوال امنيت؟! ته ګواښ دي او د امريكې په مشرۍ د نوې پيليدونكې جګړې مقابلې ته دې تيار شي او موافق ټول لوري دې هم له نړيوالې ترهګرۍ؟!  سره  د مقابلې په موخه د امر يكې ترمشرۍ لاندې ټلواله كې شامل شي. دغه اعلان له همغه پيله د افغانستان د ستونزې د حل سوله ييزه لاره بنده كړه او ټولو هغو چې د طالب او يا هم كومې ډلې په نامه يې په افغانستان كې سياسي شتون غوښته وسلې ته لاس كړ.

د جګړې له پيل نه امريكې او افغان دولت د طالبانو د غړ و په وړاندې داسې چلند غوره كړ چې په لوى لاس يې نور طالبان جګړ ې ته هڅول او دايې ورښوده كه چېرې له جګړې نه لاس په سر  او خپلو كورونو ته راشي، وبه نيول شي او داسې زندانونو ته به ولېږدول شي، چې د وحشت اوازې يې په ټوله نړۍ كې خپرې دي. همدې خبرې او له ۲۰۰۱ز كال نه را په دېخوا ځينو نورو  بدلونو او لاملونو دې ته لاره اواره كړه چې ورځ په ورځ دې د دولت د مخالفينو ډلې غښتلې او په جګړه ييز ډګر كې دې پياوړي شي. يو ستر لامل چې په دغه برخه كې يې له طالبانو سره ډېره مرسته وكړه، هغه ددغې ډلې په وړاندې ددولت او بهرنيو ځواكونو بې كچې او هغه د چا خبره د پټو سترګو دښمني وه. افغانستان ته امريكايان او اوسنى نظام دداسې كسانو په مرسته راغى، چې د هغوى نارواوو د طالبانو راپيدا كېدو ته لاره خلاصه كړه او بيايې وروسته د څو كلونو لپاره جګړه ورسره وكړه. امريكايانو او نوي حكومت ددغې ډلې په شان د طالبانو او ترڅنګ يې له ټولو هغو كسانو سره چې له هغوى سره يې يو شان سياسي ستونزې لرلې، چلند وكړ. ددې ترڅنګ افغان حكومت او بهرنيو ځواكونو په تېرو څو كلونو كې افغانانو ته داسې كوم څه ورنكړل چې دهغوى ستونزې دې ورباندې حل شي، بلكې ددې برعكس يې هغوى په داسې ستونزو كې راګيركړل چې ورځ تر بلې ورځې يې له هغو نه د وتو لارې سختيږي او د راتلونكې په اړه يې هم كوم تضمين نه تر سترګو كيږي.

داټول او ترڅنګ يې په تېرو څو كلونو كې د افغان دولت او بهرنيو ځواكونو په وړاندې د طالبانو سخت مقاومت او يووالى، ددې لامل شول، افغان دولت او نړيواله ټولنه دې نور طالبان د يوې ډلګۍ له نومه راوباسي او د يوه غښتلي سياسي لوري په توګه دې ورسره چلند وكړي. اصلا خو اوس مهال نړيواله ټولنه هم په دې پوهيدلې چې د څو كلونو هڅې يې د طالبانو د وركېدو لپاره ناكامې شوې، امريكا هم اوس په هغه چرت كې نه ده چې لومړى وه، دغه هيواد په پيل كې داسې پتيلې وه چې افغانستان ته په راتلو به له څو ورځني مقاومت نه وروسته اسامه، ملامحمد عمر او د القاعدې او طالبانو مشران د طلايي ښكارونو په توګه لاس تړلي امريكې ته وليږدوي او خپل ولس ته به د خپلې هغې ژمنې پايلې په ډېر وياړ وروښيي چې د افغانستان د جګړې په لومړيو كې يې و ركړې وې، خو د هغه پرځاى اوس ډيرى لويديز ليكوال هم دې پايلې ته رسيدلي چې په افغانستان كې د پيل پرخلاف، امريكا يوځل بيا د طالبانو او القاعدې ښكار شوه او ترڅنګ يې يو شمېر نور هيوادونه هم داسې د هغوى لاسته ورغلل چې افغانستان ته د پوره سوبې په سوچ راغلي و.

په لوېديځ كې د افغانستان په جګړه كې شاملو هيوادونو په مشرانو د عامو خلكو او سياسي احزابو له دې امله نيوكې چې د ورځې په تېرېدو يې په افغانستان كې د سرتېرو د مرګ ژوبلې شميره لوړيږي، هم ددې لامل شوي چې نور د افغانستان جګړه د لويديځ لپاره د عراق له جګړې كمه نه ده او  بايد د پاى ته رسولو لپاره يې له جګړې پرته نورې لارې ولټول شي. دا او داسې په لسګونو نور هغه لاملونه دي چې اوس مهال يې لويديځ(د طالبانو قسم خوړلى دښمن) له افغان جنګياليو سره سولې ته اړ كړى او  په نړيواله كچه اعلان كوي چې نشي كيداى د جګړې له لارې طالبان له افغانستانه ورك شي.

 د مذاكراتو روحيه او نه ماتېدونكي دريځونه

د افغان دولت او طالبانو ترمنځ په خبرو كه څه هم په هيواد دننه او بهر كې تاوده بحثونه كيږي او هر لورى ترينه ملاتړ څرګندوي، خو بيا هم ځينې داسې ټكي شته چې ورته په كتو داټولې خوشبينۍ پيكه او بې معنا معلوميږي.

كه د افغانستان اوسني ناورين ته ځير شو او بې پرې قضاوت وكړو، په ډېره اسانۍ به د روانې لانجې لاملونه او اصلي سرچينې را ته ښكاره شي. ددغو لاملونو په څيړلو او د اوسنيو  ورانوونكو جګړو په اصلي څېره د پوهېدو په صورت كې په پوره توګه ويلاى شو، چې اوس يو ځل بيا په نړيواله كچه په داسې يوې ناكامه طرحې كار روان دى چې پايله به يې د افغانستان د ستونزو د حل د شپږ كاله وړاندې طرحې په توګه وي.

كه له افغان دولت سره د طالبانو مخالفت او بيا د خبرو اترو شرايطو او شونتيا ته وكتل شي، په ډاګه معلوميږي چې د ستونزې حل هغه نه ده چې افغان ولسمشر يې فكر كوي. افغان ولسمشر له دې سره سره چې دده له حكومت سره د طالبانو د مخالفت په اصلي ټكي او په افغانستان كې د بهرنيو ځواكونو د شتون په اړه د هغوى په دريځ باندې پوهيږي، بيا هم په وار وار له طالبانو سره د خبرو اترو وړانديزونه كوي، همدارنګه طالبان هم له دې سره سره چې په دې پوهيږي چې اوسنى دولت بهرنيان د خپل ژوند پرښتې بولې او هيڅكله يې هم په لنډ وخت كې د وتلو خبره نه كوي، په وار وار د خبرو اترو لپاره د بهرنيانو وتل شرط ږدي. دې ته په كتو ډيرو ته داسې سوچ پيدا كيږي چې ګنې دواړه لوري په هيوادوالو كې د سياسي ملاتړ  د ترلاسه كولو او يو د بل په وړاندې د ځان د بې ګناه ثابتولو لپاره خبرې اترې د يوې حربې په توګه كاروي، كنه نو د مذاكراتو  په وار وار وړانديز او بيا په زړو  او هغو شرايطو ټينګار چې هرځل يې دواړه لوري ردوي، څه مانا وركولاى شي.

كه په حقيقت سر ه د افغانستان اوسني كړكيچ او د يوه بحران په لوري د افغانستان تلو ته څوك ځير شي، نو  د هيواد د ژغورلو لپاره دې داسې لاره غوره كړي چې په پايله كې يې هيواد او هيوادوال د سولې او امنيت څښتنان شي. د خبرو اترو په اړه د افغان دولت، نړيوالې ټولنې او همدارنګه د طالبانو هوكړه هغه زمينه ده چې كولاى شي د افغانستان روانې ستونزې ته د حل يوه لاره راوباسي، خو  دخبرو اترو په اړه د دواړو لوريو يو له بل نه په ډير واټن شرطونه هغه څه دي چې په پراخه پيمانه دغه خبرې اترې ګواښي او له همدې اوسه يې د ناكامۍ ناولى زيرى د ځوريدلي افغان په غوږونو كې په ډير بد او كركجن انداز زمزمه كوي، هغه افغان چې د شخړې له هيڅ لوري يې هم ښادي نه ده په برخه شوې.

خبرې اترې او كورني چلنجونه

لكه چې ټول پوهيږي، د افغانستان په اوسنۍ جګړه كې يواځې طالبان، حكومت او همدارنګه بهرنيان نه دي شامل. د افغانستان د اوسنۍ جګړې اور ته تر ډېره هغه په كوردننه ډلې او ګروپونه هم پكي وهي چې خپله ټوله ګټه په همدې ګډوډيو او ورانيو كې ويني، داسې ډلې او خلك كم نه دي چې د افغان له اوسنيو وينو نه د خپل عيش او عشرت باغچې اوبه كوي او ترسيوري لاندې يې د همدغه ملت په برخليك سودا كوي.

دا ډلې نه يوازې داچې پټې نه دي، بلكې په وار وار ځانونه راښكاره كوي او په زغرده د سولې او ټيكاو په لوري د افغانستان د تلو په وړاندې خنډونه اچوي. په دوي كې دوه ډوله ډلې شاملې دي، يو هغه ډلې دي چې موخه يې په افغانستان كې د خپلواكه او اسلامي نظام له ټينګېدونه ويره لري او داسې نظامونو ته خوښ وي چې هغه په سكولرۍ باور ولري او همدارنګه د بهرنيو ګټې هم پكې خوندي وي. دغه ډلې تر ډېره د هغو لويديځو هيوادونو له لوري هڅول كيږي چې په نړيواله كچه يې د اسلام پرضد جګړه پيل كړې او غواړي چې د نظامي ډګر غلطۍ له دې لارې جبران كړي. يادې شوې ډلې په دې باور دي چې كه ټولې افغان ډلې په يوه ټغر سره راټولې او هيواد ته د دولت جوړونې په موضوع كار وكړي، بې له شكه به داسې كسانو ته د كار صحنه پرانيستل شي چې هغوى په هيڅ صورت هم په سلګونه كلن اسلامي افغانستان كې د سكولر بنسټونو پراختيا ته اجازه ورنكړي. له سياسي صحني او دولتي واك نه دداسې كسانو لرې ساتل نه يواځې داچې ددغو ډلو موخه ده، بلكې د عيسوي كليسا له سترو موخو نه هم ګڼل كيږي.

دوهمه ډله هغه كورنۍ كړۍ دي چې د يوې اوږدې مودې لپاره يې له طالبانو سره مخالفتونه او جګړې شوي او په واك كې د طالبانو له ګډېدو نه ستره ويره لري. دغه كړۍ نه يوازې داچې په هيواد كې دننه ځينې ځانته ورته انډيوالان لري، بلكې د سيمې يو شمير پيژندل شوي هيوادونه يې هم تر شا ولاړ دي، دوى په ښكاره له لويديز سره همغږي لري خو په حقيقت كې د لويديز په وړاندې د يوه داسې نوي ځواك تر سيوري لاندې ولاړ دي چې كلونه كلونه يې له هغوى نه مرستې ترلاسه كړي او اوس يې هم هر ډول، ډول ته ناڅي. دوى هم د طالبانو له ځواك نه ويره لري او هم د خپلو سيمه ييزو ملګرو له امله له لويديځ سره ستونزې لري. په دې توګه د افغانستان روان ناورين ځكه دوى په خپله ګټه بولي چې له امله يې ددوى دواړه په اصطلاح مخالفين(هم طالبان او هم لويديزوال) زيانمن كيږي او دوى خپل راتلونكي پلانونه په بې غمه زړه پرمخ بيايي.

له طالبانو سره د خبرو اترو په اړه د ولسمشر كرزي له نوي وړانديز نه وروسته ددغو ډلو لخوا د هيواد په ځينو سيمو كې خلكو ته خبردارۍ وركول او د ډېرو په وينا، يوه نوي مقاومت؟! ته چمتووالى ددې خبرې ښه ثبوت كيداى شي.  

څه كول په كار دي؟

په افغانستان كې ورځ تر بلې ورځې د ستونزو ډيريدو  او د جګړې پراختيا ته په كتو، داسې ښكاري چې افغانستان يو وار بيا د اتيايمې لسيزې هغه بدمخي ناورين ته ور روان دي چې په پايله كې يې د افغان ملت مادي او معنوي ټول وياړونه له خاورو سره خاورې شول. له طالبانو سره د افغان دولت د خبرو اترو منځګړيتوب ته د ملګرو ملتونو تياري ډيرو ته د ډاكټر نجيب او مجاهدينو ترمنځ د بينن سيوان منځګړيتوب ورياد كړ او يو ځل بيا يې هغه پايلې سترګو ته ودريدې چې زموږ د افغانانو مقدس جهاد يې په پايله كې له خپلو ټولو لاسته راوړنو سره په يوه بې ځايه جګړه بدل كړ او افغانان يې د اوږدو كلونو لپاره د ستونزو او مرګونو خولې ته ورواچول.

ددې ترڅنګ په تيرو څو كلونو كې د افغانستان د لانجې د حل لپاره د نړيوالې ټولنې او امريكې پاتې راتلو، اوس ټول افغانان دې پايلې ته رسولي چې ددغې ستونزې لپاره دې د افغانانو ترمنځ مخامخ خبرې وشي داځكه چې روان بهير داسې ښيي چې يوځل بيا افغانان دداسې اور په لور ور درومي چې بله ورځ به يواځې دوى پكې سوځې او هغه چې د افغان د خلاصون لپاره يې خپله سياسي سوداګري كوله په خپله مخه به ځي.

افغان دولت او طالبان هم كه په رښتيا د هيوادوالو د ستونزو حل غواړي نو له همدې موقع نه په ګټې اخيستو دې داسې مذاكراتو ته كيني چې په پايله كې يې خپل هيواد ته سوله او ارامي راولي. دواړه لوري دې د بې قيد او شرطه مذاكراتو په لوري په داسې توګه ګام اوچت كړي چې موخه يې يوازې او يوازې افغانستان ته سوله او ارامي راوستل وي. نه دې افغان دولت د خپل شرط د پوره كولو په موخه له بهرنيو نه د نجات او ژوندانه پرښتې جوړوي او د هغوى له شتون نه دې د خپلو ميليونونو هيوادوالو  ژوند او خوښي قربانوي او نه دې هم طالبان په دومره بيړه خپل هرڅه په دولت مني. په پوره باور سره ويلاى شو چې كه دواړه لوري په ريښتينې توګه خبرو اترو ته كيني، هيڅ ستونزه به هم پاتې نه شي، نه به بهرنيو ته اړتيا پاتې شي او نه هم د افغانستان د ساتلو او افغانانو ته د هوسا ژوند؟! د برابرولو په نامه هغوى ته دلته د پاتې كېدو بهانه پاتې وي، كله چې افغانان سره يو او مرورې ډلې پخلا شي، بې امنيو ته به هيڅ لاره پاتې نشي او په هغه صورت كې به افغانستان په يوه داسې نوي درشل پښه كيږدي چې په ډاګه به يې راتلونكى د ښه ژوند زيرى وركوي، هغه زيرى چې د افغان جهاد پاكو شهيدان يې په قبرونو كې ارمان كوي او د افغانانو نيكونو يې هركله خپلو بچيانو ته د وركولو هڅې كولې.

                      ديوه اسلامي، سوكاله او سمسور افغانستان په هيله

وران هيواد او بې شمېره رخصتۍ!

له جنگ جگړو وروسته د تېرو شپږو کلونو افغانستان د ډېرو په اند له هره پلوه له پخواني افغانستان سره توپير لري. هم له سياسي پلوه او هم له اقتصادي او ټولنيزه پلوه.

افغانستان شپږ کاله وړاندې له پراخو جنگ جگړو وروسته د يوه داسې نظام څښتن شو چې د ټولې نړۍ مرستې ورسره دي او د ډېرو په وينا د نړۍ ستر متفکر سرونه ورته مشورې ورکوي. په رښتيا هم چې د افغانستان غوندې هيواد په څېر چې لسگونو کلونو جگړو ځپلى او له راز راز ستونزو سره مخامخ د جوړيدو لپاره د يوه هيواد اوولس د خلکو کارونه دومره موثر نشى تمامېداى او د نورو خلکو او هيوادونو مرسته ورسره اړينه ده خو د هيواد خپل اوسيدونکي تربل هرچا د بيا رغونې په اړه مسئوليت لري. د نوي افغانستان د جوړولو لپاره چې کوم پروگرامونه له شپږو کلونو راپدېخوا په لاره اچول شوي، دواړه بهرني او کورني اړخونه پکې گډون لري، خو متاسفانه دواړه اړخونه په دې برخه کې بې مزې دې، هم نړيوالې ټولنې او بهرنيو هيوادونو د افغانستان موضوع يوه د گټې او پيسو گټلو پروژه جوړه کړې او هم افغانان په داسې بڼه د هيواد د جوړېدنې په لوري گامونه اخلي چې له سره ترينه د هيواد او نظام جوړونې تمه نشي کيداى.

په تېرو څو کلونو کې افغانستان ته د ميليارډونو ډالرو راتلل او بيا په نامعلومو برخو کې د هغو مصرفول هغه څه دي چې زموږ د پورتنۍ ادعا ثبوت وړاندې کوي.

د هيواد جوړونې په لاره کې د دواړو بهرنيو او کورنيو لوريو ناغيړي بې له شکه چې سړې ته دا سوچ ورکوي چې آيا له دې خوړين او پاشلي تکل او فعاليت سره به وشي چې د ا د نړۍ ترټولو وروسته پاتې هيواد د جاپان او اروپا ترکچې پرمختگ وکړي؟ په ښکاره خو د غه تصور ترهغو چې ښکارې د عملي کېدو ندى او بې له شکه په دغه بهير کې هم بهرنيان او هم داخليان پړه دي په تېره بيا افغانان.

افغانانو ته په کار وه چې د هيواد د اصلي اوسېدونکو په توگه يې د خپل هيواد د بيادغونې په لاره کې اغيزناک گامونه اخيستي واى، خو آيا په ريښتيا هم داسې شوي. که په دقت سره وڅېړل شي افغانان نه يوازې داچې دغه کارته ليوالتيا نلري، بلکې خوښ هم دي چې څومره ډېر کيداى شي، لټ او ناغېړه و اوسي. په دې اړه حکومت هم له عامو خلکو څه کم نه دى.

حکومت د خپلو کارکوونکو لپاره هيڅکله هم د کار داسې پروگرام جوړ نشواى کړاى چې پر بنسټ يې وکولاى شي له هغوى نه گټه واخلي. همدا اوس دولتي ادارې له زرگونو داسې کسانو ډکې دي چې هره ورځ دفترونو ته تش د حاضري امضا کولو لپاره ځي، حکومت په کال کې د ښو پريمانه رخصتيو په ورکولو هغوى دومره لټ اموخته کړي چې په نه خبره يې رخصتۍ ته خوله اوبه کوي او دفتر ته نه راځي. يو وخت يوه جاپاني زموږ کوم افغان ته د خپل هيواد د پرمختگ په اړه ويلي و چې کله د لومړي ځل لپاره جاپان خپلواکي ترلاسه کړه او غوښتل يې خپلواک هيواد شي، وگړو به يې هره ورځ ترخپل کارځايه په لسگونو کيلومټره لاره پلې وهله تر څو يې خپل موټرونه جوړ کړل او اوس دادي جاپان د نړۍ په ډېرو پرمختلليو هيوادونو کې شمارل کيږي او مامورین يې اوس د خپل هيواد په موټرو کې گرځي راگرځي.

د افغانانو بدبختي په همدې کې ده چې لومړى خو يې له خپلواکۍ نه وروسته خپل اتحاد او اتفاق ونشو ساتلى او په خپلو منځو کې په جگړه شول او بل داچې د خپل هيواد جوړونې ته يې يوه ذره هم پاملرنه ونکړه.

اوس چې يوځل بيا د افغانستان دولت د نوي افغانستان د جوړولو نارې سورې وهي داسې يو بهير روان دى چې په ډاگه د راتلونکي په اړه د خلکو غفلت ته لاره اواروي.

همدا اوس که د افغانستان رسمي کليزه وکتل شي، د نورو بيړنيو او تشريفاتي ورځو ترڅنگ پوره نيمه مياشت رخصتي په کې ليدل کيږي. همدارنگه په هرو اوو ورځو کې يوه جمعه راځي او ددې ترڅنگ په هره لويه او وړه خبره سراسري او عمومي رخصتي اعلانيږي، چې په دې توگه لسگونه ورځې په بېکاري او رخصتي کې تېريږي.  په افغانستان کې د هر سړي د مرگ ورځ ډېرو ته د اختر ورځ ده. د ډېرو داسې کسانو په کليزو کې چې په اړه يې رخصتي اعلانيږي ويل کيږي چې خداى دې يوبل داسې څوک هم پيدا او بيا مړ کړي چې رخصتي مو نوره هم ډېره شي. په اصل کې په افغانستان کې رخصتيو خلک دومره ناغېړه کړي چې د ترلاسه کولو لپاره يې د نورو د مرگ دعاوې کوي خو ددې ټولو مخه څنگه نېول کيداى شي؟

افغانستان په داسې يوه وضع کې دى چې که شپه او ورځ هم کار ورته وشي نو ډېرکلونه به يې په جوړولو تېرشي، خو بيا ههم له مفت خوري نه د خلاصون او د هيواد جوړولو يوه ښه لاره همدغه د بې ځايه رخصتيو کمول دي. ښه به وي چې افغان دولت د يوه اسلامى دولت په توگه لکه چې دعوه يې کوي پرته له هغو ورځو څخه چې زموږ په دين کې ورته درناوى شوى او هغه چې زموږ ملي ورځې دي لکه د خپلواکۍ ورځ نورې ټولې ورځې د کار ورځې اعلان کړي، که داسې ونشي د يو څو نورو بدلونونو او څونورو مشرانو له مرگ وروسته به د کال ټولې ورځې رخصت وي.

پوره شش سال قبل از امروز بلند ترين ساختمانهاي نيويارك در امريكا هدف حملات مرموز و خطرناك چند تن  از انتحار كننده گان قرا رگرفت.

در حقيقت اين اولين حمله‌‌ انتحاري بود كه هزاران كشته‌بر جا گذاشت و در نتيجه‌ آن سلسله‌ كشتار  ها تا امروز ادامه دارد.

ظاهراً حملات يازدهم‌ستمبر توسط ناراضيان مسلمان عرب صورت گرفت،‌كساني كه از سياست هاي امريكا در شرق ميانه و ساير جهان اسلام به ستوه آمده و در صدد قصاص بر آمده بودند. اين حملات نه برضد يك دين و يا يك قوم خاص؛ بلكه بر ضد يك قوت خاص صورت گرفت كه از چندين دهه‌ بدينسو در سياست جهان مستقيماً مداخله مي‌كند. امريكا بعد از سقوط شوروي يكه تاز جهان بوده و همواره از راه مداخله در كشورها، نظام ها را سقوط داده است. حملات يازدهم‌ستمبر نيز  بر عليه همين سياست صورت گرفت و در نتيجه باعث يك تحول ديگر  جهاني در روند مداخلات امريكا در كشورهاي اسلامي‌گرديد.

سياست مداران و صاحب نظران امريكايي و ديگر  كشورها در مورد چگونگي حملات يازدهم‌سپتمبر  و عاملان آن نظرات متفاوت مي‌دهند؛ حتي در امريكا بعضاً به اين باور هستند كه اين حملات نتيجه‌  يك طرح ريزي داخل حكومت بش  و يكي از اجزاي سياست بش  بود؛ ولي به گمان اغلب چنانچه گفته‌شد و طبق بيانات مقامات نظام سابق طالبان كه بزرگترين حامي القاعده در جهان به شمار مي‌ رود،‌حملات 11‌ سپتمبر توسط جوانان مسلماني صورت گرفت كه از سياست هاي بش در شرق ميانه و ديگر جهان اسلام به ستوه آمده بودند. اينكه چگونه حملات يازدهم‌ سپتمبر به وقوع پيوست و تا چه اندازه توانست جامعه‌ امريكايي را ضربه  بزند، چيز يست كه تا اكنون صد ها تحليل و تبصره يي در باره صورت گرفته؛ اما اينكه تاثيرات اين حملات بر سطح جهاني چه بود و چه عواقبي در پي داشت،‌موضوعيست كه تا ندازه يي به تعمق ضرورت دارد.

ايالات متحده‌‌ امريكا به رياست جورج دبليوبش دو ساعت بعد از حملات يازدهم‌سپتمبر شبكه‌ القاعده به رهبري اسامه بن لادن را كه در آنوقت از افغانستان اداره مي‌شد،‌بردست داشتن در حملات متهم‌كرد. اين اتهام  باگذشت روزها  شكل ديگري گرفت و القاعده مستقيماً عامل حملات دانسته‌شد. امريكا حكومت وقت افغانستان را كه توسط طالبان اد اره مي‌شد خبر داد كه در دستگيري و به محكمه كشانيدن تنظيم كننده گان حملات با ايشان همكاري كنند؛  ولي اين پيشنهاد امريكا از سوي طالبان پذيرفته‌نشد و بالا~خره امريكا بالاي افغانستان حمله‌ نظامي‌نمود. در حقيقت حمله‌‌امريكا بر افغانستان بر اساس اوهام محض و استدلال شكلي صورت گرفت و با به راه انداختن آن، راه بزرگ باج گيري  حملات يازدهم‌سپتمبر  گشوده شد. به تعقيب حمله‌ امريكا بر افغانستان، عراق نيز تا اندازه‌ زياد به اتكا بر دلايل مشابه دلايل حمله بر افغانستان تحت حمله‌‌امريكا قرار گرفت و در حقيقت نخستين گام بسوي يازده‌‌سپتمبر ديگر در عراق بر داشته‌ شد.

در پهلوي افغانستان و عراق صدها‌عمل تهاجمي،‌كشفي و گرفتاري امريكا بعد از سال 2001‌ در رابطه با حملات يازده سپتمبر در جهان صورت گرفت كه تا اكنون نيز ادامه داشته،‌نكته پايان آن به نظر نه مي‌رسد. اكنون حرف اصلي در اينجاست كه با صدها‌عمل ذكر  شده‌ انتقام گيرانه‌ يازده‌‌سپتمبر در دينا توسط امريكا و ائتلاف وابسته‌به آن چه نتايجي از اين پروسه به دست آمده است. آيا امريكا توانسته‌است  كه با نيت ظاهري كه در مورد محو دشمنان خود و جهان داشت آن دشمنان را از بين ببرد و يا اينكه با اقدامات ناسنجيده شده،‌غير شعوري و عجولانه اش گراف دشمني ها با كشور و ملت خود را ده ها چند بالابرد؟ هم چنان آيا امريكا توانست بعد از حملات يازده‌سپتمبر نگراني موجود در ملت خود را از اين نوع حملات از بين ببرد و يا اينكه اين نگراني بيشتر و بيشتر گرديده است؟

همه از اوضاع فعلي جهان و امريكا واقفند. امروز در امريكا (به طور خاص) حتي برنزديك ترين افرادارگانها و موسسات دولتي و خصوصي باور شده نه مي‌تواند. هم چنان اكنون در كشورهائيكه قبلاً اتباع امريكايي و ديگر كشورهاي غربي اصلاً هراس از كسي نداشتند، در آن اتباع امريكايي روز هاي خود را در پشت سدهاي سنگي سپري مي‌كنند و هر  آن از طرف دولت شان هشدار به دست  مياورند كه از گشت و گذار بيجا  در اين كشورها اجتناب ورزند. در عين حال گروهي كه شش سال قبل به نام القاعده ياد مي‌شد و افراد آن تنها در افغانستان و چند كشور عربي فعال بودند،‌امروز به يك شبكه‌‌ جهاني تبديل شده،‌هراس از آن بر افكار حكام امريكايي حكومت مي‌كند. در پهلوي آن انسان كشي ها وتخريب كشورها كه شش سال قبل هيچ وجود نداشت امروز به روند عادي تبديل شده و هر روز گوشه يي يا منطقه يي از يك كشور شاهد بربادي مادي و معنوي مي‌گردد.

با ملاحظه‌‌اين همه و با مطالعه‌ وضع كنوني جهان، هويدا مي‌گردد كه حملات يازدهم‌ سپتمبر نهايت كوچكتر از آن بودند كه انتقام گيران آن بعد از آن حملات در جهان آغاز كرده است.

حملات و تهاجمات بي رويه‌‌امريكا بر كشور ها و بذر تخم نفاق و خانه جنگي در آن،‌ايجاد  وحشتناكترين زندانها و جمع آوري اكثر افراد بيگناه در آن،‌مجال دادن و امكان دادن به گروهاي كه قبلاً اصلاً وجود نداشت و اكنون به سطح جهان شكل يك خطر را بخود گرفته‌اند،‌تخريب كشورها و مقابله با اديان و تهاذيب و در عين حال به ميان آورندن صدها‌چند تلفات انساني و مالي در مقايسه با خسارات حملات يازدهم‌سپتمبر همه و  همه نشاندهنده‌ آنست كه مبارزه عليه عاملان و تنظيم كننده گان حمله‌‌يازدهم‌سپتمبر، بسيار گرانتر از آن تمام شد كه يازدهم‌سپتمبر بود.

بدون شك هماهنگي با جهان و طرح پلان هاي دوستي و مذاكره از سوي امريكا با كشورها و گروهاي كه مظنون بر حملات بودند و بعد از راه مناسب آغاز  بر خورد با آنها ميتوانست جهان را از مهلكه‌‌كه امروز با آن دچار است نجات مي‌داد؛ ولي متاسفانه چنين چيزي صورت نگرفت و امروز در پهلوي آنكه صدها‌ امريكا يي با ميليون ها دالر آن در جنگ شكلي مبارزه با تروريزم از بين مي‌روند، در قدم اول ملت امريكا و در قدم دوم همه ملت هاي جهان در فضاي بي اعتمادي كامل بسر مي‌برند كه خاتمه‌‌ آن دور از تصور بوده‌و مي‌باشد. 

امن جرګه، سترې هيلې ناڅرګندې پايلې!

د افغانستان او پاكستان ترمنځ د امن ګډه جرګه بالآخره د تېرې اوونۍ په پنجشنبه جوړه او يكشنبې پاى ته ورسيده. ددغې جرګې هوكړه د افغانستان او پاكستان ولسمشرانو د امريكا د ولسمشر په وړاندې د تير زيږديز كال په سپټمبر مياشت كې كړې وه. له همغې نيټې بيا ترڅو ورځو  وړاندې، افغان دولت د اسلامي محاذ د مشر، پير سيد احمد ګيلاني په مشرۍ يو كميسيون و ټاكه چې جرګې ته به تيارۍ نيسي او سمبالښت به يې كوي.

امن جرګې ته د تيارۍ كميسيون د تير كال په عقرب مياشت كې ر سما اعلان شو او په كار يې پيل وكړ. كميسيون له همغه پيل نه هوډ څرګند كړ چې جرګه به جوړوي او په پايلو به يې افغان ملت ته ډاډمنه سوله او امنيت راولي. د كميسيون مشر او غړو په خپل لومړي مطبوعاتي كنفرانس كې اعلان وكړ چې دوى به په ټولو هڅو پاكستاني لورى جرګې ته راكاږي او د افغانستان روان ناورين ته به د حل لاره پيدا كوي.  

افغان دولت په دې باور دى، چې په افغانستان په تيره بيا په سويلي سيموكې نا امنۍ په مستقيمه توګه له پاكستان نه سرچينه اخلي او دولت ضد ډلې د ډيورنډ له هاخوا سيمو څخه تقويه كيږي. همدا لامل و چې كرزي په داسې مهال چې بش هم حاضر و له مشرف نه د ګډې جرګې د جوړيدو غوښتنه وكړه.

ګډه جرګه او يو طرفه ليوالتيا

 د امن جرګې د جوړيدو د تياريو له لومړۍ ورځې نه افغان دولت اعلان وكړ چې دغه جرګه به د افغانستان او پاكستان هيوادونو ګډه ملي جرګه وي او د دواړو هيوادونو د ټولو پاړكيو استازي به پكې برخه اخلي. د تياريو او د جوړيدو د څرنكوالي له مخې هم د جرګې كارونه يو په بل پورې تړلي او دوه طرفه  اعلان شول.

افغان لوري لكه څرنګه چې د جرګې وړانديز وكړ، هماغسې يې له پاكستان نه وړاندې د جرګې د تيارۍ كميسيون اعلان او د تياريو په نيولو يې پيل وكړ.ښايي ټولو ته ياد وي چې داسې وخت هم راغى چې افغان لوري په لوړه كچه په تيرژمي كې جرګې ته د تيارۍ خبرونه وركول، خو پاكستاني لوري تر هغه مهاله لا د جرګې د جوړيدو كميسيون هم نه و اعلان كړى. د لومړي ځل لپاره چې پاكستان جرګې ته د تيارۍ كميسيون اعلان كړ او د افغان پلاوى اسلام آباد ته ولاړ، افغان كميسيون۳۵ او پاكستاني  كميسيون يوازې يوه(هغه هم تعارفي) غونډه كړې وه. له هغه نه وروسته بيا هم چې كله د كميسيون په لومړۍ ليدنه كې د جرګې په جوړيدو توافق وشو، پاكستاني لوري د كارونو په پرمختګ كې دومره ګرمښت نه ښوده او سړه رابطه يې ساتله.

د افغانستان له لوري امن جرګې ته د تيارۍ كميسيون د چارواكو په وينا، د كمسيونونو له ګډې غونډې وروسته هم څو څو ځله داسې راغلل چې پاكستاني لوري د جرګې له جوړيدونه، نه جوړيدو ته ډيره ليوالتيا ښوده او نه يې غوښتل كارونه سم پر مخ ولاړ شي.

دې ټولو او داسې نورو خبرو ته په كتو د اجوتيږي چې د امن جرګې په اړه پاكستاني لوري د افغان هغه په كچه ليوالتا نه در لوده او په ډيره ناړامۍ د  جرګې په لوري رامخې ته كيده، څو څو ځله خو داسې هم وشول چې د پاكستاني لوري لخوا نه جرګه په غير مستقيمه توګه رد شوه، خو د افغان كميسيون د هر اړخيزو اړيكو او كار په پايله كې جرګه يقيني او بيا تر سره شوه. دغې خبرې ته د جرګې په وروستۍ ورځ حامد كرزي هم اشاره وكړه او د جرګې د كميسيون د دارالانشا رئيس فاروق وردك يې هغه څوك وښوده چې نه جرګه يې په جرګه بدله كړه.

په ټوليزه توګه د امن جرګه كه ګډه جرګه وه، خو ليوالتيا پكې د يوه لوري وه او كار هم تر ډيره له همدې خوا وشو.

امن جرګه او سياسي مخالفتونه

 په واشنګټن كې د امن جرګې د جوړيدو له اعلان سره سم د جرګې د پلويانو  د مخالفينو پروپاګندې پيل شې. د كرزي او من جرګې د كميسيون ډيرو مخالفينو د غونډو په جوړولو او د مطبوعاتو له لارې د كمپاين په چلولو د جرګې مخالفت پيل كړ. هغوى دا داساسي قانون له موادو ليرې جرګه ګڼله او ويل يې چې په مدني قوانينو كې عنعنوي اصولو او پرېكړوته ځاى نشته. همدارنګه د پارلمان غړو ټينګار كاو چې د جرګې كاربايد پارلمانونه وكړي، داځكه چې پارلمانونو كې د خلكو واقعي استازي راټول دي. آزادو احزابو او ځينو نورو كړيو هم په خپل وار سره له جرګې سره خپل مخالفتونه څرګند كړل. ولسمشر كرزي دا مخالفتونه له سوچه نه و غورځولي، له همدې امله يې تر ډيره د جرګې كميسيون له داسې كسانو جوړ كړ چې هم سياسي ګټه ځنې واخلي او هم د انتقادونو لاره ورباندې وتړي. په دغه بهير كې استاد محقق چې ويل كيږي اوس هم جرګه د مدني قوانينو سره په ټكر كې بولي د يادولو وړ دى. همدارنګه په جرګه كې هم ډيرو هغو كسانو ته ځاى وركړل شو چې د جرګې د سياسي مخالفينو په توګه يې ښه زورور كمپاين كړى و، په دغه ډله كې رباني چې د متحدې جبهې مشرتوب هم پرغاړه لري شامل دى.

په ټوليزه توګه جرګه له پيل نه تر پايه له سياسي مخالفتونو سره مخ وه، خو دغو مخالفتو نو د جرګې په جوړيدو تاثير وكړ او نه يې هم په پايلو.

جرګه او مخالف جنګيالي

د افغانستان په اوسني حالت كې د سياسي مخالفينو په پرتله، دولت يو زيات شمير وسلوال مخالفين هم لري. دغه وسلوال په غښتلې كچه د طالبانو او ديوه تنظيم ګوټي په توګه د حزب اسلامي په ډلو كې سره راټول شوي او د بهرنيو او افغان ځواكونو په وړاندې وسلواله مبارزه كوي.

يادې شوې وسلوالې ډلې د افغانستان د اوسني نظام د هر كار او اقدام په څير د جرګې مخالفې هم پاتې شوې او دغه جرګه يې د امريكا او بش په فرمايشي جرګې و نوموله. د طالبانو  د هغه وخت وياند ډاكټر حنيف وروسته له هغې له جرګې سره د طالبانو كلك مخالفت اعلان كړ چې رسنيو د طالبانو د يوه بل وياند قاري يوسف له قوله په جرګه كې ددغې ډلې د ګډون خبرونه خپاره كړل. ډاكټر حنيف رسنيو ته وويل چې طالبان به د بهرنيو ځواكونو په سيوري كې هيڅ جرګې يا بهير ته ور ګډ نه شي.

له جرګې سره د طالبانو  او دولت ضد نورو ډلو پريكون ډيرى شنونكو د جرګې په موثريت كې خلا وبلله او ويې ويل چې څو دولت ضد ډلې سولې ته كښينني، ستونزې نشي حل كيداى. دولت هم له همغه پيل نه په جرګه كې د طالبانو او نورو مخالفينو د ګډون په اړه د تل په شان سوله ييز غبرګون ښوده. دولت د تل په شان هڅه كوله داځل د جرګې له لار ې د مخالفينو په ليكو كې درځ رامنځته كړي خو لكه چې وليدل شول، داسې ونشول او هيڅ طالب او ياكوم بل مخالف مشر جرګې ته رانغى او نه يې هم په جرګه كې د خپلو ملګرو د ګډون لپاره شرايط وړاندې كړل، آن تردې چې د موثقو معلوماتو له مخې، د طالبانو هغو ملګرو چې اوس په كابل كې دي لكه ملا سلام ضعيف، مولوي متوكل او مولوي حكيم مجاهد هم په جرګه كې د ګډون غوښتنه رد كړه او په جرګه كې يې برخه وانخيسته.

جرګه له پيل نه تر پايه ددولت ضد ډلو  لخوا رد شوه او د ستونزو د حل لاره له هيواده د بهرنيو ځواكونو وتل و ښودل شول.

امن جرګه، هيلې او اندېښنې
ا فغان دولت په واشنګټن كې د ولسمشر كرزي له لوري د جرګې وړانديز د هغه ستر حكيمانه اقدام وباله. دولت له پيل نه په دې اند و چې په  جرګه كې به نړيواله ټولنه د سلګونو خلكو تر مخ پاكستان پړ وبولي او بيابه نو دولت ضد ډلې داسې تجريد شي چې ماتول به يې ډير وخت ونه نيسي.

دولتي سرچينو به تل ويل چې كه نور هيڅ هم ونشي نو جرګه به نړۍ ته داثابته كړي چې پاكستان د افغان لانجې يو لورى دى او بايد د ستونزې د حل لپاره سمې مرستې وكړي. دولت په دې اند و چې په جرګه كې به نړيواله ټولنه، اروپايي ټولنه، اسلامي كنفرانس او داسې نورې سترې ټولنې ګډون وكړي او په يوه خوله به پاكستان پړ كړي، خو د جرګې جوړيدو ته د تياريو له پيل نه پاكستاني لوري داسې سياست غوره كړ چې ګنې جرګې ته په زور ور كاږل كيږي او ګډون به يې د لانجې د يوه لوري نه بلكې د يوه ګاونډي هيواد په توګه وي. پاكستان په خپل خاص مهارت سره وكړاى شول، ټولې هغه ويرې چې ځينو هغه هيواد ته د جرګې په جوړيدو كې په ګوته كولې، ناكامې وباسي. افغان دولت په دې اند و چې نړيواله ټولنه به په جرګه كې ګډون كوي او دجرګې د پريكړو تضمين به په غاړه اخلي، خو داسې ونشول. پاكستان په جرګه كې د نړيوالې ټولنې ګډن رد كړ او دجرګې پرېكړې يې (جرګه ګۍ) ته وسپارلې. د پرېكړو په اړه هم بايد وويل شي چې ټولې عمومي او داسې پرېكړې وې چې له جرګې نه وړاندې هم هرځل يادې شوي او په دې اړه عملي ګامونه هم اوچت شوي دي.

د هيلو ترڅنګ له همغه پيل نه د جرګې په اړه ډيرې انديښنې هم موجودې وې. ستره انديښنه داوه چې جرګه به د ډيورنډ كرښه راياده كړي او په دې توګه به افغانستان په يوه بله لوبه مصروف كړي. همدارنګه دولت په دې ويريده چې د جرګې ځينې ګډونوال به په ډيره كلكه له افغانستان څخه د بهرنيو ځواكونو وتل وغواړي او يابه هم په دولت كې طالبانو ته د حق وركولو غوښتنه وكړي خو دا ټولې ويرې هم د هغو هيلو ترڅنګ بې ځايه ثابتې شوې چې موږ يې پورته يادونه وكړه. په جرګه كې نه ډيورنډ ياد شو او نه هم بهرني ځواكونه او په حكومت كې د طالبانو ګډون.

د جرګې نا څرګندې پايلې

كه په ځير سره وكتل شي، د امن جرګه لكه څومره چې بايد د امن په اړه له يوې څرګندې لاسته راوړنې سره پاى ته رسيدلې واى، ونه رسيده. دابه ومنو چې جرګې وكولاى شواى له له لسګونو كلونو وروسته د ډيورنډ ددوو خواو ولسونه چې ترډيره يو وخت يو ولس و يوځاى كړي، خو بيا يې هم ونشواى كړاى د ستونزې عملي لارې وښيي. جرګې هغو ټكوباندې پريكړې وكړې چې هغه تل د افغانستان او پاكستان په ډيپلوماټيكو كړيو كې تكراريږي. له ترهګرۍ، نشه يي توكو او افراطيت سره مبارزه چې د پريكړه ليك غټ ټكي جوړوي هغه خبرې دي چې امريكا، افغانستان او پاكستان يې له پنځو كلونو راهيسې په اړه كلك ګامونه اخيستي دي، همدارنګه د پريكړه ليك نورې برخې هم داسې ندي چې نوې دې وي او په هغې دې كار كومه لويه لاسته راوړنه ولري.

په افغانستان كې ستره ستونزه د بهرنيو ځواكونو او د هغو پرضد د جنګيدونكو ډلو ترمنځ ده، چې متاسفانه يو هم د جرګې لورى نه و او هغه كسان په جرګه كې راټول شوي و چې دا څوكاله همدا نارې وهي چې په جرګې كې يې وهلې خو كومه پايله يې نه ده لرلې.

كه چيرې جرګې د افغان دولت، دولت پلوه بهرنيو ځواكونو او طالبانو ترمنځ د سولې او يا هم د هرې خوا دغوښتنو د مطرح كولو شرايط برابر او د پړ او نا پړ كيدو په صورت كې ملامت لورى له صحنې ايستلى واى، زموږ په ګومان، تاثيرات به يې باوري او محسوس و.

په عمومي او داسې ټكو پريكړه چې هغه د څو كلونو راهيسې تكراريږي، د جرګې پريكړې نا څرګندې او مبهمې ښكاره كوي او هيڅ داسې باور خلكوته نه وركوي چې پر بنسټ يې وكولاى شي راتلونكې ته هيله من او خوښ و اوسي.  

آصف ننګ، د جاسوسۍ تور او د لوبې پيل

محمدکبير حقمل

لکه چې ټول هيوادوال خبر دي، په پارلماني چارو کې ددولت د وزير وياند او د امن جرګې مجلې مسئول مدير، ښاغلى محمد آصف ننګ له څو ورځو راهيسې د ملي امنيت په زندان کې شپې او ورځې تيروي.

د ننګ د نيول کيدلو لامل يواځې او يواځې د امن جرګې په مجله کې د يوه مضمون چاپيدل ښوول شوي دي او ملي امنيت وايي چې د ولسمشر په حکم يې ښاغلى ننګ ددې ليکنې د سپيناوي لپاره نيولى دى، خو په ډير تاسف سره بايد ووايو چې يو شمير هغو کړيو چې نه په ملت باور لري او نه هم په وروري او هيوادوالۍ، له دې مسئلې نه داسې خبره جوړه کړه چې نه امنيت ورته کړې وه او نه هم د آصف ننګ نژدې ملګرو او همکارانو.

د پاکستان په استخباراتو پورې د ښاغلي ننګ تړل داسې يو تور و چې ملي امنيت يې هم غبرګون ته را پاڅاو او په کلکه يې وويل چې تراوسه پورې ملي امنيت داسې هيڅ کوم نظر نه دى څرګند کړى. د چارو ادارې لوى رئيس او د وزيرانو شورا منشي ښاغلي فاروق وردک هم په دې اړه ټول هغه تورونه چې په ښاغلي ننګ لګيدلي بې ځايه او مخکې له وخته وبلل.

داچې دا تورونه ولې او د چا لخوا لګيږي، ډير افغانان ورباندې ښه پوهيږي، خو داچې د ښاغلي ننګ د نيولو لوبه له کومه پيل شوه، هغه مسئله ده چې څه ناڅه ژورتيا لري.

د افغانستان په څه باندې تير يو کلن سياسي ژوند کې د آصف ننګ را ټوکيدل او بيا د کرزي له ترټولو د ښه او پرکاره وزير ښاغلي فاروق وردک ويندويي آصف ننګ د داسې بدو سترګو نښه وګرځاوه چې له امله يې اوس دى د زندان په کوټه کې شپې او ورځې تيروي. هغه کسان چې له آصف ننګ سره يې ډيرې نژدې اړيکې درلودې وايي چې کله به د کرزي د کابينې د کوم وزير د نوي کيدو او يا هم پارلمان ته د هغه د معرفي کيدو خبره شوه، هر يوه به د آصف ننګ په ټيلفون زورونه آزمويل او له ده نه به يې د برياليتوب په لاره کې مرسته غوښتله. موږ نه پوهيږو چې ښاغلي ننګ به د پارلمان او حکومت ترمنځ په اړيکو او د وزيرانو په برياليتوب او يا ناکامۍکې څومره رول درلود، خو ځينو په چوکۍ مينو وزيرانو بيا ننګ يوه اسره ګڼله او د وزارت چوکۍ ته د رسيدو لپاره يې د هغه مرسته حتمي بلله.

له کله نه چې کرزي د افغان دولت له کابينې نه د يوې خاصې جنايتکارې ډلې څو مشهور او لوړ پوړي کسان لرې کړل، په لومړي ګام کې فاروق وردک او له هغه وروسته آصف ننګ د هغو له لوري د لومړي مخالف او حريف په توګه وپيژندل شول. څو څو ځله د دغو کسانو له مطبوعاتو ښودل شوې ده چې فاروق وردک يواځينى کس ده چې په دولت کې ددوى د مخې سپر دى او ترڅو چې دى د چارو د ادارې مسئول وي، دوى به ونشي کړاى خپلې تيرې مزې بيا وڅکي.

د فاروق وردک پرضد کمپاين د شمالي ټلوالې لخوا نه هر وخت روان و او په يوه نه يوه نامه يې غوښتل دى تر نيوکو لاندې راولي او مطبوعاتو ته يې را وباسي خو لکه چې دوى هم اقرار کوي، وردک داسې سياست کاروي چې نه له چاسره درګيره کيږي او نه يې هم څوک ملامتولاى شي.

د افغانستان د بهرنيو چارو له مخلوع وزير نه د ولسي جرګې لخوا د باور رايې اخيستل او په دې اړه د سپنتاپلوو لخوا د فاروق وردک تورنول، هغه څه و چې د فاروق وردک په ضد يې يوه بله کړۍ هم را و ټوکوله او له هغه سره د مخالفتونو يو بل پړاو هم پيل شو. په دې توګه د فاروق وردک او د هغه د ټيم په وړاندې داسې رقيبان پيدا شول چې نور يې په کلکه دده ورکولو او يا هم بدنامولو ته ملا تړلې وه. په افغان دولت کې د فاروق وردک اعتبار او له هغه سره د ولسمشر ټينګ ملاتړ ددې لامل وګرځيدل چې څوک دې مخامخ په ده د ګوزار زړه ونشي کړاى او له يوې بلې لارې دې د هغه د ځپلو هڅه وکړي.

همدا لامل و چې د فاروق وردک سياسي مخالفينو، د امن جرګې مجلې د اتمې ګڼې په راوتو يو داسې دليل پيدا کړ چې د ښاغلي وردک وياند يې زندان ته واچاو او له دې لارې يې خپلو شومو تبليغاتو ته زور ورکړ.

ډير کله د افغانستان ولسمشر له سختو نيوکو سره مخ شوى او ډيرې سختې خبرې يې اوريدلې دي، خو هيڅکله يې هم داسې احساساتي ګام نه دى پورته کړى چې هم يې دده ټيم او هم يې دده يوه تکړه همکار ته زيان رسولى وي. د کرزي افراطي پلويان هم ترډيره دانيوکه لري چې ولسمشر ولې دومره پراخه سينه لري چې هرڅه ده ته ويل کيږي خو په وړاندې يې احساسات نه څرګندوي. ولسمشر د خپل مرستيال او ټول ګټو چارو وزير په وژلو او د هغو د وژلو په دوسيه ښه پوهيږي، خو د اچې په هيواد کې نور خپل منځي شخړو او اختلافاتو ته لمن نه وهي، دا موضوع يې سړه پريښوده او د ډيرو په وينا، د هغه وزير قاتلين اوس هم په بېغمه زړه په کابل کې په خپل کارو بار لګيادي. دې ته ورته په نژدې تيرو څو اونيو کې د افغانستان د لوى څارنوال د تښتولو هڅه وشوه، خو ولسمشر بياهم هغې ته پراختيا ورنکړه او په سوله ييزه توګه يې د هغې د حل غوښتنه وکړه.

دې ته ورته په لسهاو مسئلې دي چې ولسمشر ترينه همداسې تير شوى او څه يې نه دي ويلي، خو د آصف ننګ خبرې چې له هغې نه بدې او سختې خبرې هره ورځ په پيام مجاهد، پيمان ملي او داسې نورو رسنيو کې تکراريږي ولې ددې لامل شوې چې کرزى دې زندان ته د هغه د اچولو پريکړه وکړي. پوښتنه پيدا کيږي چې دا څوک و چې د امن جرګې مجلې 8 مه ګڼه يې پيدا کړه او بيا يې د ولسمشر تر ميزه ور ورسوله، همدارنګه دا څوک و چې ولسمشر ته يې د آصف ننګ له ټولو خدمتونو او کارونو سره سره د هغه د بدې څيرې د معرفي کولو خبرې وکړې او هغه ته يې دى يو مخرب معرفي کړ. ددې ترڅنګ دا څوک و چې ولسمشر ته يې مشوره ورکړه چې د ننګ په نيولو به د جرګې پروسه نه زيانمنيږي او نه به هم دده نيول دده له نه نيولو نه په زيان نه تماميږي. دا ټولې او دې ته ورته هغه پوښتنې دي چې په ډاګه ښکاره کوي چې يو څوک او يا کومه ډله خو شته چې له ډيرې مودې راهيسې يې د ننګ کارونه څارل او دداسې يوې خلا د پيدا کيدو موقع يې لټوله چې وکولاى شي له هغې نه په ګټې اخيستو ننګ او دهغه همکاران د زندان خونو ته واچوي او بيا يې ترڅنګ داسې پوچ تبليغات پيل کړي چې د ننګ شخصيت او عزت هرڅه ترپوښتنې لاندې راولي.

موږ د ننګ په موضوع کې په يوه څه ډير باور لرو او هغه داده چې دده نيول يوه توطئه وه او ددې توطئې ترټولو ستر ښکار لومړى فاروق وردک او بيا ولسمشر و. ولسمشر د ننګ د نيولو په فرمان سره د ډيرو داسې کسانو زړونه له لاسه ورکړل چې په ده يې باور درلود او ويل يې چې د ننګ په شان فعاليتونو له لارې به ولسمشر ته کار وکړي. د ننګ د خدمتونو او کارونو ځواب په زندان او تحقير سره هغه څه و چې ډيرى ځوانان يې له ولسمشر نه خفه او زړه بدي کړل. ډير افغانان اوس دا پوښتنه کوي چې آيا کرزى همدومره کم حوصله ده چې د خپل ځان په اړه يو تحليل هم نشي زغملاى او يا که دومره احساساتي ده چې د هرچا په خبره زندان ته د يو چا د اچولو حکم ورکوي او له دې لارې داسې تبليغاتو ته لاره اواروي چې نه دده په ګټه ده او نه هم ده ته د وفادارو خلکو.

موږ په دې باور يو چې د ننګ بدنامول د فاروق وردک او بيا خپله د ولسمشر په ضد ديوه داسې کمپاين برخه ده چې د يو شمير معلوم الحاله کړيو لخوا په لار اچول شوى او که يې مخه ونه نيول شي جريان به يې ډيرې نورې ستونزې را ولاړې کړي.

له طالبانو سره د ايران مرسته، حقيقت که بهانه؟

محمد کبير حقمل

له طالبانو سره د پاکستان د مرستو له ادعاو وروسته، دادى څه موده کيږي چې د افغان او بهرنيو چارواکو له خولې، د ايران له لوري هم له طالبانو سره د مرستې خبرې کيږي. د هيواد د لويديزو سيمو پوځي چارواکي او ترڅنګ يې بهرنيان ادعا کوي چې دوى ته داسې وسلې په لاس ورغلي چې ګومان کيږي ايران دې طالبانو ته راليږلې وي. دوى وايي چې په دغو وسلو کې هغه ماينونه شامل دي چې موټرونه او شوبلې زيانمنولاى شي.

د طالبانو سرچينو او ايراني دولت څو څو ځلې د افغان او بهرنيو پوځي مقاماتو دغه ادعاوې رد کړې دي. طالبانو ويلي چې دوى له آزاد بازار نه وسله ترلاسه کوي او په کابل کې د ايران سفارت وايي چې دوى حاضر دي ددغې ادعا د سپيناوي لپاره هر راز مرستې وکړي. کار پوهان هم په دې اړه يوه خوله نه دي، څوک د ايران او څوک هم د حکومت او بهرنيو ځواکونو خبرې تائيدوي، عام ولس خو اوس د هيڅ په اړه هم د سوچ  کولو وخت نرلي او که يې لري هم، ددوى هر تصور د نړيوال ناولي سياست ښکار ګرځي.

طالبان او ايران

په اتيايمه لسيزه کې چې کله د افغانستان د ناخوالو او ګډوډيو د له منځ وړلو په پايله کې، د طالبانو تحريک پيل شو، ايران يو له هغو هيوادونو څخه و چې دغه تحريک يې نه مانه. کابل  ته د طالبانو له ننوتلو وروسته چې کله ايران د طالبانو له مخالفينو سره پلوي ته زور ورکړ، طالبانو هم له دوى سره خپلې دښمنۍ ته زور ورکړاو په کابل کې يې د ايران سفارت وتاړه. طالبانو له خپل شريعت اوونيزې اخبار نه هغه مهال د ايران سفارت د بنديدو په اړه وليکل چې په کابل کې (د ايران جاسوسي شبکه) و تړل شوه. ايران هم د طالبانو ددې کار په وړاندې د طالبانو له مخالفينو سره خپل ملاتړ ټينګ کړ او د خپل سفارت چارې يې په مزار شريف کې چې هغه مهال د شمالي ټلوالې ستر مرکز و پيل کړې.

کله چې طالبانو ددوهم ځل لپاره مزار شريف باندې واک ټينګ کړ، د ايران سفارت څو تنه کارکوونکي او ډيپلوماټان يې ووژل چې دغه کار د ايران او هغه مهال افغانستان ترمنځ ستونزې لاهم ډيرې کړې. ايران څوڅو ځلې له طالبانو نه د خپلو ډيپلوماټانو د وژونکو غوښتنه وکړه خو هغوى تر پايه له دغو وژونکو نه ناخبري ښوده او ويل يې چې دوى ته نه دي معلوم. دغه لانجه د افغانستان او ايران په پوله د ايراني پوځ تر مانورونو او په افغانستان تر بريده پورې ورسيده. يوه ايراني جنرال هماغه وخت غورې کولې:(ماته که اجازه راکړل شي، په يوه ورځ کې به د تورخم په دروازه ودريږم.)

د طالبانو او ايران ستونزه د بريد له ګواښ نه وروسته هم پاى ته و نه رسيده. طالبانو څوڅو ځله وويل چې ايران يې مخالفينو ته وسلې ورکوي او ايران هم د طالبانو نظام د افغانستان مشروع حکومت نه ګاڼه.

له 2001ز کال راپديخوا چې کله امريکا په افغانستان تيرى وکړ او طالبان هم له واکه ګوښه شول، ايران له هغو هيوادونو نه و چې د کابل له حکومت سره يې د ښو اړيکو غږ وکړ. که څه هم ايران په افغانستان کې د امريکا شتون ځانته يو خطر باله، خو بيايې هم د طالبانو په ماتې خوښي ښودله او له نوي حکوممت سره يې د مرستو ژمنه وکړه. ايران د امريکا له ويرې په همغه لومړي کال چې امريکايي ځواکونه افغانستان ته ننوتل، د حزب اسلامي مشر انجنير ګلبدين حکمتيار چې له امريکا يانو سره د جګړې په اړه له طالبانو سره هم نظره و، له خپلې خاورې و ايسته او د ډيرو شنونکو په اند، بيايې هم له شمال ټلوالې سره خپلو مرستو ته دوام ورکړ. ايران په دې کار سره وښوده چې په افغانستان کې د نوي نظام له جوړيدو نه خوښ دى او ددې نظام د خوښي لپاره هرڅه کولو ته تيار دى.

فرهنګي تيرى او نظامي مرستې

له تيرو پنځو کلونو راهيسې ايران د ډيرو افغان دولتي چارواکو له خوا د(کشور برادر) په نامه ياديده. په ايران باندې يواځې هغو نيوکې کولې چې دايران کلتوري يرغل يې ليده او په ښکاره يې په دې برخه کې ددغه هيواد هڅې محسوسولې. د افغانستان په دفتري او رسمي کارونو کې د ايرانيو لغاتو ننوتل او ترڅنګ يې د افغانستان په هره برخه کې د دري پرځاى د ايرانۍ فارسي د غښتلي کولو هڅې هغه څه و چې ايران يې د يوه فرهنګي متجاوز په توګه افغانانوته معرفي کاو. خو له طالبانو سره د ايران نظامي مرستې هغه خبره ده چې ډيره وروسته او په لږ وخت کې پيل او په زور کې شوه.

د ايران او امريکا ستونزې

په ايران کې د شاهي نظام له سقوط او په دغه هيواد کې د مذهبي حکومت له جوړيدو را پديخوا امريکا دا هڅې کوي چې ايران ترخپل تابعيت لاندې راولي او يا يې هم نظام بدل کړي. امريکا دا ستونزه يواځې له ايران سره نلري، بلکې له ډيرو هيوادو سره يې لرلې او لري يې، خو ايران يو له هغو هيوادونو نه حسابيږي چې حکومت يې په دې توانيدلى چې تر اوس مهاله د امريکا هر راز دسيسې شنډې او پروګرامونه يې له نشت سره حساب کړي.

ډيرى شنونکي په افغانستان کې د امريکې بريد يواځې د طالبانو د سقوط لپاره نه بولي، بلکې هغو په دې عقيده دي چې امريکا له دې لارې غواړي ايران له نژدې و څاري او د اړتيا په وخت کې له همدغه ځايه خپل حساب ورسره تصفيه کړي.

د يورانيمو د بډايه کولو او له اسرائيلو سره د ټينګې دښمنۍ په اړه د ايران چارواکو ټينګ دريځ يوبل هغه دليل دى چې د ايران او امريکې ستونزې يې ډيرې کړي او بې له شکه افغانستان هم په دې ستونزو کې په يوه نه يوه شان ګډيږي.

په ايران کې د ملايانو او مذهبي سياسيونو واک او هلته څه ناڅه اسلامي احکامو ته پاملرنه يوبل هغه ټکى دى چې له ايران سره د امريکې دښمني ډيروي او امريکا هم اړه ده ددغې دښمنۍ لپاره خپل ملګري ډير کړي. امريکا د يوويشتمې پيړۍ د اسلامي ملتونو هغه دښمنه ده چې په هيڅ راز دښمني يې صرفه نه کوي او نه هم په دې لاره کې له خدايه او خلکو ويريږي.

زړه دښمني او نوې دوستي

لکه چې پورته مو يادونه وکړه، ايران او امريکا له ډير وخته را پديخوا يو دبل په وړاندې سرونه نه ټيټوي. د ايران اټومي مسئله او په هره نړيواله موضوع کې د امريکا لاسوهنه ددې لامل شوى دى چې ايران دې له افغانستان او عراق وروسته د امريکې نښه وګرځي. په افغانستان کې د بشري حقونو نقض او د اسامه بن لادن پلوي هغه بهانه وه جې امريکې په افغانستان د تيري پرمهال ګټه ترې واخيسته، د صدام ديکتاري او په عراق کې د خطرناکو وسلو توليد هغه بهانه وه چې امريکې يې پرمټ پر عراق بريد وکړ او اوس مهال اټومي وسلې او په نوې دعوا له طالبانو سره د ايران مرستې هغه بهانه ده چې امريکا غواړي د هغې له مخې په ايران بريد وکړي. څو کاله وړاندې امريکا د ايران له حکومت نه دهغه هيواد دخلکو د بې لارې کولو لپاره هلته يو راډيويي سټيشن فعال کړ، ددې ترڅنګ يې له ډيرې مودې راهيسې په ملي او نړيواله کچه د ايراني حکومت د بدنامۍ لړۍ پيل کړې او اوس يې دادى له طالبانو سره د ايران مرستې را ميدان ته کړې او خداى خبر چې په دې بهانه به څه ګلونه اوبه کړي.

په ايران د بريد په اړه د نړيوال اټومي پروګرام مشر محمد البرادعي خبردارى او په عراق کې د اټومي وسلونه پيداکيدل ددې لامل شو، چې امريکا دې د ايران د اټومي وسلو په اړه د بريد بهانه له لاسه ورکړي، خو له طالبانو او القاعدې سره د ايران له لوري د وسلو مرستې بيا هغه بهانه ده چې که يې امريکا ټينګه ونيسي او افغان انډيوالان يې هم ورسره بدرګه کړي، ښايي د ايران د غوږ تاوولو ښه موقع په لاس ورشي.

موږ له دې امله چې ايران او طالبان دوه هغه مخالفان پيژنو چې پخلا کيدل او يو کيدل يې ناشوني بريښي، له طالبانو سره د ايران د مرستو ادعا دومره پرځاى نه بولو، خو له دې امله چې همدااوس نژدې ټوله نړۍ په افغانستان کې له طالبانو سره لاس او ګريوان ده او د طالبانو دوستان خپل دښمنان ګڼي، د امريکې دعوا يوه بهانه راته ښکاري او په دې اند يو چې په راتلونکې کې به امريکا ددې څو بمونو د تور ځواب ايران ته د هغو بمونو له لارې ورکړي چې په 2001ز کال کې يې طالبانو او له هغې وروسته يې عراق ته ورکړ.

له افغان دولت سره د ايران مرستې او ترڅنګ يې له هغې جبهې نه د ايران بشپړ ملاتړ کوم چې همدا اوس د طالبانو د وينو تږې ده، ددې څرګندونه کوي چې ايران په افغانستان کې ډير داسې ملګري لري چې کولاى شي له طالبانو نه ښه چوپړ ورته وکړي.

موږ هيله لرو چې افغان ولس په دې پوه شي چې په افغانستان کې د هر هيواد معامله او دښمني زموږ په ګټه نه شي تماميداى او که چيرې زموږ د هيواد ناورين د نورو هيوادونو د بدبختۍ لامل شي، ښايي دا به تر آخره زموږ د ملت او هغه هيواد د خلکو په زيان وي کوم چې نور يې زموږ له خاورې تر فشار لاندې راولي.

موږ په ډاډ سره ويلاى شو چې د افغانستان ملت له هغو نه چې له زرګونو کيلومټرو ليرې په نابللې توګه زموږ هيواد ته راغلي، خپل ګاونډيان ښه پيژني او هم کولاى شي، له هغوى سره د ورورۍ او دوستۍ له لارې د ښه ژوند لاره خپله کړي.

موږ له لوى خداى(ج) نه غوښتنه کوو چې د افغانستان ملت د نورو په ناولو سياستونو کې له وريت کيدو نه وساتي او نور يې د خپلواکۍ او ازادۍ په هغه لاره روان کړي چې تل ددې خاورې ميړونو د هغه په ارمان ژوند کړى دى. 

قدرت طلبي، عامل بزرگ ناكامي‌حركت هاي اسلامي

محمد كبير ”حقمل“

از بدو به وجود آمدن شكست در صف واحد مسلمانان در جهان تا به امروز بخصوص بعد از قرن بيستم، صدها‌حركت اسلامي‌ زير شعار تحكيم نظام اسلامي‌و تامين‌ ‌عدالت روي كار آمده و نابود شده اند. اين حركت ها گاهي به اندازه‌ كوچك بوده كه با محض ظاهر شدن از بين رفته‌و گاهي هم به اندازه‌ بزرگ بوده كه نظام ها را سقوط داده و انقلاب به بار آورده اند.

متاسفانه حركت هائيكه حكومت هاي مخالف شان را سقوط داده و قدرت به دست گرفته‌ اند، با انتخاب نمودن سياست قدرت طلبي همه دستاوردهاي ساليان دراز و طولاني مبارزه‌ شان را از دست داده و در نتيجه به گودالي افتاده اند  كه جامعه را نيز با خود از بين برده و مشكلاتي به بار آورده اند كه ساليان سال حل نگرديده است.

مثـال هــاي چنيـن حـركت ها  را ما در حال و ماضي هم در كشور خود و هم در كشورهاي اسلامي‌ديگر بخوبي مشاهده كرده مي‌توانيم، بخصوص در كشور هائيكه دستخوش جنگ و مبارزات طولاني بوده اند.

در سال هاي بعد از 1350‌ هـ ش در كشور ما به نام نهضت اسلامي‌حركت هاي رشد كردند كه شعار شان تحكيم نظام اسلامي‌و تامين‌عدالت بود. اين حركت ها بدون شك در ابتدا به تعقيب و به دست آوردن اهدافي والاي بودند كه به منظور  نيل به ا~ن دست به فعاليت هاي حزبي زده بودند؛ ولي متاسفانه بعد از اينكه تا اندازه يي ريشه گرفتند مسير اصلي شان را تغيير داده و به سوي رفتند  كه كاملاً مخالف اهدافشان بوده و هلاكت بار  آورد. مجاهدين افغانستان بعد از كاميابي شان وقتي به كابل آمدند و مزه‌ قدت را چشيدند چنان در مخالفت هم قرار گرفتند كه قبلاً تصور آن هم نه مي‌شد. اگر ما بگوئيم كه مخالفت مجاهدين افغان دراين بوده كه كدام گروه چه مفكوره يي دارد شايد آنقدر بر جا نباشد؛ ولي اگر گفته‌شود كه گروهاي مجاهدين افغانستان به منظور رسيدن آني به اريكه قدرت به كشتن يكديگر پرداختند بخاطري بجا خواهد بود كه هر كس آن را به چشم سر ديده و اثرات آن را نيز  مشاهده كرده‌ اند.

فلسطين يكي از كشور هاي اسلاميست كه ده ها سال انتظار صلح و آزادي را مي‌كشيد. اين را همه ميدانند كه در سر زمين‌هاي جنگ و مبارزه احزاب بيشتر خلق شده و زود تر ريشه هم مي‌گيرند. فلسطين نيز مانند ديگر كشورهاي اسلامي‌كه در آن جنگ و گروه هاي مختلف براي به كرسي نشاندن هدف شان مبارزه مي‌كردند امروز همان مزه تلخ قدرت طلبي  هاي گروه هاي مبارز اسلامي‌شان را مي‌چشد كه از ده ها سال بدينسو به اين منظور مبارزه مي‌كنند.

احزاب حماس و فتح  بزرگترين گروه هاي آزاديخواه فلسطين هستند. رهبران اولي هر دو گروه به منظور بدست آوردن سرزمينهاي اشغال شدهِ فلسطين دست به مبارزه زدند و هر كدام شان به مثابه مبارز آزادي دفن شده و ياد مي‌شوند؛ اما اكنون كه حرف از قدرت ، حكومت، وزارت و رياست به ميان آمده هيچكدام شان هدف اولي شان را در نظر نه گرفته‌دست به عملي مي‌زنند كه فايده آن تنها به دشمن مشترك شان مي‌رسد.

تفرقه افگني ميان مسلمانان، تقسيم كردن مسلمانان به گروه هاي مختلف و بعد كوبيدن آنها در محاذهاي كوچك و محدود سياسي آرماني بوده كه از صدها‌سال بدينسو اسرائيل و ديگر حلقات غير اسلامي‌در مقابل مسلمانان آنرا مد نظر داشته‌و همه وقت براي به دست آوردن آن كار مي‌كنند. متاسفانه اين حربه دشمنان  از جنگ هاي صليبي گرفته‌تا به امروز در همه كشورها و محاذهاي اسلامي‌موثر تمام شده و كار داده است. يگانه و بزرگترين كمك كننده در راستاي كاميابي اين آرمان همان قدرت طلبي وعدم پذيرش همديگر در ميان گروه هاي اسلامي‌است.

به يقين كامل گفته‌مي‌توانيم كه وحدت مسلمانان وسيله‌ است كه مي‌تواند همه نيات خصمانه‌ دشمنان اسلام را به خاك يكسان كند؛‌اما افسوس كه اين وسيله هيچگاه به دست مسلمانان نه آمده و اگر بدست شان آمده است دوامي‌ نكرده و به بسيار نامردي از آنها گرفته‌شده است.

حركت صلاح الدين ايوبي در بين النهرين و اتفاق چند حلقه‌ محدود اسلامي‌باعث زوال گروه و اجتماع بزرگ ضد اسلام در شرق ميانه شد؛‌اما دريغا كه اين حركت نيز فنا شده وامروز سرزمين‌فلسطين نيز عين روند را پشت سرميگذراند. چند سال پيش تلخ ترين سالها براي فلسطينيان  بود؛ زيرا در آن زمان آنها ني با اسرائيل  مقاومت كرده مي‌توانستند و ني هم گروه هاي مبارز شان آنقدر امكانات داشتند كه دشمن شان را بالمثل جواب ميدادند؛‌اما اينكه در اين چند سال اخير حكومت فلسطين تا اندازه»‌ جان گرفت و ديگر گروهاي مبارز فلسطيني نيز تا اندازه به اسلحه خوب دست يافتند، بلاي قدرت و تفرقه طلبي در بين شان راه يافته‌و اكنون مبارزات ده ها ساله‌ شان با هيچ ضرب مي‌شود.

انتخابات سال گذشته»‌‌پارلماني فلسطين بلايي بود كه مقاومت فلسطين را نهايت متضررر ساخت. اگرچه اين انتخابات راه را براي اشتراك حماس كه قبلاً از دخالت در دولت حذر مي‌كرد باز كرد؛ ولي در ضمن آن تهداب جنگهاي را گذاشت كه چند وقت بعد از انتخابات آغاز شد و اكنون بدترين دوره»‌ خود را طي مي‌كنند.

تشويق گروهاي اسلامي‌براي به دست گرفتن قدرت و ضربه وارد آوردن بالاي گروهاي ديگر اسلامي‌بدون شك از سوي كشورها و حلقاتي صورت مي‌گيرد كه با حركت هاي اسلامي‌در تضاد بوده و خواهان نابودي آنها مي‌باشند. كشيدن حماس به دولت، اعمال تعزيرات اقتصادي و بعد   آماده ساختن زمينه براي اختلاف ميان حماس و فتح پروژه بوده از چندين سال بدينسو اسرائيل و كشورهاي همسويش بر آن كار كرده و اكنون در حال عملي شدن است. براي  اسرائيل چه بهتر است از اينكه مرمي‌فلسطيني بجاي اصابت به جان اشغالگران اسرائيلي، به جان فلسطيني ديگر بخورد، براي اسرائيل چه خوب است كه گروه هاي منظم دشمن خود را بجاي اينكه با اسرائيل درجنگ ببيند، در جنگ هاي داخلي بدون اينكه ضرري به اسرائيل برسانند ببيند.

به يقين كامل گفته‌مي‌توانيم كه روند فعلي فلسطين و اختلافات بي سابقه‌ حماس وفتح تصادفي نبوده؛بلكه در نتيجهِ فعاليت هاي تخريبانه»‌‌ اسرائيل وديگر كشورهاي دوست آن به ميان آمده است.

اينكه اكنون حماس سلاح خود را در مقابل فتح و فتح نيز امكاناتش را در مقابل حماس به كار مي‌گيرد، پروسه‌ است كه براي نابودي كامل مقاومت اسلامي‌ فلسطين وبه رسميت شناختن  اسرائيل به راه انداخته‌شده است.

در آخر بايد گفت كه اگر نشه‌ قدرت در سر حماس و فتح در فلسطين و گروه هاي ديگر مبارز در ديگر كشورهاي اسلامي‌به شكل فعلي اش بماند، دشمن كامياب شده و همه قربانيهاي آزادي خواهانه عبث خواهد رفت.

رونالډ نيومن، د افغانستان تجزيه؟! احمقانه خوب

محمدکبير حقمل

څو ورځې وړاندې په قرغزستان کې د امريکې سفير چې پخوا يې په افغانستان کې د امريکا د سفير په توګه دنده ترسره کوله، په يو لړ څرګندونو کې وويل چې که د افغانستان اوضاع کنټرول نه شي، دغه هيواد به له تجزيې سره مخ شي. ده وويل چې په دغه هيواد کې وضعيت د خرابۍ په خوا روان دى او که کار ونشي نو نور به هم خرابه شي.

دده دغه څرګندونې په داسې حال کې کيږي چې زموږ په هيواد کې د امريکې په شمول، د څو نورو هيوادونو په لسهاو زره عسکر ميشت دي او مستقيما جګړه کوي. د افغانستان اوسنى ولسمشر او ځينې نور لوړپوړي چارواکي  هم چې کله خبرې کوي نو امريکا او ترڅنګ يې نړيواله ټولنه زموږ د هيواد د اوسنۍ سوکالۍ؟! اتلان بولي او کله کله خو يې د افغانستان د ځمکنۍ بشپړتيا د ساتونکو؟!! په نامه هم يادوي.

د افغانستان ځمکنۍ بشپړتيا او ازادي خو له لسګونو کلونو راهيسې د هرتورمخي او خود خواه بهرني ځواک د بريد نښه ده، خو تجزيې ته يې بيا کله کله ډير کورني ګوډاګيان هم ملاتړي چې د لوى خداى په فضل او ددغه هيواد د ځينو صادقو او مسلمانو بچيانو په مټ تراوسه پورې دغې موخې ته نه دي رسيدلي او د ډيورنډ له کرښې وروسته دافغان ملت ترمنځ تراوسه کومه بله توره کرښه نه ده ايستل شوې.

تجزيه، د امريکا لوى ارمان

امريکا چې کله له دوهمې نړيوالې جګړې وروسته د متحدينو په مټ بريالۍ شوه او د بريټانيې او شوروي اتحاد په څير يې د هيوادونو د لاندې کولو شوق وکړ، له همغه پيل نه يې په ملتونو کې د نفوذ لار د تفرقي اچول و ګڼل. د امريکې هر ټولواک او ولسمشر د صليبي جګړو پرمهال د کليسا هماغه وصيت چې يواځې د تفرقې له لارې په مسلمانانو کې برياليتوب ته رسيږي، لومړى په مسلمانانو او بيا په ټولو هغو هيوادونو کې چې ددوى ګټې پکې خوندي دي، په پام کې نيسي او لکه چې ليدل کيږي تراوسه په دې لاره کې بريالۍ هم ده.

له ډيرو کلونو راهيسې ښکاره ده چې امريکا کله د کومو هيوادونو د کورنيو ستونزو د حل کولو په نامه په هغو هيوادونو کې مداخله کړې ده او خپل عسکر يې د ملګرو ملتونو په تائيد يا په وچ زور ورليږلي دي، د هغو هيوادونو ټوټه ټوټه کيدل حتمي شوي او تر ډيره دا هيوادونه تجزيه شوي هم دي. په ټوليزه د لويو ځواکونو او په خاصه توګه د امريکې د متحده ايالتونو همدا په ګټه ده چې لويې ټولنې او يا هيوادونه ټوټه ټوټه کړي او په څو برخو يې وويشي.

له تيرو پنځو کلونو راهيسې هم چې امريکا پر افغانستان او عراق بريد کړى دى، په دغو هيوادونو کې د امريکې د تجزيه غوښتنې نښې څه ناڅه ښکاره شوي او په يوه نه يوه بڼه يې لاس ورته اچولى دى. دغه نښې په افغانستان کې تر اوسه پورې په پوره توګه نه دي محسوس شوي خو په عراق کې د امريکايي ځواکونو په غوښتنه ددغه هيواد په ځينو سيمو کې د ديوالونو جګول او د بريدونو له ويرې له ځينو سيمو سره د مرکز(بغداد) اړيکې پرې کول هغه څه دي چې د عراق او افغانستان په روانه جګړه کې د امريکې تجزيه غوښتونکى سياست ښه په ډاګه کوي.

په عراق کې د امريکې پر ضد د سنيانو کلک مقاومت او ترڅنګ يې د ځينو شيعه ډلو مرورتيا امريکې ته دا سوچ پيدا کړ چې د توکم او مذهب په ډلو ويشل شوى عراق بايد په سيمو هم وويشي، په دې کار سره امريکا دا ګټه کوي چې د څو سيمو د يوه فکر لرونکي اوسيدونکي له يو بل څخه جدا محاذ کې ځاى پرځاى کړي او بيا په ډيره اسانۍ هغوى ته ماتې ورکړي. ددوى دغه چل تراوسه په عراق کې د شيعه او سني په جګړو کې ښه په برياليتوب پرمخ ځي، خو لکه چې ښکاري د ديوال جګولو پروژه يې اوس ځنډيدلې او ښايي کومه بله موقع به ورته ولټوي، اما په ټوليزه توګه دا دامريکې يو سياست دى او ترهغه به يې پرمخ بيايي چې ددغه هيواد د استعمار منحوسه څيره د نړۍ له سياسي او نظامي برخې نه نه وي ورکه شوې.

افغانستان، له تجزيو وتلى هيواد!

لکه چې پورته مو يادونه وکړه، افغانستان په خپل تير ژوند کې ډير ځله له تجزيو سره مخ شوى او له دغې لارې يې ستر زيانونه هم ليدلي دي. د ستر احمد شاه بابا سترې امپراطورۍ او د اوسني افغانستان دې وړوکي ځان ته په کتو، هرچاته جوتيږي چې افغانستان څومره تجزيه شوى او خپلې څومره خاورې يې له لاسه ورکړې دي. د تيمورشاه له مړينې وروسته چې کله د ستر احمدشاه په کورنۍ کې د پاچاهۍ نشه په زور کې شوه او لمسيانو يې دده په امپراطوري رقابتونه پيل کړل، ترهرچا لومړى انګريزانو او پنجابيانو ددغې امپراطورۍ پولې ور لنډولې. دغې لړۍ د ډيورنډ کرغيړنې کرښې تر تيريدو پورې دوام وکړ او له بده مرغه هڅې يې نن هم روانې دي.

په افغانستان د شوروي ناروا تيري او په هيواد کې د بيلابيلو جهادي ډلو رامنځته کيدل ددې لامل شول چې يوځل بيا افغانستان په څو ټوټو وويشل شي. هرڅه که دغه ويش دومره ستر او خطرناک نه بريښيده، خو د نجيب د حکومت له سقوط نه لږه موده وروسته يې نښې راښکاره شوې او ځينو ډيرو پيژندل شويو څيرو په خپلو ناروا کړنو او سياليو تجزيې ته لاره اواروله. په هيواد کې پرلپسې خپلمنځي جګړو د بيلابيلو سمتونو په نامه ټلوالې را وزيږولې او د هغو هڅې بيا ترډيره د هغو مغرضو انسانانو په خوښه ترسره کيدې چې نه يې غوښتل افغانستان يو موټى او متحد پاتې شي. ددغې نظريې ځينې څښتنان اوس هم له بيلابيلو لارو د شته نظام په سيوري کې د سيمو بيلول او خپلسري کول غواړي خو له نيکه مرغه بايد ووايو چې له ډيرو هڅو سره سره چې له ديرشو کلونو راهيسې وشوې او ياهم اوس روانې دي، افغانستان له تجزيې نه بچ شوى او د هيواد د تجزيې بې شرمه آرمانجنان خپلې موخې ته نه دي رسيدلي. له سلګونو کلونو راهيسې د افغانستان د ژوند بهير ته په کتو او بيا له ډير ستونزمن ژوند نه په راوتو بيا هم د افغانستان په نامه د يوه هيواد پاتې کيدل ددې ترڅنګ چې ددغې خاورې تل پاتې ژوند او شتون لا ډاډمن کوي، د ډيرو هغو نومورکو او ياهم پيژندل شويو څيرو خدمتونه هم را يادوي چې په بيلابيلو وختونو کې يې د تجزيه غوښتونکو په وړاندې ملي قيامونه کړي او د خپل سر په قربانولو يې دغه هيواد ټوټه ټوټه کيدو ته نه دى پرې ايښي. په دې ځاى کې دا ويل اړين دي چې افغان ملت د هيواد د يووالي په لاره کې د قربان شويو او راپاڅيدليو څيرو خدمتونه نه هيروي او تل به ورته لاس په دوعا وي.

نيومن او د تجزيي خوب!!

په افغانستان د امريکې د تيري په تير څه باندې پنځه کلن ژوند کې چې بې له شکه امريکايي ځواکونو ته په زړه پورې او ارام ژوند نه و، دغو ځواکونو د افغانستان په اوضاع د ولکې لپاره بيلابيلې لارې لټولي او ددې ترڅنګ چې په پوره زور يې جګړه توده ساتلې، له بيلابيلو لارو يې تبليغاتي هڅې هم کړې دي.

د هيوادونو په نيولو او د ملتونو په خپلولو کې يوه لاره چې ډيره موثره ده، هغه ملتونوته ددوى له ملي ګټو نه ددفاع په نامه دداسې کارونو کول دي چې مخالف لورى ورته ډيره پاملرنه نه کوي. ددفاع دغه ښودنه هم د جګړې او هم د تبليغاتو له لارې پرمخ بيول کيږي، چې ترډيره ورته په افغانستان کې امريکايي ځواکونو هم پاملرنه کړې ده. امريکايي ځواکونو په دادومره کلونو کې په افغانستان کې د خپلو مخالفينو د ماتولو لپاره په بيلابيلو نومونو د هغوى يادونه کړې او خلکو ته يې هم داسې ور پيژندلي چې ګنې که دوى بيا واک ته ورسيږي نو پرته له وحشته؟! به بل څه له ځانه سره ونه لري. ددوى دغه سياست په ځينو خلکو تاثير هم و کړ، خو هغه موخه چې ددوى تمه وه، و يې نشواى کړاى ترلاسه يې کړي. دوى د خلکو د ملاتړ جلبولو لپاره آن له زور او پيسو کار واخيست او ددې لپاره چې خپل مخالفين يې کمزوري کړي وي، دهغوى يوزيات شمير هغه پلويان يې بنديان کړل چې د امريکا د مخالفينو ښه به يې بيانول او يابه يې خلکو ته دهغوى په اړه مثبته مفکوره ورکوله.

د امريکې دا کار نوى نه دى، هردولت او هره ډله وروسته له واک ته رسيدو نه دا کار کوي او دا لړۍ بيا هغه وخت ډيره ناروا او ظالمانه وي چې انقلابونه په زور، عقدوي او انتقامي بڼه منځته راشي.

په افغانستان کې د اوسني امريکايي ائتلاف د ماتې په احتمالي خطراتو او پايلو هرڅوک بيلابيلې خبرې کوي او بيلابيل نظرونه ښکاره کوي، ځينې وايي چې ددغه ائتلاف د ماتې په صورت کې به افغانستان د اتيايمې لسيزې کورنيو جګړو ته بيا وګرځي، ځينې بيا وايي چې افغانستان به د افراطيت؟! او ترهګرۍ؟! ځاله وګرځي او ځينې بيا په دې عقيده دي چې افغانستان به د ګاونډيو هيوادونو لاسو ته ولويږي او په داسې برخليک به اخته شي چې تاثيرات به يې د هيواد ټول راتلونکى ژوند متاثر کړي. موږ دلته په دې نه غږيږو چې دا ويرې څومره پرځاى او څومره هم بې ځايه دي خو يو څه چې موږ يې د افغانستان په روانه لانجه کې د پام او دانديښنې وړ بولو هغه هماغه د رونالډ نيومن خبره ده چې د افغانستان د تجزيې د شونتيا زيرى؟! يې له قرغزستانه ورکړ. 

ده په خپلو خبرو کې د نورو تبليغاتو او شعارونو ترڅنګ دا ويره هم خلکو ته ورپه ياد کړه چې که د افغانستان اوضاع کنټرول نه شي نو دغه هيواد به له تجزيې سره مخ شي. داچې زموږ د هيواد اوضاع بايد تر کوم رنګ کنټرول لاندې ونيول شي، دا د نيومن په خبرو کې ښکاره نه شوه، خو ښايي دده موخه له امريکايي ائتلاف سره د نړيوالو او افغانانو لا مرسته وي چې که دوى له هغې لارې وکړاى شي خپل مخالفين مات او يايې هم تابعيت ته اړباسي.

دا چې د افغانستان اوسنۍ وضع ترکومه خطرناکه او د افغانانو له زغم نه وتلې ده، دا هرچا ته ښکاره ده، خو داچې ددغې وضعې حل ته امريکايان(په سرکې يې نيومن چې ډير وخت په افغانستان کې د امريکې سفير و) څه لارې چارې لټوي، دا هغه څه دي چې په تيرو کلونو کې وليدل شول او کومه مثبته پايله يې هم نلرله. موږ هم د ډيرو هغو په شان چې نه غواړي نور په افغانستان کې د وينو ويالې وبهيږي او زموږ هيواد له نورو ستونزو سره مخامخ شي، ددې ناورين د پاى ته رسيدو پلويان يو، خو دغه پاى ته رسيدل بايد په څه شان وي، ايا موږ په خپل هيواد د امريکې هغه نسخه چې دوايې زموږ زخم په ناسور واړاو يو ځل بيا و آزميو او که د کومې بلې لارې غمه وخورو.

ښايي نيومن ته يې په افغانستان کې هغو مشاورينو چې د هيواد تجزيي ته يې وخت نا وخت ملاتړلې وي، دا مشوره ورکړې وي چې د وضعې په نه کنټرول کې افغانستان له تجزيې سره مخامخ کيږي، خو موږ په پوره باور سره ويلاى شو چې  دا هيواد د تجزيې وړ نه دى او نه هم افغانان دومره نا اهله دي چې د خپل هيواد د تجزيې ننداره ورکړي او بې له کوم اقدامه لاس تر زنې ورته کيني. ښايي روانه وضعه ډيرې ستونزې وزيږوي او زموږ ملت هم هغه وزغمي او يا مقابله ورسره وکړي، خو تجزيې ته به هيڅکله هم څوک پرينږدي. که امريکا په دې فکر وي چې په کابل يا د هيواد په نورو سيمو کې يو شمير پړسيدلې څيرې چې ځانونه رستم او سهراب معرفي کوي، د روان حالت د دوام په صورت کې تجزيې ته لمن وهلاى شي، دا سوچ دې ځکه نه کوي چې ډير ځله داسې کسانو د تجزيې هڅې کړي چې په پاى کې په خپله ډله کې تجزيه شوي او په دې نه دي توانيدلي چې هيواد په څو ټوټو وويشي.

نيومن ښايي په افغانستان کې د خپلو عسکرو د مهم ښودلو لپاره هم داخبره کړې وي چې ګنې همدا دوى دي چې افغانستان يې يوموټى؟! ساتلى او که دوى نه وي نو هرڅه( د هيواد ديووالي په ګډون) به خراب شي، خو دې ته يې پام نه دى کړى چې اوس که افغانان دي او که نور خلک، په دې پوه شوي چې د تجزيې مفکوره هغه وخت په يوه هيواد کې پيدا کيږي چې همدا د نجات پرښتې؟!!(امريکايي عسکر) هلته شتون ولري. نيومن ښايي په دې توګه په افغانستان کې د خپلو عسکرو شتون ته هم يوه اړينه لار پيدا کړي، خو ښايي دې ته يې پام نه وي کړى چې افغانان اوس په دې پوه دي چې، هغه ځواکونه چې په تيرو پنځو کلونو کې يې پرته له وير او ويرې څه ورته ډالۍ نه کړل، په راتلونکې کې به هم ددوى په ګټه کوم کار ونکړي.

موږ په داسې حال کې چې نيومن او ده ته د ورته مفکورو خاوندانو ته په ډاډه زړه د افغانستان د نه تجزيه کيدو ډاډ ورکوو، په اطمينان سره وايو چې د افغانستان په نوم هيواد نقشه به که دخداى خوښه وه ترقيامته د نړۍ په جغرافيه کې په خپل عظمت موجوده وي او له ټولو چلنجونو او نا ځوانمردانه ياريو نه به سالمه ووځي.               

انشاالله

ناټو بيا ځمکه د بې ګناه افغانانو په وينو ولړله!

محمد کبير حقمل

په افغانستان کې دناټو او امريکايي ځواکونو د خپلسرو او ورانکارو عملياتو په لړکې، يوځل بيا دغو ځواکونو په هلمند ولايت کې زموږ له لسو تنو نه زيات بې ګناه او مظلوم هيواد وال شهيدان کړي دي. موږ په داسې حال کې چې ددغو بې وزلو شهيدانو له کورنيو سره يوځاى د وير اوښکې تويوو، يوځل بيا د ناټو ځواکونو د غه وحشتناکه عمل په کلکه غندو او په کلکه يې ردوو.

موږ په دې باور يو چې د بهرنيو نا بلل شويو ميلمنو پنځه کلن جنايات نه يواځې پاى ته نه دي رسيدلي، په پوره زور مخ په ډيريدو دي. هره ورځ په بې ګناه افغانانو بمونه ورول او په ملکي ځايونو ډارن عمليات هغه څه دي چې د ورځې په تيريدو زموږ د يوزيات شمير هيوادوالو ژوند ترينه اخلي. د ورځې په تيريدو سره د بې ګناه افغانانو د مرګ ژوبلې ډيريدل او د بهرنيو له ويرې ډک عمليات هغه څه دي چې په زغرده زموږ په هيواد کې د بهرنيانو وارخطايي په ډاګه کوي او ددې ترڅنګ داښيي چې بهرنيان يواځې د خپلو ستونزو حل کول غواړي او د افغانانو هيڅ راز پروا هم نه لري، آن تردې چې هغوى په بې رحمانه توګه شهيدانوي او کورونه يې ورته د وخت په سترو بمونو ورانوي.

موږ د هيواد هغو ټولو کورنيو ته چې د بې رحمه ښکيلاک ګر په بمونو کې يې خپل خپلوان له لاسه ورکړي، د زړه صبر او اجر غواړو او له لوى خداى ج نه غوښتنه کوو چې افغانانوته داسې ژوند ورکړي چې د نړۍ نور مستقل او خپلواک ولسونه يې لري.

موږ يوځل بيا د بهرنيو ړندو عملياتو غندنه کوو او د خپل غبرګون په توګه له لوى خداى (ج) نه عاجزانه سوال کوو چې نور زموږ ملت ددوى له شره خلاص او د يوه سوکاله او نيکمرغه ژوند څښتن کړي! 

بې باوره وزير!

محمد كبير حقمل

د خداى نظام دى، په افغانانو هم داسې حال راغلى چې څوك په كې د ډيموكراسۍ له بركته مزې كوي او څوك هم د تملق او اړيكو له زوره مربا خوري.

پوره يو كال وړاندې له جرمني نه راغلى افغان او جرمن تابعيت لرونكى ډاكټر رنګين دادفر سپنتا د افغانستان د ولسمشر له مشاوريت نه د وزارت مقام ته پورته شو. ده له ولسي جرګې نه باور رايه واخيسته او په پوره خوښۍ د بهرنيو چارو وزارت په ماڼۍ ور ننوت.

سپنتا افغانستان ته د ډيرو نويو راغلو وزيرانو په څير پخوا چانه پيژانده او نه هم تر ډيره چادده په اړه معلومات درلودل، دده نوم يواځې هغو كسانو ته څه ناڅه اشنا و چې بي بي سي او ازادي راډيويې لږ ډيره اوريده. اوس خو دا منل شوې خبره ده، چې كله څوك په افغانستان كې كومه څوكۍ ترلاسه كوي دغه دوه راډيو ګانې يې مخكې له مخكې خلكو ته روڼ اندى او ډير تكړه معرفي كوي. سپنتا هم همداسې يو مزل طى كړ. دى له بي بي سي او آزادۍ راډيوګانونه بهرنيو چارو وزارت ته ورسيده او اوس دادى له هغه ځايه هم لرې كړاى شو.

زه په ډيموكراسي عقيده لرم

له هغې وروسته چې كرزي سپنتا د بهرنيو چارووزارت ته وړانديز كړ، دده ټول زور په ډيموكراسي و. كه څه هم دى په افغانستان كې د تيرو ډيموكراټانو په ډله كې هم و او ډيريې په شعله يانو پورې تړلى سړى بولي، خو داځل ښايي ده ددې لپاره په ډيموكراسۍ دومره ټينګار كاو چې اوس نو ټوله نړۍ په ډيموكراسۍ مينه ده او چا چې په خوله راوړه، هرڅوك چې وي بيا يې نو پلار هم خلاص ده، هرڅه چې وي په دې خلكو به تپل كيږي او په پاى كې به واك هم وربانېد چلوي. سپنتا چې كله له ولسي جرګې نه د رايې اخيستلو لپاره ملي شورا ته تللى و په ډير ټينګار له ډيموكراسۍ نه يادونه كوله، له همدې امله په ولسي جرګه كې دده ډيموكراټو پلويانو هم د زړه له خلاصه ده ته كمپاين وكړ او ځينو هم ورته د ځينو نورو ملحوظاتو له مخې رايې وركړې او په پاى كې دى د بهرنيو چارو وزير شو. سپنتا د وزارت له پيل نه بيا ترهغې چې ولسي جرګې له ده نه د باور رايه واخيسته خپل ډيروخت هيوادونو ته په سفرونو تيركړ. ډيروخت دده خبرې هم داسې مطرح كيدې چې يولورى به يې درلود او په اداري كارونو كې هم ډيرې نيوكې ورباندې كيدې. له اسرائيلو سره د اړيكو هڅو خو دى آن د مشاوريت پرمهال د خلكو د نيوكو نښه وګرځاو.

د سپنتا يو كلن وزارت

لكه چې ومو ويل، سپنتا دخپل وزارت ډيره برخه نورو هيوادونو ته په سفرونو تيره كړه. ډيرى خو بيا په ټوكو كې وايي چې سپنتا په سفرونو ښه زړه يخ كړ، خو موږ په دې اړه ځكه څه نه وايو چې ښايي دا دده په نظر دده د كاري پرمختګ يوه برخه وي.(خو په ښكاره دده يوه سفر هم د پام وړ لاسته راوړنې نه درلودې.)

په ټوليزه توګه د سپنتا كار هم د نورو مقاماتو په څير د خلكو مثبت او منفي غبرګونونه له ځان سره لرل. چايې كارونه ښه او چاهم بد ارزول، خو په ټوليزه توګه دده كاري دوره دومره په زړه پورې او بريالۍ نه وه. له علمي لحاظه سپنتا يو استاد ده او ښايي دا د هيواد هغو د ګوتو په شمار پوهانو په ډله كې راځي چې په نړيواله كچه يې علمي اسناد ترلاسه كړي، خو افغانستان غوندې يوه هيواد كې يوازې او يوازې لوړې زده كړې مهمې نه دي. په ټوليزه توګه اسلامي هيوادونو او په ځانګړې توګه افغانستان داسې چارواكوته اړتيا لري چې ترهرڅه وړاندې اسلامي اصول په پام كې ولري او ترډيره ديني پوهه هم ولري. كه څه هم د اوسنۍ كابينې ډير غړي داسې نه دي، خو په سپنتا بيا داسې نيوكې كيدې چې په ريښتيا كه داسې وي نو دى بايد د افغانستان غوندې هيواد بهرنى سياست و نه ټاكي. دو لسي جرګې غړو هم ترډيره دده په دغه ټكي زور راوړ. آن تر دې چې ځينو يې په زغرده دده په اړه ځينې كلمات و كارول او خبره د بوتلونو وارولو ته ورسيده. ددې ترڅنګ د اجمل نقشبندي په اړه د سپنتا دريځ نيولو هم دده په اړه منفي ذهنيتونه ډير كړل.

سپنتا، بې باوره وزير!

په دې وروستيو كې له ايران نه د افغان مهاجرينو بې رحمانه شړل او له هغوى سره ناوړه سلوك ددې لامل شو چې ولسي جرګې د كډوالو چارو اوبهرنيو چارو وزيران استيضاح ته را وبلل. د افغان مهاجرينو په وړاندې د ايران دغه رويه هغه هيواد ته د سپنتا له سفر نه څه موده وروسته ډير زور واخيست.

ولسي جرګې د رايو په اكثريت سپنتا او استاد اكبر نه هغه د باور رايه چې يو كال وړاندې يې وركړې وه واخيسته او په دې توګه يې د قانون له مخې له وزارت نه لرې كړل، خو له دې سره سره چې اوس استاد اكبر د كډوالو چارو پخوانى وزير بلل كيږي، سپنتا د كرزي د مهربانۍ له بركته اوس هم د بهرنيو چارو وزارت برحال وزير دى. دى په داسې حال كې د وزارت په څوكۍ ناست دى چې باوريې ولسي جرګې سلب كړى او ولسمشر غواړي په همدې بې باورۍ كې يې وساتي.

كرزي له دې امله چې د كډوالو چارو دومره په سپنتا پورې اړه نه لرله او راى اچونه هم دوه ځلي شوې، له سترې محكمې نه د بې پرې پريكړې غوښتنه كړې خو د ولسي جرګې غړو په ټينګه هوډ كړى چې دى به نور وزارت ته پرينږدي.

له بهرنيو چارو وزارت نه دده لرې كول يواځې څو ورځې وروسته له هغې وشول چې سپنتا له يوه بهرني سفر نه وروسته خبريالانو ته په ډيره خوشحاله لهجه په وزارت كې دده پاتې كيدل اعتباري وګڼل. داچې دى به نور په وزارت كې پاتې شي او كه نه، دا هغه پوښتنه ده چې راتلونكې به يې ځواب كړي، خو په دغې څوكۍ نور دده پاتې كيدل هم پوره سپين سترګي ته اړتيا لري.

سپنتا بين ساطور ولسي جرگه و ترحم رئيس جهمور!

محمد كبير حقمل

در يك اقدام آني و فوري ولسي جرگه افغانستان،  دو تن از وزراي كابينه»‌ حكومت را  استيضاح  نمودند  و در نتيجه از هر دوي شان راي اعتماد را سلب كردند. استاد محمد اكبر اكبر وزير امور عودت مهاجران به روز اول استيضاح و آقاي رنگين دادفر سپنتا وزير خارجه نيز در روز دوم با سلب اعتماد مواجه شدند.

از لحاظ قانوني، ولسي جرگه»‌ افغانستان كه تمامي‌وزرا و روِساي مستقل بعد از گرفتن راي اعتماد از آن به وظايف مقرر مي‌گردند، حق استجواب و استيضاح از وزرا  را دارد. با توجه به جريانات اخير در كشور ولسي جرگه و در پهلوي آن مشرانو جرگه چندين بار وزرا را به مجالس عمومي‌و كميسيونها به منظور استجواب خواسته‌اند؛ اما موضوع استيضاح كه حساس ترين موضوع پنداشته‌مي‌شود، براي بار اول از زمان آغاز فعاليت پارلمان به راه انداخته‌شد. وكلاي ولسي جرگه بعد از آن دست به استيضاح و بعد از آن سلب اعتماد وزراي  زدند كه شكايات بزرگي از رويه»‌ نادرست مقامات ايراني با مهاجران افغان و اخراج آنها از آنكشور به نشر رسيد.

به گفته»‌‌اعضاي ولسي جرگه، هر دو وزير از سمت هاي شان به منظور رفاه افغانهاي مهاجر استفاده نكرده اند؛ لذا بيشتر از اين حق زمام امور وزارت را ندارند.

اگرچه روي موضوع سلب اعتماد آقاي سپنتا، بحثهاي طويل و دور و درازي در ولسي جرگه مطرح گرديد؛ ولي باز هم وي موفق به تداوم سمت وزارت خارجه نه شد. اگرچه بعضي از اعضاي ولسي جرگه بخصوص بحثي از هيئت اداري با جدو جهد تام خواست آقاي سپنتا در سمتش باقي بماند؛ ولي بخت با وي ياري نكرد و از راي كه چندماه قبل از ولسي جرگه به دست آورده بود محروم گرديد.

نقطه كه بعد از سلب راي اعتماد آقاي  سپنتا به گرمي‌دنبال مي‌شود، تا ارجاع موضوع سلب اعتماد به ستره محكمه از سوي رئيس جمهور مي باشد. گرچه رئيس جمهور زمانيكه ابهامي‌در ماده يي از قانون رامشاهده نمايد، موضوع را به ستره محكمه ارجاع كرده مي‌تواند؛ ولي موضوع آقاي سپنتا به دليل اينكه وكلا براي بار دوم روي آن راي گيري كرده اند به ستره محكمه موكول گرديد. رئيس جهمور استدلال مي‌كند كه آقاي سپنتا يك بار به منظور استيضاح خواسته‌شده و قبل از اينكه نتايج اين استيضاح آشكار شود مورد استيضاح دوم قرار گرفته‌است، ازينرو بايد وي به كارش ادامه داده وموضوع سلب اعتماد از بين برود.

روز گذشته‌تعداد زيادي از وكلاي ولسي جرگه در مقابل اين فيصله» رئيس جمهور انتقاد كردند و آن را خلاف از فيصله هاي ولسي جرگه دانستند. آنها در پهلوي سلب اعتماد مي‌گفتند كه آقاي سپنتا بر علاوه‌ امور مهاجرين، چندين نقطه ديگر تخلف از قانون را دارد كه يكي هم موضوع تابعيت دوم وي است. منشي ولسي جرگه نيز گفت كه رئيس جمهور بايد به فيصله»‌ آنها141‌ تن از اعضاي جرگه احترام مي‌گذاشت و موضوع را به ستره محكمه ارجاع نه مي‌كرد. تعدادي از وكلا در  پهلوي اينكه بر اين اقدام رئيس جمهور انتقاد شديد داشتند، تالار را بحيث اعتراض ترك گفتند.

اكنون آقاي سپنتا وزير خارجه»‌ قبلي بين ساطور  آراي ولسي جرگه و ترحم رئيس جمهور قرار دارد. ولسي جرگه با ادعاهاي رسيده گي به مشكلات مردم و نگذاشتن افراد بي كفايت در ادارات دولتي آقاي سپنتا را از مقام وزارت مرخص نمود؛ ولي رئيس جمهور  بر بقاي وي در پست مذكور پافشاري دارد.

اينكه چه كسي در اين گيرو دار بر حق است موضوعيست كه ستره محكمه انرا واضح خواهد كرد ؛ اما ولسي جرگه از حقش استفاده كرده و  از وزير  خارجه راي اعتماد را پس گرفته‌ است و رئيس جمهور نيز بايستي طبق قانون فيصله»‌ ولسي جرگه را احترام بگذارد؛ ولي اينكه چرا بار دوم راي گيري صورت گرفته، به فكر ما اين رونديست كه چندين بار است در ولسي جرگه تكرار مي‌شود.

اعضاي ولسي جرگه براي اينكه از جنجالهاي مزيد در يك موضوع اختلافي جلوگيري كرده باشند، به راي گيري دوم مراجعه مي‌كنند و نتايج آن را مورد قبول قرار مي‌دهند. آقاي سپنتا نيز به همينطور با راي گيري دوم مواجه شد و اينكه نتوانست باز هم راي باور بدست آورد، نبايد حساسيت ها را بر انگيزد.

اگرچه تا اكنون اختلاف بارز روي موضوع مشخصي ميان رئيس جمهور و ولسي جرگه به ميان نه آمده است؛ اما اگر اين موضوع ديگر هم كشانيده شود، شايد راه را براي اختلافات مزيد ميان دو قوه»‌ بزرگ دولت باز نمايد كه در آنصورت اين اختلاف فرهنگ خواهد شد و ديگر وزرا نيز از آن در امان نخواهند ماند. 

يوځل بيا د مظلومو افغانانو وير!!

محمد کبير حقمل

لکه چې هيوادوال خبر دي، په دې وروستيو کې امريکايي نازوليو يوځل بيا په ډيره بې شرمۍ او بې رحمۍ د بې ګناه او ملکي افغانانو په وژلو او بندي کولو پيل کړى دى. دوى سره له دې چې د ناټو په شتون کې په دغه سازمان کې مدغم شوي او په افغانستان کې به د ناټو تر مشرۍ لاندې فعاليت کوي، بيا هم په خپل سرې توګه په داسې وحشي کارونو لاس پورې کوي چې هيڅ اسلاميت او افغانيت يې نه شي زغملاى.

پخوانۍ ليکنه مې هم د افغانانو په وير کښل شوې وه، او اوس هم دادى په داسې حال کې چې خپل ملت ته نور له دغه ستر عذاب نه د خلاصون دعاوې کوم، په همدې وير يوه بله ليکنه په ليکه کوم.

ښايي دا زموږ قسمت وي چې د ليکنو سوژې مو د خپلو وروڼو او پلرونو په مرګونو او وهنو برابريږي، نور خو داسې نه دي، د نورو ليکنې په پرمختګ او ښه ژوند راڅرخي، خو زموږ مظلوم ملت بيا داسې نه دي. دلته ليکوال هم د مرګونو احسانمند دى او مرګ خو ښه په مزو کې روان ده.

موږ د غبرګون ويبلاګ له لارې يو ځل بيا له خپل مظلوم ملت سره په ننګرهار کې زموږ د شپږو تنو هيوادوالو د شهادت له امله د زړه له کومې خواخوږي څرګندوو، موږ په دې اند يو چې د اسلامي ملت په تيره بيا افغانانو مرګ، ژوند، عزت او آبرو يوه ده او هرکله چې په دغو مواصفاتو د هرچا لخوا بريد کيږي موږ يې په کلکه غندو.

موږ يوځل بيا د افغان په سرونو لوبيدلو سياستوالو باندې غږ کوو چې ميلمنو مو بيا هدف ورک کړى او په هغه شان مو چې راوستلي دي هماغسې په مخ روان دي. دخداى لپاره يا دغه ميلمانه په ښه ژبه و پوهوئ او يا هم ملت دې ته پريږدئ چې د افغاني احساس له مخې ورسره معامله وکړي. موږ د امريکايانو په لاس د هر افغان وژنه کې ټول هغه شريک بولو چې امريکايان يې په خلاصه غيږه منلي او بې له کوم قيد او شرطه يې تابع دي.

موږ ددې ترڅنګ په ننګرهار او له دې نه وړاندې په خوست ولايت کې د افغانو سپيڅلو ميرمنو وژل کيدل د امريکايي نجسو عسکرو په ډزو يو افغان ضد عمل بولو او دا د افغانيت په تاريخ يوه بله ستره لکه پيژنو. همدارنګه په شپه او يا هم سهار وختي د خلکو کورونو ته د پرديو ننوتل په داسې حال کې چې افغان ځواک؟! هم د شتون دعوا کوي، د هر راز ملي او نړيوالو قوانينو نه سرغړونه او تش په نامه اردو ته لوى سپکاوى بولو.

په پاى کې له هر هغه چانه چې د افغان ملت نه ددفاع تيږي په سينه ډبوي، غوښتنه کوو چې د افغانانو لپاره نور دتوهين لارې بندې کړي. که داسې ونشي نو زموږ ملت په تاريخ کې ثابته کړې چې د خپل توهين غچ څنګه له هغو تورمخو او شرميدلو واخلي چې وخت نا وخت يې ددې ملت د سپکاوي هيله کړې ده.

د يوه افغان په توګه يوځل بيا افغان ملت ته د صبر غوښتنه کوم او د ټولو هغو کسانو چې زموږ ملت ته په سپکه سترګه ګوري، سپکاوى او ورکيدل غواړم.

خداى دې نور افغانان د خپلو کلونو کلونو ارمانونو ته ورسوي!!

·      ايجاد جبهه نظام را در دو سمت مصروف خواهد ساخت يعنى همه اعضاى حكومت را به دو جهت تقسيم نموده، از وزير كابينه گرفته تا معاون اول، تا وزير ارشد، لوى درستيز قواى كل، پارلمان و در هر كجا افراد نظام منقسم گرديده اند. تعهدات مردم و كارمندان نظام، دو تقسيم شده، در دو مصروفيت، در دو جهت مخالف و در دو ديدگاه مخالف... اين ها پايه هاى نظام سياسي و اجتماعى را متزلزل خواهد ساخت. اينها همه به زيان مملكت است. تداوم اين وضعيت و گسترش اين چنين تفريقگرى از توان و تحمل مردم بالاست.

متحده جبهه په کوم  محور را څرخي؟

محمد كبير حقمل                         

څه موده كيږي چې په افغانستان كې د تيرو ديرش كلنو جنګونو لوبغاړي راټول شوي او د يوې نوې ډلې په جوړولو سره يې يو ځل بيا د افغانستان په سياسي ډګر كې په يوه نوي رنگ ځان را ښكاره كړى دى.

په دغه ډله كې چې متحده ملي جبهه نوميږي په شوروي اتحاد خرڅ شوي د خلق او پرچم غړي، د جهادي ډلو ځينې هغه مشران چې څو څو ځله يې د مكې قسمونه مات كړي او د اتيايمې لسيزې د جنايتونو اتلان دي، د ګيلم جم مليشو مشر او استازي او همدارنګه د شاهي كورنۍ ځينې وارثان شامل دي.

دغه جبهه په ښكاره د افغان ملت د شته ستونزو د كمولو په موخه جوړه شوې او لكه څنګه چې غړي يې دعوې كوې، دغه جبهه به دې ملت ته يو نوى زيري او ښه راتلونكې له ځانه سره ولري.

ځينې افغانان چې له تيرو ديرشو كلونو راهيسې د همدغو ډلو او كسانو لخوا په زرګونو ستونزو اخته دي، د جبهې له جوړيدو سره سم په دې فكر كې شول چې دغو د ملت په برخليك لوبيدونكو يو واربيا دوى ته كومه دسيسه جوړه كړې او لكه څنګه چې بيلابيلې خواوې يې په غلامۍ كې په سر نر نلري، يو وار بيا د كوم كاكا د چوپړ لپاره را وړاندې شوي دي. افغانان خو پوهيږي چې دغه د ورانيو اتلان او د پرديو په چوپړ كې لوى شوي، هيڅكله هم د ملت او وطن د خدمت لپاره مټې نه رانغاړي او يواځې هغه وخت د ملت له نامه نه په استفادې خپل كار سرته رسوي چې له كوم لوري ورته ګواښ متوجه شي او يا هم له سياسي صحنې د شړلو ويره ور سره پيدا شي.

داچې ښايي افغانان له ډيرو كلونو را هيسې ددوى په موخو پوه وي او دايې درك  كړې وي چې دا ټولې ډلې ددوى په سر د لوبو لپاره رامنځته شوي او كار كوي، خو د ملت غږ چا نه اوريده، ښايي بې ځايه خبر نه وي، خو په زړه پورې دا شوه چې داځل ددوى اصلي څيرې د افغانستان د اوسني نظام له لوري ښودل كيږي. د نوموړې جبهې له جوړيدو يواځې څو ورځې وروسته د افغانستان ولسمشر حامد كرزي په ښكاره وويل چې د جبهې په جوړيدو كې ځينې ګاونډيان لاس لري.

ښايي ولسمشر سره په دې اړه نور ډير معلومات وي خو ده يواځې څو ټكي په دې اړه څرګند كړل چې همدا څوټكي هم كولاى شي د هغه چا لپاره چې له يوه ټكي ټوله خبره درك كړي كافي وي.

زموږ په اند، د كمونيستانو د غوايي د اوومې له غلامانو نيولې بيا د اتيايمې كليزې تر جنايت كارانو او له هغې وروسته د امريكايي ډيموكراسۍ ډول ته ګډيدونكو او د امريكې په زور د شمال له سوړو راوتلو ټوپكسالارانو پورې ټول هغه كسان دي چې په پرديو خرڅ شوي او د هغوى لپاره يې كارونه كړي دي.

دوى ټول په خپل وار او همدا اوس د غلامۍ سترې كارنامې لري او له بركته يې اوس مهال زموږ ملت په داسې ستونزو سر ده چې د نړۍ هيڅ يو تاريخي ملت ورسره لاس او ګريوان نه دى.

كه چيرې د دوى د غلامۍ او وطن ضد كارونو تاريخ او پس منظر ته وكتل شي، د كرزي خبره به نه يواځې داچې دروغ ونه بلل شي، بلكې په دې برخه كې به نوموړى لاهم محافظه كار و ګڼل شي.

ده بايد د افغانستان د درديدلي ملت لپاره په صراحت سره داخبره كړې واى چې متحده جبهه يوه جاسوسه جبهه ده او يوځل بيا ددې ملت د تباه كولو لپاره را اوچته شوې ده.

په يوه هيواد كې د نورو هيوادونو د سفارتونو په مشوره او لارښوونه د جبهوو جوړول پرته له جاسوسي او نويو غلاميو څه معنا لرلاى شي؟

زموږ په اند كه چيرې د ولسمشر خبره ريښتيا وي او په دې جبهه كې بيا هم د بهرنيو لاسونه دخيل وي، خداى خبر چې دا د ظلمونو اتلان به په دې ملت كوم حال راولي. داځل به غلامي يواځې د شوروي او امريكې او ياهم د كوم بل يوه نه وي، داځل به كمونستان خپل روسان او د ډيموكراسۍ نعمت خواره خپل غربيان په دې هيواد حاكموي او د افغان ملت آرمانونه به يوواربيا د هغو ملتونو ارمانونه ګرځي چې مشرانو يې د قوم لاره پريښې او ددښمن په لاره روان دي.

خداى دې وكړي داځل د ملت دښمنان شرميدلي او مات شي او ددوى ماتې د افغانستان ملت ته د ازاد او سرلوړي ژوند يوه ښه پيلامه وګرځي! 

ماتې ماتې

 سید رحمن عمران

سپرلى نشته بلبل نشته انګازې دي ماتې ماتې

غرونه نشته نښتر نشته دى درې دې ماتې ماتې

دا کوڅه د مى خورو ده مى خواره په کې ديره دي

ساقي دلته، شراب دلته پيمانې دي ماتې ماتې

ستورو تاسو خو ګواه وئ خداى لپاره راته وايئ

زموږ د بڼ قاتلان څه شول؟ آوازې دي ماتې ماتې

هرې خواته چې نظر کړم غم او ساندې فريادونه

نه عاشق شته نه معشوق شته يارانې دي ماتې ماتې

آشنا راغى زما ترڅنګه خوڅه غلى غوندې تير شو

ستونى غم خفګان وهلى ولولې دي ماتې ماتې

د سهار روښانه لمره لږ زموږ پر افق جګ شه

بنديوان د تروږمو يو تورې شپې دي ماتې ماتې

زموږ د مينې غليمانو رڼا ورځ توره تياره کړه

نه صبا شته نه رڼا شته دى ډيوې دي ماتې ماتې

اسرافيله پوکى ورکړه قيامت خيزه شان شپيلۍ ته

محشري توپانه خوځه چې جټکې دي ماتې ماتې

بيا فرياد د چا جګ شوى عالمونه ورته ژاړي

هنګامې دي پسې خيژي زلزلې دې ماتې ماتې

هرچا لاس راته اوږد کړى دى دخپل غرض لپاره

رقيبانو جوړې کړي پروسې دي ماتې ماتې

د صبا کارواني ستورو لږ په موږه هم دمه شئ

پرديسيان د شومه دم يو انديښنې دي ماتې ماتې

اى صياده اى ظالمه ماته مه ګوره په ټيټه

زه تاريخ د حماسو يم زولنې دي ماتې ماتې

خندنۍ څپې جانانه پکې نشته دى ماتم دى

د عمران سوو شعرو کې تورې شپې دي ماتې ماتې